Stanisława Nikodym
Станисłаwа Никодйм (1897-йил 2-июл — 1988-йил 25-март) — полшалик математик ва рассом. Cонтинуум назарияси, айниқса Жордан cонтинуумлари бўйича кўрсатган натижалари билан машҳур.
| Станисłаwа Никодйм | |
|---|---|
| Таваллуди |
2-июл 1897-йил Варшава, Полша |
| Вафоти |
25-март 1988-йил (90 ёшда) Варшава, Полша |
| Фуқаролиги |
|
| Соҳаси | Cонтинуум назарияси |
| Иш жойлари | Варшава политехника, Кенён коллежи |
| Тезис сарлавҳаси | О розcинаниу пłасзcзйźнй прзез збиорй спóжне и континуа |
| Академик раҳбарлари | Стефан Мазуркиэwиcз |
| Турмуш ўртоғи | Отто М. Никодйм |
Ҳаёти
Станисłаwа Дорота Лилиэнтал Варшавада этнограф Регина Лилиэнталоwа ва Натан Лилиэнтал оиласида туғилган. Станисłаwанинг Антони исмли укаси бўлган (1908-йилда туғилган). Ҳелена Скłодоwска-Сзалайнинг бошланғич мактаби ва Варшавадаги аёллар махсус мактабида 7 йил ўқиган. 1916-йилда Варшава университетига қабул қилинган ҳамда Стефан Мазуркиэwиcз, Зйгмунт Жанисзеwски ва Wаcłаw Сиэрпиńскилардан математика бўйича сабоқ олган[1].
1924-йил Краковда математик Отто М. Никодймга турмушга чиққан. Мазуркиэwиcз раҳбарлигида 1925йилда Ягеллон университетида докторлик даражаси берилган. Полшада математика фанлари номзоди илмий даражасини олган биринчи аёлдир[2].
Парижда ўқиш учун ҳукуматдан маблағ олиб, эри билан 1926-йилдан икки йил давомида Сорбоннада ўқишган. 1930-йилда улар Варшавага қайтишган. Варшава политехника институтида ишлаган ва 1936-йилгача Франcисзек Лежа билан бирга ишлаган[3].
Укаси, кимёгар ва Полша армиясининг офицери Антони 1940-йилда Катин қирғини пайтида руслар томонидан ўлдирилган[4]. Германия фашистларининг Полшани босиб олиши остида „кераксиз“ касблар, жумладан, олий таълим ҳам чекланган. Никодймлар жазо хавфига қарамай, математикадан яширин дарслар ўтканганлар[5]. 1944-йилги Варшава қўзғолонида эри билан ўзларининг мол-мулкини, жумладан, нашр этилмаган бир нечта математик ишларини йўқотганлар. 1946-йилда математиклар конгрессида қатнашиш учун Белгияга кўчиб ўтишган ва Отто Америка Қўшма Штатларининг Оҳио штати Гамбиэр шаҳрига жойлашишдан олдин Европанинг турли шаҳарларида маърузалар ўқиган[6].
1974-йилда турмуш ўртоғи вафотидан сўнг, ўз қоғозлари ва расмларини Аустиндаги Техас университети Бриско Америка тарихи марказига совға қилган[7]. Станисłаwа Никодйм 1988-йилда Варшавада вафот этган[4].
Манбалар
- ↑ Cиэсиэлска 2018, с. 115.
- ↑ Доморадзки & Стаwиска 2018, с. 24.
- ↑ Cиэсиэлска 2018, с. 116.
- ↑ 4,0 4,1 Cиэсиэлска 2018.
- ↑ Сзймански 1990.
- ↑ Cиэсиэлска 2018, с. 117.
- ↑ Пиотроwски 2014.
Адабиётлар
- Cиэсиэлска, Данута (2018). "А матҳематиcиан анд а паинтер Станисłаwа Никодйм анд ҳер ҳусбанд Оттон Никодйм". ин Кжелдсен, Т.Ҳ.; Осwалд, Н.; Тобиэс, Р.. Wомен ин Матҳематиcс: Ҳисториcал анд Модерн Перспеcтивес. Матҳематисчес Форсчунгсинститут Оберwолфач. дои:10.4171/ОWР/2017/2. ҳттпс://вбн.аау.дк/да/публиcатионс/2а37399а-1ф2а-449б-942д-7а63фc348cаф.
- Доморадзки, Станисłаw; Стаwиска, Маłгорзата (2018). Полиш Матҳематиcс анд Матҳематиcианс ин Wорлд Wар И. дои:10.4467/2543702ХСҲС.19.004.11010.
- Пиотроwски, Wалериан (2014). "Жесзcзе w спраwиэ биографии Оттона и Станисłаwй Никодймów" (пл). Wиадомоścи Математйcзне 50 (1). ҳттпс://wйдаwниcтwа.птм.орг.пл/индех.пҳп/wиадомосcи-математйcзне/артиcле/виэwФиле/653/694.
- Стамп, Том (1995). "Лет Ус Ноw Праисе Нот-Со-Фамоус Wомен". Кенён Cоллеге Алумни Буллетин (Спринг). ҳттпс://буллетин.кенён.эду/артиcле/лет-ус-ноw-праисе-нот-со-фамоус-wомен/.
- Сзймански, Wаcлаw (1990). "Wҳо Wас Отто Никодйм?". Матҳематиcал Интеллигенcер 12 (2).