Япониядаги Янги водород энергияси институтида ишлатиладиган очиқ турдаги калориметрнинг диаграммаси

Совуқ термоядровий - бу хона ҳароратида ёки унга яқин жойда содир бо'ладиган ядро реакциясининг тахмин қилинган тури. Бу табиий равишда юлдузлар ичида ва сун'ий равишда водород бомбалари ва прототип термоядровий реакторларда катта босим ва миллионлаб даража ҳароратларда содир бо'лиши ма'лум бо'лган "иссиқ" термоядровийдан кескин фарқ қилади ва муон катализли термоядровийдан ажралиб туради. Ҳозирги вақтда совуқ синтезнинг пайдо бо'лишига имкон берадиган қабул қилинган назарий модел мавжуд эмас.

1989 йилда икки электрокимёгар Мартин Флеисчманн ва Стенли Понс о'зларининг аппаратлари аномал иссиқлик ("ортиқча иссиқлик") ишлаб чиқарганлиги ҳақида хабар беришди, улар та'кидлаганидек, ядровий жараёнлардан ташқари тушунтиришга қарши. Бундан ташқари, улар нейтронлар ва тритийни о'з ичига олган ядровий реакциянинг кичик миқдорини о'лчаш ҳақида хабар беришди. Кичик стол устидаги тажриба палладий (Пд) электрод юзасида ог'ир сувни электролиз қилишдан иборат эди. Хабар қилинган натижалар оммавий ахборот воситаларининг э'тиборини тортди ва арзон ва мо'л-ко'л энергия манбасига умид уйг'отди.

Ко'пгина олимлар тажрибани мавжуд бо'лган бир нечта тафсилотлар билан такрорлашга ҳаракат қилишди. Ко'п сонли салбий репликациялар, ко'плаб хабар қилинган ижобий репликацияларнинг олиб ташланиши, дастлабки экспериментдаги камчиликлар ва экспериментал хатолар манбаларининг топилиши ва ниҳоят Флеисчманн ва Понс ядровий реакциянинг қо'шимча маҳсулотларини аниқламаганликлари билан умидлар со'нди. 1989 йил охирига келиб, ко'пчилик олимлар совуқ термоядровий да'воларни о'лик деб ҳисоблашди ва совуқ термоядровий кейинчалик патологик фан сифатида шуҳрат қозонди. 1989 йилда Америка Қо'шма Штатлари Энергетика Департаменти (ДОЭ) ортиқча иссиқликнинг ҳисобот натижалари фойдали энергия манбасининг ишончли далилларини келтирмайди деган хулосага келди ва совуқ термоядровий учун махсус маблаг' ажратишга қарор қилди. 2004 йилда янги тадқиқотларни ко'риб чиққан иккинчи ДОЭ текшируви шунга о'хшаш хулосаларга келди ва ДОЭ совуқ термоядровийни молиялашига олиб келмади. Ҳозирги вақтда совуқ термоядровий ҳақидаги мақолалар ко'риб чиқиладиган асосий илмий журналларда камдан-кам нашр этилганлиги сабабли, улар асосий илмий нашрлар учун кутилган текширув даражасини жалб қилмайди. Шунга қарамай, совуқ синтезга бо'лган қизиқиш о'нлаб йиллар давомида давом этди - масалан, Гоогле томонидан молиялаштирилган муваффақияциз репликация уриниши <и ид="мwҚА">Натуре</и> журналининг 2019 йилги сонида нашр этилган. [1] [2] Кичкина тадқиқотчилар жамоаси уни текширишда давом этмоқда, [3] [4] ко'пинча паст энергияли ядровий реакциялар ( ЛЕНР ) ёки қуюқлашган ядровий фанлар ( CМНС ) муқобил номлари остида. [5] [6] [7] [8]

Тарихи

Ядро синтези одатда о'н миллионлаб даража ҳароратларда содир бо'лиши тушунилади. Бу термоядровий синтез деб аталади. 1920-йиллардан бошлаб, металл катализаторида со'рилган водородни каталитик равишда эритиш орқали ядро синтези анча паст ҳароратларда мумкин бо'лиши мумкинлиги ҳақида тахминлар мавжуд. 1989 йилда Стенли Понс ва Мартин Флейшманнинг (о'ша пайтда дунёдаги этакчи электрокимёгарлардан бири) бундай совуқ синтез кузатилганлиги ҳақидаги да'воси, ко'пчилик олимлар буни такрорлай олмаслигини аниқлагандан со'нг, уларнинг да'воларини ното'г'ри деб танқид қилишдан олдин , оммавий ахборот воситаларида қисқа шов-шувга сабаб бо'лди. ортиқча иссиқлик. Дастлабки э'лон қилинганидан бери, совуқ термоядровий тадқиқотлар бундай реакциялар содир бо'лишига ишонадиган ва о'зларининг экспериментал далиллари учун кенгроқ э'тироф этилишига умид қиладиган тадқиқотчиларнинг кичик жамоаси томонидан давом эттирилди.

Палладийнинг водородни ютиш қобилияти ХИХ асрдаёқ Томас Грем томонидан тан олинган. 1920-йилларнинг охирида Австрияда туг'илган икки олим Фридрих Панет ва Курт Петерс дастлаб водороднинг хона ҳароратида нозик бо'линган палладий томонидан со'рилганида ядро катализатори орқали водороднинг гелийга айланиши ҳақида хабар беришди. Бироқ, кейинчалик муаллифлар бу ҳисоботдан воз кечиб, улар о'лчаган гелий ҳаво фонидан келиб чиққанлигини айтишди.

1927 йилда швед олими Жон Тандберг палладий электродлари билан электролитик ҳужайрада водородни гелийга бирлаштиргани ҳақида хабар берди. О'з иши асосида у "гелий ва фойдали реакция энергиясини ишлаб чиқариш усули" учун Швеция патентига мурожаат қилди. Панет ва Петерснинг рад этиши ва жисмоний жараённи тушунтира олмаганлиги сабабли унинг патент аризаси рад этилди. 1932 йилда дейтерий топилгандан со'нг, Тандберг ог'ир сув билан тажрибаларини давом эттирди. Тандберг томонидан ог'ир сув билан қилинган якуний тажрибалар Флеисчманн ва Понснинг дастлабки тажрибасига о'хшаш эди. Флеисчманн ва Понс Тандберг ишидан бехабар эди.

  1. ↑ Козиол. „Wҳетҳер Cолд Фусион ор Лоw-Энергй Нуcлеар Реаcтионс, У.С. Навй Ресеарчерс Реопен Cасе“ (эн). ИЭЭЭ Спеcтрум: Течнологй, Энгинеэринг, анд Сcиэнcе Неwс (2021-йил 22-март). Қаралди: 2021-йил 23-март.
  2. ↑ Берлингуэтте, C.П.Унреcогнизед wорд "этал" (2019). "Ревиситинг тҳе cолд cасе оф cолд фусион". Натуре 570 (7759): 45–51. дои:10.1038/с41586-019-1256-6. ПМИД 31133686. 
  3. ↑ Броwне 1989.
  4. ↑ Гоодстеин 1994, Платт 1998, Восс 1999а, Беаудетте 2002, Федер 2005, Адам 2005 "Адвоcатес инсист тҳат тҳере ис жуст тоо муч эвиденcе оф унусуал эффеcц ин тҳе тҳоусандс оф эхперименц синcе Понс анд Флеисчманн то бе игноред", Круглински 2006, Ван Ноорден 2007, Алфред 2009. Далей 2004 cалcулатес бетwеэн 100 анд 200 ресеарчерс, wитҳ дамаге то тҳеир cареэрс.
  5. ↑ „'Cолд фусион' ребиртҳ? Неw эвиденcе фор эхистенcе оф cонтроверсиал энергй соурcе“. Америcан Чемиcал Соcиэтй. 2014-йил 21-декабрда асл нусхадан архивланган.
  6. ↑ Ҳагелстеин эт ал. 2004.
  7. ↑ „ИCМНС ФАҚ“. Интернатионал Соcиэтй оф Cонденсед Маттер Нуcлеар Сcиэнcе. 2015-йил 3-ноябрда асл нусхадан архивланган.
  8. ↑ Бибериан 2007.