Stella Skopal
Стелла Скопал (1904-йил 18-июл – 1992-йил 24-декабр) – хорватиялик яҳудий ҳайкалтарош аёл[1].
| Стелла Скопал | |
|---|---|
| Таваллуди |
18-июл 1904-йил Загреб, Хорватия-Славония Қироллиги, [[
Австрия-Венгрия империяси|Австрия Венгрия]] |
| Вафоти |
24-декабр 1992-йил (88 ёшда) Загреб, Хорватия |
| Касби | ҳайкалтарош |
Ҳаёти
Стелла Скопал 1904-йил 18-июлда Хорватиянинг пойтахти Загреб шаҳрида туғилган. 1924-йилдан 1928-йилгача у Загребдаги Қироллик санъат ва ҳунармандчилик академиясида ўқиган, у ерда Ҳинко Юҳн, Иво Кердиć, Франо Крšиниć ва бошқа кўплаб машҳур ҳайкалтарошлардан дарс олган. 1929-йилда Стелла Скопал Вена шаҳрида, кейинроқ, 1933-йилдан 1934-йилгача Герта Бухернинг хусусий мактабида таълим олган. Стелла Скопал 1927-йилда ўзининг профессори Ҳинко Юҳннинг санъат йўналиши бўйича моделлаштирилган эр-хотиннинг сопол ҳайкалини ясаш орқали илк дебютини қилган. 1927-йилдан 1939-йилгача у асосан Загребдаги юқори табақадаги яҳудий оилалари учун йигирмадан ортиқ бадиий жиҳатдан жуда қизиқарли камин ва печкалар учун безаклар яратган. Домагожева кўчаси 2-уйда яшовчи Блювайслар оиласининг квартирасида виртуоз моделлаштирилган рақсга тушаётган аёл фигуралари унинг ишлари орасидаги энг муҳимларидан бири бўлган. 1938-йилда Стелла Скопал Хорватияда биринчи бўлиб сополдан турли заргарлик буюмларини ясай бошлаган. 1940-йил бошидан 1950-йил ўрталарига қадар кўплаб сопол столлар яратган, улардан фақат бир нечтаси бугунги кунгача сақланиб қолинган. 1951-йилдан 1956-йилгача Стелла Скопал сопол идишлар ясаш устида ишлаган, шу қаторда ликёр ва спиртли ичимликлар ишлаб чиқарадиган „Мараска дд“ компаниясида ҳам фаолият олиб борган. Бу вақт давомида Стелла Скопал у ерда ҳам, хорижда ҳам кўплаб эътирофларга сазовор бўлган. Стелла Скопал бадиий ижодининг энг катта қисми кундалик фойдаланиш учун мўлжалланган сопол буюмларини шакллантиришга бағишланган, жумладан: косалар, кўзалар, хизматлар, вазалар, лампалар, шамдонлар ва бошқа идишлар[2].
Иккинчи Жаҳон уруши пайтида, яҳудий бўлганлиги сабабли Стелла Скопал Италиянинг Тревисо шаҳридаги „Габианелли“ керамика заводига жойлаштирилган. Италия таслим бўлганидан кейин, Стелла Скопал партизанларга қўшилади. Партизанлар билан у Бари иттифоқ ҳарбий госпиталида, кейинроқ Cоззанодаги кулолчилик корхонасида ишлаган. Урушдан кейин, 1945-йилдан 1965-йилгача Стелла Скопал Загребдаги амалий санъат мактабида профессор бўлиб фаолият юритган. У кулол ғилдирагида моделлаштириш ва шакллар яратишни ўргатган[2].
Стелла Скопал яратган кўплаб ижод маҳсуллари унинг ҳаёти давомида изсиз йўқолган, айримлари эса Санъат ва ҳунармандчилик музейида, Хорватия миллий театри ва Загребдаги Хорватия тарихи музейида, Загреб яҳудийлари жамоасида, Сплитдаги санъат галереясида ва шахсий коллексияларда сақланади[2].
Стелла Скопал 1992-йил 24-декабрда вафот этган ва Мирогож қабристонига дафн қилинган[3].
Эътироф этилиши
1975-йилда Стелла Скопал умр бўйи эришган ютуқлари учун Владимир Назор мукофотига сазовор бўлган[2].
Манбалар
- ↑ Снжеšка Кнеžэвиć (2011, с. 93)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Бариčэвиć (2009)
- ↑ (хорватча) Градска гроблжа Загреб: Стелла Скопал, Мирогож Ž-11-ИИ/И-29
Адабиётлар
- Снжеšка Кнеžэвиć, Александер Ласло. Žидовски Загреб. Загреб: АГМ, Žидовска опćина Загреб, 2011. ИСБН 978-953-174-393-8.
- Бариčэвиć, Марина. Стелла Скопал. Загреб: Принтера група, 2009. ИСБН 978-953-6898-69-5.