Sotib olish

Сотиб олиш (инглизча: аcқуире „олиш“) – савдо компаниясининг пластик карталар орқали товарлар ва хизматлар учун нақд пулсиз тўловларни қабул қилиш имконияти. Эквайринг тушунчаси, шунингдек, банк ва технологик хизматларни – мижозлар маълумотларини узатиш ва қайта ишлашни ўз ичига олади. Ваколатли эквайринг банк томонидан амалга оширилади (инглизча: аcқуиринг банк) савдо ёки хизмат кўрсатиш корхоналарида (ТСП) тўлов терминаллари (анъанавий савдогар эквайрингда ПОС терминаллар, мобил эквайрингда мПОС терминаллар) ёки импринтерларни ўрнатиш орқали. Сўнгги пайтларда онлайн касса аппаратларига ўрнатилган терминаллар машҳурлик касб этмоқда.
Эквайринг хизматлари бозорининг катта қисмини Виса, МастерCард ва ЖCБ аъзо банклари эгаллайди. Америcан Эхпресс карталари АҚШда ҳам кенг қўлланади. Россияда „Мир“ миллий тўлов тизими фаол амалга оширилмоқда.
Қабул қилиш турлари:
- Мерчант аcқуиринг – бу ПОС-терминаллар орқали тўловни ўз ичига олади: эстродиол касса ва нақд пулсиз тўлов терминали. Операцияни амалга ошириш учун карта терминалга киритилади ёки қурилмага келтирилади ва пул ечиб олинади.
- Мобил эквайринг электрон тўловнинг нисбатан янги тури ҳисобланади. Терминалларнинг номи мПОС терминалларидир. Уларнинг ёрдами билан мижоз сотувчининг смартфони ёки компютеридаги картани ўқувчи орқали ҳисоб рақамига пул ўтказади [1].
- Интернет-эквайринг – Интернет-дўконларда тўловларни амалга ошириш ва турли хизматлар учун тўловларни амалга ошириш имконини берувчи махсус ишлаб чиқилган веб-интерфейсдан фойдаланган ҳолда Интернет орқали тўлов учун банк карталари ва электрон пулларни қабул қилиш: телефон, коммунал хизматлар, Интернетга кириш ва бошқалар.
- Банк карталари эгаларига нақд пул бериш (кўпинча бу процедура эквайринг деб ҳам аталади). Бундай эмиссия, қоида тариқасида, банкомат орқали ёки махсус созланган ПОС-терминал (ПВН – нақд пул пункти) ёрдамида амалга оширилади. Бу ҳудудда карталарни қабул қилувчи турли хил ўз-ўзига хизмат кўрсатиш қурилмалари ҳам киради.
Қабул қилиш жараёни
Эквайринг процедурасида бир нечта субектлар иштирок этади.
Савдо Торговая точка – товар ёки хизматларни сотиш билан шуғулланадиган ташкилот, эквайринг уланишининг ташаббускори. Эквайрингдан фойдаланганлик учун комиссия тўлайди.
Сотиб олиш банки – бу сотувчининг жорий ҳисобварағи очилган ва эквайринг учун асбоб-ускуналар билан таъминлайдиган кредит муассасаси. Бундай банк тўлов тизимида рўйхатдан ўтган бўлиши керак (УнионПай, Виса, МастерCард ва / ёки транзакция мамлакатида аккредитациядан ўтган бошқа ҳар қандай). Картани харид қилиш операцияларининг техник томони учун жавобгар, сотувчидан комиссия олади.
Эмитент банк – тўловлари терминаллар томонидан қабул қилинадиган банк карталарини чиқарадиган кредит муассасаси. Банк картасидан фойдаланган ҳолда харид қилиш тартиби доирасида мижоз билан ҳисоб-китобларнинг тўғрилиги учун тўлиқ жавобгарликни ўз зиммасига олади.
Клиэнт – харидор, эмитент банкдан олинган банк картаси эгаси.
Қўшимча маълумотлар
- Мобил эквайринг
- Интернет сотиб олиш
- Процессинг маркази
Эслатмалар
- ↑ „Терминал сотиб олиш: турлари, ставкалари ва қаэрда сотиб олиш учун + о'рнатиш“ (ру-РУ). РКО Банк.ру (2017-йил 19-декабр). 2020-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 10-декабр.