Spin
Спин (инг. спин – айланмоқ) – квант табиатга эга бўлган элементар зарралар импулсининг хусусий моменти. Элементар зарраларнинг хусусий магнит моменти С. магнит моменти деб аталади. Атом ядроси (ва баъзан атом) ҳаракат миқдорининг хусусий моменти ҳам С. деб аталади. „С.“ тушунчасини 1925-йилда америкалик физиклар Ж.Уленбек ва С. Протон Гаудсмитлар киритган. „С.“ терминининг қўлланилишига сабаб, дастлаб электронни ўз ўқи атрофида аиланувчи зарядланган шарча деб тасаввур килинган. Импулснинг хусусий моменти ва хусусий магнит моменти ана шу ҳаракат туфайли мавжуд, деб ҳисобланган. Зарралар С. и шу зарралар бўйсунадиган статистика билан бир қийматли боғланган. Квант механикада „С.“ тўғрисидаги тушунчалар В. Паулига тегишли. Паули кўрсатганидек (1940) майдонининг квант назариясига асосан бутун Сли зарралар Бозе— Эйнштейн статистикасита (бозонлар), яримбутун Слилар эса Ферми— Дирак статистикасига (фермионлар) бўйсунади. Фермионлар, мас, электронлар учун Паули принсипи тўғри, бозонлар учун эса ўринсиздир.
Зарралар Си релятивистик эффектдир (буни П. Дирак исботлаган). Электронда С. ва С. магнит моментининг мавжудлиги Дирак тенгламасидян келиб чиқади.
Ад. Л.Боголюбов Н. Н., Ширков Д. В., Квантовиэ поля, М., 1980.
Манбалар
Адабиётлар
- Cоҳен-Танноуджи, Cлауде; Диу, Бернард; Лалоë, Франcк. Қуантум Мечаниcс, 2 волуме сет, Жоҳн Wилей & Сонс, 2006. ИСБН 978-0-471-56952-7.
- Cондон, Э. У.; Шортлей, Г. Ҳ. „Эспеcиаллй Чаптер 3“, . Тҳе Тҳеорй оф Атомиc Спеcтра. Cамбридге Университй Пресс, 1935. ИСБН 978-0-521-09209-8.
- Ҳиппле, Ж. А.; Соммер, Ҳ.; Тҳомас, Ҳ.А. (1949). "А преcисе метҳод оф детермининг тҳе фарадай бй магнетиc ресонанcе". Пҳйсиcал Ревиэw 76 (12): 1877–1878. дои:10.1103/ПҳйсРев.76.1877.2. ҳттпс://www.аcадемиа.эду/6483539.
- Эдмондс, А. Р.. Ангулар Моментум ин Қуантум Мечаниcс. Принcетон Университй Пресс, 1957. ИСБН 978-0-691-07912-7.
- Жаcксон, Жоҳн Давид. Cлассиcал Элеcтродйнамиcс, 3рд, Жоҳн Wилей & Сонс, 1998. ИСБН 978-0-471-30932-1.
- Серwай, Раймонд А.; Жеwетт, Жоҳн W.. Пҳйсиcс фор Сcиэнтисц анд Энгинеэрс, 6тҳ, Броокс/Cоле, 2004. ИСБН 978-0-534-40842-8.
- Тҳомпсон, Wиллиам Ж.. Ангулар Моментум: Ан Иллустратед Гуиде то Ротатионал Сймметриэс фор Пҳйсиcал Сйстемс. Wилей, 1994. ИСБН 978-0-471-55264-2.
- Типлер, Паул. Пҳйсиcс фор Сcиэнтисц анд Энгинеэрс: Мечаниcс, Осcиллатионс анд Wавес, Тҳермодйнамиcс, 5тҳ, W. Ҳ. Фреэман, 2004. ИСБН 978-0-7167-0809-4.
- Син-Итиро Томонага, Тҳе Сторй оф Спин, 1997
Ҳаволалар
| Викиомборда „Спин“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
Викииқтибосда „Спин“ мавзуси бўйича иқтибослар бор.- Гоудсмит он тҳе дисcоверй оф элеcтрон спин.
- Натуре: "Милестонес ин 'спин' синcе 1896."
- ЭCЕ 495Н Леcтуре 36: Спин Онлине леcтуре бй С. Датта
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |