СпаcеХ Cреw-1 (шунингдек, УСCВ-1 (УС Cреw Веҳиcле 1) номи билан ҳам танилган) НАСАнинг хусусий учувчи ёрдамида бошқариладиган космик кемаларни ривожлантириш Cоммерcиал Cреw Програм дастури доирасида Американинг СпаcеХ хусусий ширкатига тегишли Cреw Драгон қайта фойдаланиш мумкин бўлган космик кемасининг Халқаро космик стансияга иккинчи ва биринчи экипаж алмаштириш учун эксплутацион парвози.

СпаcеХ Cреw-1
САТCАТ но. эдит@энд
 

Экипаж

Астронавт Лавозим Парвоз рақами Агентлик
Асосий экипаж
AQSH bayrogʻi Мичаэл С. Ҳопкинс[2] Командир 2 НАСА
AQSH bayrogʻi Виcтор Ж. Гловер[2] Учувчи 1 НАСА
Yaponiya bayrogʻi Соичи Ногучи[3] Парвоз мутахассиси 3 ЖАХА
AQSH bayrogʻi Шаннон Wалкер[3] Парвоз мутахассиси 2 НАСА
Дублёрлар
AQSH bayrogʻi Кжелл Н. Линдгрен Парвоз мутахассиси 2 НАСА

Вазифалар

Экипаж Халқаро Космик Станция бортида олти ой давомида илмий тадқиқот ва техник хизмат кўрсатишни амалга оширди ва 2021-йилнинг баҳорида қайтиб келди. Бу Америка Қўшма Штатларидан учирилган, инсон энг узоқ вақт космосда бўлган парвоз эди. НАСА талабга кўра, космик кема 210 кунгача орбитада бўлиши мумкин[4].

Кема Халқаро Космик Станцияга 226 кг дан ортиқ юк, янги илмий асбоб-ускуналар ва тажрибалар учун ускуналар етказиб берди, жумладан[5] :


Фоод Пҳйсиологй — оптималлаштирилган парҳезнинг экипаж соғлиғига таъсирини ўрганиш;
Генес ин Спаcе-7[6] — уйқу ва уйғонишни тартибга солувчи сиркад генлар ифодасини кузатиш бўйича талабалар томонидан ишлаб чиқилган тажриба, узоқ муддатли космик парвозлар мия фаолиятига қандай таъсир қилишини яхшироқ тушуниш имконини беради;
Тиссуэ чипс — микрогравитациянинг инсон саломатлиги ва касалликларига таъсирини тушуниш учун инсон органларининг тузилиши ва функциясини имитация қилувчи тўқималар чиплари ёрдамида амалга ошириладиган тадқиқот, бу тадқиқот натижаларидан Ердаги инсон саломатлигини яхшилаш учун фойдаланилади;
Плант Ҳабитат-02 — космосда озиқ-овқат ишлаб чиқариш бўйича доимий ҳаракатлар доирасида турли хил ёруғлик ва тупроқ турларида турп етиштириш;
СЕРФЕ — НАСА нинг янги авлод космик скафандрида сув буғланишидан фойдаланадиган янги иссиқлик тарқалиш тизимини синови, Эхплоратион Эхтравеҳиcулар Мобилитй Унит (хеМУ).

Cреw-1 экипажи Халқаро Космик Станцияда бўлган вақтлари давомида бир қатор учувчисиз космик кемаларни, жумладан янги авлод СпаcеХ юк ташувчи космик кемасини ва Нортҳроп Грумман Cйгнусни туташтиришда иштирок этди. Космонавтлар, шунингдек, очиқ космосга турли ҳил чиқишларни амалга оширдилар ва 2021-йилда Россиянинг "Союз МС-18" ва навбатдаги СпаcеХ Cреw Драгон экипажлари билан учрашдилар.

Парвозга тайёргарлик

2020-йил 29-сентабр куни парвоз олдидан матбуот анжуманида кема қўмондони Мичаэл С. ҲопкинсМичаэл С. Ҳопкинс экипаж томонидан кема учун танланган исмни эълон қилди — Ресилиэнcе (ХФА: [рəˈзилйəнс][7], инглизчадан таржима қилганда — "Эластиклик, чидамлилик")[8].

Парвоз 2020-йил 31-октабр, 06:40 УТC[9][10] га режалаштирилган эди, бироқ Фалcон 9 ракетасининг биринчи поғонасининг иккита двигателидаги турбонаос агрегат муаммоси текшириб топилиши туфайли НАСА томонидан 10-октабр кечиктирилди, бу муаммо ГПС ИИИ-04 сунъий йўлдошини ракета ташувчи ёрдамида учиришга уриниши пайтида содир бўлган[11].

2020-йил ноябр ойида НАСА Cреw Драгон космик кемаси, Фалcон 9 ракетаси ва у билан боғлиқ ер тизимларини астронавтлар билан мунтазам парвоз қилиш учун расман сертификатлади[12] ва учириш санасини 15-ноябр, 00:49 УТC[13] га белгилади.

13-ноябр куни учириш ноқулай об-ҳаво шароити туфайли 16-ноябр, 00:27 УТC га қолдирилди[14].

Парвоз

Ташқи видеофайллар
YouTube logotipi Парвоз жонли эфир транслацияси ЁуТубеда

Парвоздан икки соат олдин, кеманинг ён люки ёпилгандан сўнг, герметикликга тест капсуладаги босимнинг бироз пасайишини аниқлади[15]. Люк қайта очилгандан сўнг сабаб (ташқи буюм) СпаcеХ жамоаси томонидан парвоздан олдинги жадвални бузмаган ҳолда аниқланди ва тузатилди.

Cреw Драгоннинг учирилиши 2020-йил 16-ноябр куни соат 0:27 да НАСАнинг Канаверал бурнидаги Кеннеди космик марказининг ЛC-39А парвоз мажмуасидан Фалcон 9 ракета ташувчиси билан АҚШ космик кучларининг 45-космик қаноти жанговар экипажлари томонидан ёрдамлашилган ҳолда амалга оширилди. Биринчи поғна „ Жуст Реад тҳе Инструcтионс“ сузувчи денгиз платформасига қўнди. Космик кема ракета ташувчининг иккинчи поғонасидан 189 × 209 км 51,7 ° орбитада парвозни амалга оширгандан 12 дақиқа ўтгач ажралди[16].

Яқинлашиш ва туташтириш

Туташувдан чиқарилгандан кўп ўтмай, кемада баъзи техник муаммолар аниқланди. Автоматик сенсор капсуланинг совутиш тизимидаги босимнинг ўшишини қайд этди, бироқ унинг ишлаш ҳолати тез орада СпаcеХ бошқарув маркази муҳандислари томонидан тўлиқ тикланди. Шунингдек, Драcо манёвр блокларидан биридаги 4 та ёнилғи линияси иситгичидан 3 таси вақтинча ўчиб қолди. Муаммо дастурий таъминотни ўзгартириш орқали ҳал қилинди ва барча иситгичлар ёқилди[17].

Cреw Драгоннинг Халқаро Космик Станция билан яқинлашуви 27 соат давом этди[18], кема орбитасининг баландлиги 200 дан 420 км гача кўтарилиши билан. Стансиянинг Ҳармонй модулининг ПМА-2 порти билан автоматик режимда туташув 17-ноябр куни соат 04:01 УТC да бўлиб ўтди. Экипажнинг люклар очилгандан сўнг Халқаро Космик Станцияга ўтиши 17-ноябр куни УТC соат 06:14 да бўлиб ўтди. УТC соат 08:40 — 08:45 да экипажнинг стансия бортига келишининг расмий маросими бўлиб ўтди, Япониянинг ЖАХА агентлиги президенти экипаж аъзоларини табриклаб сўзлади.

Туташувдан чиқарилиши ва қайтарилиши

Экипаж билан капсула 2021-йил 2-май куни Мексика кўрфазида Панама Cити (Флорида) шаҳри яқинида муваффақиятли сувга қўндирилди[эн].06:56 УТC[19][20].

Галерея

Ҳаволалар


Манбалар

  1. ↑ Бургҳардт, Тҳомас. „Cреw Драгон Ресилиэнcе суccессфуллй доcкс, эхпандс ИСС cреw то севен“ (эн). НАСАСпаcефлигҳт.cом (2020-йил 17-ноябр). 2020-йил 27-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-ноябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 Леwис, Мариэ. „Меэт тҳе Фирст Астронауц то Флй Cоммерcиал У.С. Спаcеcрафт“ (эн). НАСА (2018-йил 3-август). 2019-йил 20-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 5-август.
  3. ↑ 3,0 3,1 „НАСА, ЖАХА ассигн тwо море астронауц то сеcонд пилотед Cреw Драгон флигҳт“ (эн). Спаcефлигҳт Ноw (2020-йил 31-март). 2020-йил 15-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 26-май.
  4. ↑ Жош Финч / Степҳаниэ Счиэрҳолз. „НАСА’с СпаcеХ Cреw-1 Астронауц Ҳеадед то Интернатионал Спаcе Статион“ (эн). www.наса.гов (2020-йил 16-ноябр). 2020-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-ноябр.
  5. ↑ Эрин Wиниcк. „Cреw-1 Ҳеадс то Спаcе Статион то Cондуcт Миcрогравитй Сcиэнcе“ (эн). www.наса.гов (2020-йил 9-ноябр). 2020-йил 16-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-ноябр.
  6. ↑ „Генес ин Спаcе wиннинг студент эхперимент лаунчес то Интернатионал Спаcе Статион wитҳ Cреw-1“ (эн). www.генесинспаcе.орг (2020-йил 13-ноябр). 2020-йил 13-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-ноябр.
  7. ↑ „Ресилиэнcе | Дефинитион оф Ресилиэнcе бй Охфорд Диcтионарй он Лехиcо.cом алсо меанинг оф Ресилиэнcе“ (эн). Лехиcо.cом[эн] (2020-йил 29-сентябр). 2020-йил 20-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 29-сентябр.
  8. ↑ Роберт З. Пеарлман. „СпаcеХ Cреw-1 астронауц наме Драгон cапсуле 'Ресилиэнcе'“ (эн). Спаcе.cом[эн] (2020-йил 30-сентябр). 2020-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 30-сентябр.
  9. ↑ Катҳй Луэдерс[эн] [@КатҳйЛуэдерс]. „НЕWС: Wе’ре ноw таргетинг 2:40ам ЭТ Сатурдай, Оcт. 31, фор тҳе лаунч оф тҳе @НАСА анд @СпаcеХ Cреw-1 миссион то сенд астронауц то тҳе @Спаcе_Статион. Ҳере ис тҳе латест #ЛаунчАмериcа упдате: го.наса.гов/30г1БаК“ (2020-йил 29-сентябр).
  10. ↑ Степҳен Cларк. „Wатч ливе: Префлигҳт пресс cонференcес он тап тодай фор Cреw-1 миссион“ (эн). Спаcефлигҳт Ноw (2020-йил 28-сентябр). 2020-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 29-сентябр.
  11. ↑ Рамиш Зафар. „СпаcеХ'с Мерлин Энгине Малфунcтионед Дуэ То А Тинй Вент Ҳоле Беинг Блоcкед“ (эн). wccфтеч.cом (2020-йил 28-октябр). 2020-йил 10-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 13-ноябр.
  12. ↑ Жамес Cаwлей. „НАСА анд СпаcеХ Cомплете Cертифиcатион оф Фирст Ҳуман-Ратед Cоммерcиал Спаcе Сйстем СпаcеХ Фалcон 9 роcкет анд Cреw Драгон Ресилиэнcе фор НАСА СпаcеХ’с Cреw-1 миссион“ (эн). www.наса.гов (2020-йил 11-ноябр). 2021-йил 24-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 13-ноябр.
  13. ↑ Карен Нортҳон. „НАСА, СпаcеХ Инвите Медиа то Cреw-1 Миссион Упдате, Таргет Неw Лаунч Дате“ (эн). наса.гов (2020-йил 27-октябр). 2020-йил 30-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-октябр.
  14. ↑ Джим Брайденстайн [@ЖимБриденстине]. „Упдате: Дуэ то оншоре wиндс анд реcоверй оператионс, @НАСА анд @СпаcеХ аре таргетинг лаунч оф тҳе Cреw-1 миссион wитҳ астронауц то тҳе @Спаcе_Статион ат 7:27 п.м. ЭСТ Сундай, Нов. 15.“ (эн) (2020-йил 13-ноябр).
  15. ↑ Жамес Cаwлей. „Ҳатч Реопенед, Cлосед Агаин Афтер Ҳатч Сеал Чеcк“ (эн). блогс.наса.гов (2020-йил 16-ноябр). 2020-йил 16-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-ноябр.
  16. ↑ Жонатҳан МcДоwелл. „Ресилиэнcе ҳас беэн cаталогед ас 46920 / 2020-084А ин а 189 х 209 км х 51.7 дег инитиал орбит“ (эн). Тwиттер (2020-йил 16-ноябр).
  17. ↑ „Астронауц флй wитҳ СпаcеХ ин ландмарк лаунч фор cоммерcиал спаcефлигҳт“ (эн). Спаcефлигҳт Ноw (2020-йил 16-ноябр). 2020-йил 16-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-ноябр.
  18. ↑ Амй Тҳомпсон. „СпаcеХ Cреw Драгон лаунчес 4 астронауц то спаcе статион ин 1ст оператионал флигҳт фор НАСА“ (эн). Спаcе.cом[эн] (2020-йил 16-ноябр). 2020-йил 16-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-ноябр.
  19. ↑ „Корабль Cреw Драгон с четырьмя астронавтами вернулся на Землю“ (ру). ТАСС (2021-йил 2-май). 2021-йил 2-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 2-май.
  20. ↑ „Cреw-1 Астронауц Сафелй Сплаш Доwн Афтер Спаcе Статион Миссион“ (эн). НАСА (2021-йил 2-май). 2021-йил 2-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 2-май.