Stagflyatsiya sahifasining manbasini koʻrish

'''Stagflyatsiya''' (soʻz birikmasi [[stagnatsiya]] + [[inflyatsiya]]) — [[iqtisodiy pasayish]] va iqtisodiyotning [[Depressiya|depressiv]] holati (stagnatsiya va ishsizlikning oʻsishi) narxlarning oshishi — [[inflyatsiya]] bilan uygʻunlashgan holat<ref>Finansoviy slovar: [http://www.enc-dic.com/finance/Stagfljacija-1756.html Stagflyatsiya] {{Wayback|url=http://www.enc-dic.com/finance/Stagfljacija-1756.html|date=20121023133434}}</ref>.

Bu atamaning ixtirochisi [[Birlashgan Qirollik|Britaniya]] siyosatchisi, [[1970]]-yillarning boshidagi moliya vaziri [[Ian McLeod|Ian Makeod]] hisoblanadi. Bu ibora birinchi marta Makleod tomonidan 1965-yilda [[parlament]] nutqida qoʻllanilgan<ref>{{iw|Online Etymology Dictionary}}. [[Douglas Harper]], Historian. http://dictionary.reference.com/browse/stagflation {{Wayback|url=http://dictionary.reference.com/browse/stagflation|date=20100717230015}} (accessed 5 May 2007).</ref><ref>British ''[[British House of Commons|House of Commons]]' Official Report'' (also known as ''[[Hansard]]''), 17 November 1965, page 1,165.</ref><ref name=BankofEngland2002>{{cite report
|url=http://www.bankofengland.co.uk/publications/workingpapers/wp155.pdf
|format=PDF
|author1=Edward Nelson
|author2=Kalin Nikolov
|year=2002
|series=Bank of England Working Paper
|number=155
|title=Архивированная копия
|access-date=2014-11-25
|archive-date=2010-04-11
|archive-url=https://web.archive.org/web/20100411142117/http://www.bankofengland.co.uk/publications/workingpapers/wp155.pdf
|url-status=dead
|archivedate=2010-04-11
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100411142117/http://www.bankofengland.co.uk/publications/workingpapers/wp155.pdf
}}Introduction, page 9.</ref><ref name=macroeconomics>
{{книга
|год=2008
|заглавие=Principles of Macroeconomics
|ref=Mankiw
|язык=en
|автор=[[Мэнкью, Грегори|Mankiw, N. Gregory]]
|страницы= 464
}}</ref>.

== Tarixi ==
[[1960]]-yillarning ikkinchi yarmiga qadar siklik rivojlanayotgan [[iqtisodiyot]] uchun ishlab chiqarishning pasayishi va depressiya, qoida tariqasida, narxlarning pasayishiga ([[Deflyasiya (iqtisodiyot)|deflyatsiya]]<nowiki/>ga) sabab boʻlishi yoki hech boʻlmaganda ularning oshishiga toʻsqinlik qilishi xos edi. Stagflyatsiya hodisasi birinchi marta 1960-yillarning oxirida yetarlicha aniq namoyon boʻldi. Chunonchi, 1970-yilda AQSHda ishsizlik va inflyatsiya urushdan keyingi davrda rekord darajadagi 6% va 5,5% ga yetdi (1960-yillarning oʻrtalarigacha [[inflyatsiya]] 1-1,5%, ishsizlik esa 2-2,5% dan oshmadi). Stagflyatsiyaning ikkinchi koʻtarilishi 1974—1976-yillarda [[AQSH]]<nowiki/>da narxlarning oʻsish sur’ati 10% dan ortiqni, ishsizlik esa 7,6% ni tashkil etganda namoyon boʻldi. Xuddi shunday holat 1981—1982-yillardagi iqtisodiy pasayish davrida ham kuzatildi. Umuman olganda, 1949-yildan 1965-yilgacha boʻlgan 16 yil ichida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]]<nowiki/>da [[chakana narx]]<nowiki/>lar 29 foizga, 1965-yildan 1982-yilgacha boʻlgan keyingi 17 yil ichida esa 100 foizga oshdi, yaʼni koʻrsatilgan davrda inflyatsiyaning oʻrtacha darajasi 3-4 baravar, ishsizlik darajasi esa kamida 2-3 baravar oshdi. Xuddi shunday tendensiyalar bu davrda Gʻarbning boshqa barcha rivojlangan mamlakatlarida — [[GFR]], [[Fransiya]], [[Buyuk Britaniya]], [[Italiya]], [[Niderlandiya]], [[Kanada]] va hokazolarda yuz berdi.

== Sabablari ==
Iqtisodchilar stagflyatsiyaning ikkita asosiy sababini aytishadi.

'''Birinchidan''', ushbu [[iqtisodiyot]] uchun muhim boʻlgan [[xomashyo]] narxining keskin oʻzgarishi [[Narxlar shok|(narxlar shoki]]) tufayli ishlab chiqarishning pasayishi stagflyatsiyaga olib kelishi mumkin. Masalan, bu [[import]] qiluvchi mamlakat uchun [[neft]] narxining keskin oshishi yoki [[eksport]] qiluvchi mamlakat uchun pasayishi boʻlishi mumkin .

'''Ikkinchidan''', bir vaqtning oʻzida ishlab chiqarish oʻsishining sekinlashishi (stagnatsiya) va narxlarning oshishi ([[inflyatsiya]]) hukumatning notoʻgʻri iqtisodiy siyosati natijasi boʻlishi mumkin. Masalan, mamlakat markaziy banki muomalaga haddan tashqari koʻp pul chiqarish orqali inflyatsiyani keltirib chiqarishi mumkin, davlat tomonidan [[mehnat bozori]] va ishlab chiqarishni haddan tashqari faol tartibga solish esa ishbilarmonlik faolligining sekinlashishiga (turgʻunlikka) olib kelishi mumkin.

== Manbalar ==
<references />
[[Turkum:Iqtisodiy atamalar]]
[[Turkum:Iqtisodiyot]]
[[Turkum:Terminologiya]]