Сталин ҳайкали — собиқ Совет Иттифоқи генералиссимуси, Совет давлати етакчиси Иосиф Виссарионович Сталин (Джугашвили)га ўрнатилган ва сақланиб қолмаган ёдгорлик.

Тавсифи

Урушдан кейинги биринчи ўн йилликда кўплаб совет ҳайкалтарошлари шаҳарсозлик нуқтаи назаридан Орёнинг энг муҳим иншоотларининг меъморий ва бадиий ечимига катта ҳисса қўшдилар. Булар ҳарбий раҳбарлар, таниқли совет арбобларининг ёдгорликлари, монументал ишлар, парклар, майдонлар ва жамоат биноларини безаш учун декоратив ҳайкалтарошлик намуналари эди. Ушбу асарлардан бири Сталиннинг ўттизинчи йилларнинг бош кийими ва шинелида тўлиқ бўй-бастида акс эттирилган мармар ҳайкалидир. Ёдгорлик ҳайкалтарош, РСФСР халқ рассоми Г. В. Нероди томонидан ясалиб, 1951-йилда Саноат майдонига (ҳозирги Поликарпов майдони) ўрнатилган. Бу асарнинг бадиий қиймати жуда юқори эди. Шакл икки қисмдан иборат бўлиб, ўрнатиш вақтида бирлаштирувчи воситани эҳтиёткорлик билан ёпиштириш талаб этилар эди. Аммо бу масалада маҳаллий мутахассислар муваффақиятга эриша олмади. Уланган қисм такрор ва такрор кўриниб қолаверди. Улар ҳайкалтарошдан келиб, нуқсонни тузатиб кетишни сўрашга қарор қилишган. Нерода келиб, қисмларни улаб, икки кундан кейин кетган. Шу билан унинг уланиш сири номаълумлигича қолди. Ҳайкал демонтаж қилинмагунча тикув бутунлай кўринмас эди. Сталин вафотидан сўнг, ёдгорлик тунда пойдеворидан бузиб ташланган[1].

РФ Коммунистик партиянинг Орёл бўлими ташаббуси билан Сталин ҳайкали қайта тикланиши мумкин. Ижтимоий фаолларнинг фикрича, Иосиф Сталин сиймоси Россия тарихида муҳим аҳамиятга эга ва шунинг учун ҳам у абадийлаштиришга лойиқдир. Ёдгорлик аллақачон ясалган ва ўрнатиш учун ўз вақтини кутмоқда[2].

Шу билан бирга, 2015-йилдан бери Орёл аҳолисининг бир қисми ёдгорликни ўрнатиш фикрига қарши бўлиб, Орёл шаҳри раҳбариятига И. В. Сталин бюстини ўрнатишга рухсат бермаслик ҳақида илтимос билан мурожаат қилган[3]. Орёл коммунистларининг ёдгорлик ўрнатишга бўлган янги уриниши Бош котиб хотирасини абадийлаштиришга қаршиларнинг имзо тўплаш аксиясини ўтказишларига асос бўлди[4].

Яна қаранг

Манбалар

Ҳаволалар