Solitudo sicula
Солитудо сиcула (лат.) – Ўрта ер денгизидаги Сицилия оролида тахминан 12,5 минг йил аввал кеч плейстоценда яшаган йирик қуруқлик тошбақаларининг йўқ бўлиб кетган тури.
| †Солитудо сиcула | |
|---|---|
| Илмий таснифлаш | |
| Олам: | Эукариотлар |
| Тип: | Хордалилар |
| Синф: | Судралиб юрувчилар |
| Туркум: | Тошбақалар |
| Оила: | Қуруқ тошбақалар |
| Уруғ: | † Солитудо сиcула |
| Халқаро илмий номи | |
| Солитудо сиcула Валенти эт ал.,, 2022 | |
| Ареал | |
Сицилия | |
Сицилия оролининг шимолидаги Багҳерия шаҳридаги (Зуббио ди Cоззо Сан Пиэтро) ғорида олиб борилган археологик тадқиқотлар давомида дафн этилган зонада катта тошбақа скелетининг бир нечта элементлари топилган. мис/бронза даври. Радиокарбон таҳлили шуни кўрсатдики, бу тошбақа тахминан 12,5 ± 0,5 минг йил олдин яшаган. бир неча йил олдин, яъни ғорда дафн маросимлари ўтказилишидан анча олдин. Топилган скелет элементларининг морфологияси Болқон тошбақаси (Тестудо ҳерманни) морфологиясидан фарқ қилади, ҳозирги пайтда Сицилияда яшайдиган ягона маҳаллий тошбақа. Ушбу тошбақа қобиғининг узунлиги тахминан 50-60 см эди, бу замонавий Тестудо ҳерманни ва умуман, Тестудо спп. жинсининг барча турларидан, шунингдек, уларнинг маълум бўлган қолдиқларидан сезиларли даражада ошади. Зуббио ди Cоззо Сан Пиэтро тошбақасидан ДНК кетма-кетлигини олиш учун такрорий уринишлар муваффақияциз тугади, аммо унинг жуда яхши сақланган сон суяги топилди, бу тошбақанинг морфологик хусусиятларини Ўрта ер денгизи ҳавзасининг барча тирик ва тошбақалари билан солиштириш имконини беради. Бу фемурнинг морфологияси шу қадар ўзига хос бўлиб чиқдики, бундай кам маълумотларга қарамай, улар асосида кашф этилган тошбақани янги турга ва ҳатто янги жинсга ажратишга имкон берди. Улар Малта ва Менорка каби ўрта ер денгизи оролларидаги бошқа йирик тошбақаларни ўз ичига олган ҳозиргача аниқланмаган тўдага тегишли. Олимларнинг фикрига кўра, бу тошбақа геологик жиҳатдан Ўрта ер денгизидаги энг ёш йирик тошбақадир[1].
Ушбу кашфиётдан олдин, континентал Европада улкан тошбақаларнинг йўқ бўлиб кетиши 2 миллион йил олдин, Ўрта ер денгизи оролларида эса тахминан 200 минг йил олдин содир бўлган деб ҳисобланган. Испаниянинг Форментера оролларида сўнгги йирик тошбақалар 195 минг йил олдин ғойиб бўлган деб ҳисобланган[2].
Манбалар
- ↑ Валенти П., Влачос Э., Кеҳлмаиэр C., Фритз У., Георгалис Г. Л., Лужáн À. Ҳ., Миccичè Р., Синео Л., Делфино М. Тҳе ласт оф тҳе ларге-сизед тортоисес оф тҳе Медитерранеан исландс (англ.) // Зоологиcал Жоурнал оф тҳе Линнеан Соcиэтй. – 2022. – Исс. злаc044. – дои:10.1093/зоолиннеан/злаc044.
- ↑ Гомбожапова А. „Последний европеец: на Сицилии нашли останки гигантской черепахи“. Вокруг Света. Вокруг Света (2022-йил 7-июл). Қаралди: 2022-йил 12-июл.
