Союз МС-22 (№ 751) — Россиянинг бошқарилувчи космик транспорт кемаси бўлиб, унинг Халқаро космик стансияга парвози 2022-йилнинг 21-сентабр санасига режалаштирилган. 2022-йилнинг куз фаслида бошланиб, 2023-йилнинг баҳор фаслида якунланувчи ХКС-68 миссиясига космонавт Сергей Прокопев бошчилик қилади. У билан бортмуҳандислар Дмитрий Петелин ва Анна Кикиналар (НАСА астронавти Франсиско Рубиога алмаштирилиши мумкин) парвоз қиладилар. Кема Бойқўнғир космодромидан „Союз-2.1а“ ракета ташувчиси ёрдамида учирилади[1].

Тарих

Олти ойлик ХКС-68 миссиясини амалга ошириш мақсадида кема парвози 2022-йилнинг 21-сентабр куни Москва вақти билан 16:54 га белгиланган.

Экипаж

Астронавт Лавозим парвоз рақами Ташкилот
Асосий экипаж[2]
Rossiya bayrogʻi Россия Сергей Прокопиэв „Союз МС“ ТПК қўмондони 2 Роскосмос
Rossiya bayrogʻi Россия Дмитрий Петелин парвоз муҳандиси битта Роскосмос
Rossiya bayrogʻi Россия Анна Кикина парвоз муҳандиси битта Роскосмос
Қўшимча ўқувчилар[2]
Rossiya bayrogʻi Россия Олег Кононенко „Союз МС“ ТПК қўмондони тўртта Роскосмос
Rossiya bayrogʻi Россия Николай Чуб парвоз муҳандиси битта Роскосмос
Rossiya bayrogʻi Россия Андрей Федяэв парвоз муҳандиси битта Роскосмос
Сергей Прокопиэв

Кема экипажи 2021-йилнинг май ойида тасдиқланган, унга командир Сергий Прокопев, бортмуҳандислар Дмитрий Петелин ва Анна Кикиналар кирган. Улар худди шу таркибда „Союз МС-21“ дублёрлар экипажи таркибига ҳам киритилган. Асосий экипаж 2020-йилнинг охирида тиббий комиссиядан ўтган, машғулотлар 2021-йилда ўтказилган. Сергей Прокопев Урал пойтахти — Екатеринбургда яшовчи одамларни шаҳарнинг 300 йиллиги билан табриклашни ният қилган, бунинг учун у ўзи билан бирга шаҳар байроғи ва гербини олиб кетади. Космонавт ушбу анъанани 2018-йилда, шаҳар кунини нишонлаш унинг космосдан юбордан хабари билан бошланганда ўйлаб топган. Космонавтлар кема бортига 1,5 килограммлик буюмларни олиб кетишлари мумкин бўлгани боис Сергей Валеревич ўзи билан Екатеринбург байроғи, Екатеринбург планетарийси байроғи ва Юқори Пишмадаги Космос музейи байроғи, шунингдек „Вилоят газетаси“ байроғи ҳамда шаҳар тарихи билан боғлиқ буюмлар: суратлар, табрикномалар ва бошқа нарсаларни олиб кетади. Ушбу буюмларга муҳр қўйилади ва космонавт Ерга қайтиб келгандан кейин улар музей экспонатига айланади. ХКСга Сергей Прокопевнинг айни вақтда Антарктидада Россиянинг 66-Антарктида экспедицияси таркибидаги хизмат қилаётган акаси Александр Прокопевдаги байроқни олиб кетиш имконияти пайдо бўлиши ҳам мумкин[3][4][5].

Дмитрий Петелин

Кема экипажи Ю.А.Гагарин номидаги космонавтларни тайёрлаш маркази руҳшунослари томонидан танланган. Уларнинг вазифалари 400 километрлик орбитадаги ёпиқ ҳудудда 6 ой мобайнида ўзини қулай ҳис қила оладиган экипажни тайёрлашдан иборат эди. Бортмуҳандис Дмитрий Петелин Қозоғистонда дунёга келган, 2000-йилларда Челябинскдаги Жанубий Урал Давлат Университетининг аэрокосмос факултетида таҳсил олган. Балки айнан мана шу уни Сергей Прокопев раҳбарлик қиладиган миссия таркибига киритишдаги омиллардан бири бўлгандир. 37 ёшли Петелин 2012-йилдан бошлаб парвозга тайёргарлик кўриб келади. Ўтган йиллар мобайнида у қишда ўрмон, дашт, тоғ, Бойқўнғирдаги саҳро ва ярим саҳро ҳудудларига қўнгандан кейинги ҳаракатлар, вертолёт кабинасига кўтарилиш, парашют билан ишлаш ва ғаввосликка оид машғулотлардан ўтган.

Анна Кикина

2021-йилдан бошлаб асосий экипаж таркибида Анна Кикина ҳам бор, захирадаги экипаж таркибига Андрей Федяев киради. 2021-йилнинг декабр ойида Дмитрий Рогозин Кикина 2022-йил куз фаслида ўзаро парвозлар дастури бўйича Американинг „СпаcеХ Cреw-5“ кемасида космосга учишини маълум қилди. Шу туфайли „Союз“ экипажи таркибида катта эҳтимол билан НАСА астронавти парвоз қилиши мумкин. Федяевнинг ҳам „Cреw Драгон“ захира экипажи таркибига кириши эҳтимоли бор.2022-йилнинг январ ойида „Роскосмос“ Анна Кикина „Союз МС-22“нинг асосий экипажи таркибида машғулотларни давом эттиришини маълум қилди, аммо „Роскосмос“ ва НАСА ўртасида ХКСга ўзаро парвозлар бўйича келишув имзоланса, Анна Кикинани „Cреw Драгон“ кемасининг (УСCВ-5 парвози) асосий экипажи таркибига киритиш режалаштирилган, „Союз МС-22“ кемасининг асосий экипажи таркибида унинг ўрнига НАСА астронавти Франсиско Рубио парвоз қилади.

2022-йилнинг январ ойида Линдон Жонсон номидаги космос марказига ташриф буюриш ва бу ерда ХКСнинг Америка сегменти билан танишиш учун ташкил қилинган 5 ҳафталик сессия ўтказиш мақсадида АҚШга бормоқчи бўлган космонавт Николай Чубга ҳеч қандай тушунтиришларсиз виза берилмади. „Роскосмос“ Америка томонидан бундай қарорнинг қабул қилиниши космонавтнинг ХКСдаги хавфсизлигига таҳдид солади деган фикрга келди. Ушбу маълумот ОАВда эълон қилинганидан кейин бир неча кун ўтиб Чубга АҚШга бориш учун виза берилди, шунингдек космонавт Анна Кикина ҳам Америкага виза олди.

Манбалар

Ҳаволалар