Sovetsk (Kaliningrad viloyati)
Совецк (1946-йилгача – Тилзíт, олмонча: Тилсит , литовча: Тилžė, полякча: Тйлżа) – Россиядаги Калининград вилоятидаги шаҳар ҳисобланади. Минтақадаги иккинчи йирик шаҳар (Калининграддан кейин) – 38910 киши (2021). Саноат маркази: радиоэлектроника, енгил ва озиқ-овқат саноати корхоналари.
Совецк Советск | |
|---|---|
| 55°05′00″Н 21°53′00″Э / 55.08333°Н 21.88333°Э | |
| Мамлакат | Россия |
| Майдон | 444 км2 (171 кв ми) |
| Маркази баландлиги | 14 м |
| Аҳолиси | 38 910 киши (2 021) |
| Миллий таркиб | Руслар, украинлар ва бошқалар. |
| Конфессиявий таркиб | асосан православлик |
| Телефон коди | 40161 |
| Почта индекс(лар)и | 238750 |
|
| |
.svg)
География
Совецк Калининград вилоятининг энг шимолий шаҳри ҳисобланади. Тилжа ва Неман дарёларининг қўшилиш жойида жойлашган бўлиб, божхона терминали орқали Литва банки Қуээн Лоуисе Бридге билан боғланган. Литва соҳилидаги Совецкнинг қаршисида Панямуне – Литванинг урушдан кейин сунъий равишда яратилган энг кичик шаҳри.
Табиат
Ўсимликлар
Қулай ҳарорат шароитлари, намликнинг кўплиги ва йилига этарли миқдорда қуёшли кунлар Совецкни ҳақиқий боғ шаҳрига айлантиради: унинг ҳудудининг катта қисми боғлар ва майдонларга тегишли. Ҳар йили шаҳарда кўплаб дарахтлар, буталар ва гуллар экилади. Қайта қуришгача Совецкни ҳақли равишда атиргуллар шаҳри деб аташ мумкин эди. Шаҳар гулзорларига 40 мингга яқин атиргуллар экилган; бугун шаҳарнинг марказий кўчаларида барпо этилган бир нечта атиргул буталари унинг аввалги гўзаллигини эслатади.
Климат
Шаҳар иқлими денгиз иқлимидан қитъага ўтиш даври. Шу туфайли қиш фасли иссиқ, ёз фасли эса салқин бўлади. Энг иссиқ ойлар июл ва август. Баҳор узоқ, март ва апрел совуқ, май ва июн ойлари иссиқ бўлади. Йил давомида узлуксиз булут қопламининг частотаси юқори. Осмоннинг булутлилик даражаси 5,5 баллдан ошади. Ҳавонинг юқори намлиги ва оғир булут қоплами ёруғлик шароитидаги ўзгаришларга сезиларли таъсир қилади. Булутли кунлар сони қирғоқдан бир оз масофада, Совецк – Черняховск – Железнодорожний зонасида иссиқ мавсумда конвектив фаолиятнинг ривожланиш хусусиятлари туфайли кўпаяди. Аниқ кунлар кам учрайди – йилига атиги 30-33 кун[1]. Баҳор ва куз материк ҳудудларига қараганда секинроқ келади. Иқлими кўп жиҳатдан Калининград иқлимига ўхшайди.
- Ўртача йиллик ҳарорат – +7,3 °C.
- Шамолнинг ўртача йиллик тезлиги – 4,7 м/с.
Иқтисодиёт
Тилзит саноатининг жадал ўсиши ХИХ асрда (70-80 йиллар) бошланган. Кўплаб фуқаролик, саноат, ҳарбий ва муҳандислик-техник обектлар фаол қурилмоқда, уларнинг аксарияти ҳозирги кунгача сақланиб қолган, гарчи кўп марта қайта қурилган бўлса-да, шаҳарнинг муҳим меъморий иншоотлари ҳисобланади. Шаҳар саноатининг бошланиши ташаббускор фармацевт Ёханн Вечтер томонидан бошланган бўлиб, у 1820-йилда замонавий ва мураккаб технологиялардан фойдаланган ҳолда (ўша пайтда Пруссия олимлари томонидан ишлаб чиқилган) хом ашёни шакарга қайта ишлаш технологиясини қўллаган. Ўша кунларда шакар қиммат ва дорихоналарда сотилган. Саноатнинг ривожланиши шаҳар аҳолисининг тез ўсишига олиб келди. 1873-йилдан шаҳар марказидаги кўчаларни асфалтлаш бошланади, 1880-йилда шаҳар канализация қурилиши бошланди. Шаҳарнинг ривожланиши билан бир қаторда саноат корхоналари сони ҳам ошди. 1898-йилда шаҳарда Марказий банк (ҳозирги кунгача мавжуд), 1901-йилдан элеватор (ҳозирги Неман соҳилидаги ун тегирмон заводи) ва бошқа бир қатор корхоналар пайдо бўлди. 1907-йилда Мемел орқали „қиролича Луиза кўприги“ деб номланган стационар автомобил кўприги қурилиши тугади. 1927-йил газ печи фойдаланишга топширилди. Бензол ишлаб чиқарилган ва қатронлар ишлаб чиқарилган (100 кг кўмир учун 45 м³).
Манбалар
- ↑ „Город Неман (Рагнит): Климат Калининградской области“. www.неман-онлине.инфо. 2017-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-март.