Staz

Стаз (юн. стасис — димланиб қолиш, ҳаракацизлик) — найсимон аъзолар (капиллярлар, веналар, лимфа томирлар ва бошқалар)да улардан ўтадиган физиологик суюқлик, мас, қон (гемостаз), лимфа (лимфостаз) ва бошқаларнинг димланиб, тўхтаб қолиши. Кимёвий ва физик омиллар, бактериялар заҳари таъсирида, томирлар иннервациясининг бузилиши ва бошқа оқибатида рўй беради. Тиббиёт амалиётида "С." термини кўпроқ капиллярлар ёки венада қон тўхтаб қолишини ифодалайди.

 Стаз - капиллярлар, майда артериялар ва веналарда қон оқимининг секинлашиши ва то'хташи.

Стазнинг асосий вариантларини ва уларнинг сабаблари:

  Ишемик, веноз ва ҳақиқий (капилляр) тург'унлик мавжуд.
  Ишемик ва веноз стаз ишемия ва веноз гиперемия натижасида ривожланади ва шунинг учун бу маҳаллий қон айланишининг бузилиши билан бир хил сабабларга эга.
 Ҳақиқий тург'унликнинг сабаби жисмоний (совуқ, иссиқлик), кимёвий (заҳарлар, натрий хлорид ва бошқа тузларнинг консентрланган эритмаси, турпентин) ва биологик (микроорганизмларнинг токсинлари) омиллар бо'лиши мумкин.
  Ҳақиқий тург'унлик патогенезида иккита омил катта аҳамиятга эга:

1) эритроцитларнинг интракапилляр агрегацияси, я'ни. уларнинг ёпиштирилиши ва қон оқимига то'сқинлик қиладиган конгломератларнинг шаклланиши; 2) қоннинг қалинлашиши туфайли капиллярларда қон оқимининг секинлашиши. Иккинчи ҳолда, этакчи рол стаз зонасида жойлашган томирлар деворларининг о'тказувчанлигини оширишга тегишли.

А.Б.Атаман.2000