Sulaymon mirzo

Сулаймон мирзо (15141590, Лоҳур) — Бадахшон хони (1526-йилдан). Темурийлардан. Султон Вайс Мирзо (Мирзохон) (1485 —1526)нинг ўғли. Бобур у ни отаси вафотидан сўнг ҳоким қилиб тайинлайди. Ҳумоюн даврида ҳам Бадахшонни бошқарган. С.М. табиатан хушфеъл, ҳазилмутойибага мойил киши бўлган. "Зукко" тахаллуси билан форс ва турк тилларида ғазаллар ёзган.

С.М.нинг Ҳарам бегим исмли хотини давлат ишларида унга маслаҳатчи бўлган. С.М. ўғли Иброҳим Мирзо билан Бадахшонни бошқарган. Ҳумоюншоҳ вафотини эшитгач, ўғли билан 1556-йил Кобулни босиб олиш мақсадида қўшин тортиб, шаҳарни 4 ой қамал қилган. Бироқ Акбар Кобул ҳукмдори бўлган укаси Муҳаммад Ҳасан Мирзога ёрдамга бир неча саркардаларини юборган. С.М. бундан хабардор бўлгач, Бадахшонга қайтган. 1559-йил Балхни эгаллаш учун юриш бошлаган, лекин мағлуб бўлиб, жангда ўғли Иброҳим Мирзо асирга олиниб, қатл қилинган. С. М. Кобулга 4 марта самарасиз юриш қилган. Узоқ йиллар Қундуз вилоятидаги исённи бостириш учун кураш олиб борган. Давлат 2 га бўлинганлиги, невараси (Шоҳрух Мирзо)га қарши курашмоққа қурби етмаслигини билгач, муқаддас жойларни зиёрат қилиш баҳонасида (1575-йил) Бадахшонни Шоҳруҳ Мирзога ташлаб кетади. Маккада 5 йил туради. Қайтиб келгандан кейин ҳам бобо билан невара ўртасида кураш давом этган. С. М. куёви Муҳаммад Ҳаким Мирзо билан 2 йил давомида жанг қилган, натижада 1580-йилда сулҳ тузилиб, Толиқондан Ҳиндукушгача бўлган ерлар С.М. тасарруфига кирган. Бадахшонда яна қўш ҳокимият вужудга келган. Ҳар 2 томоннинг кучсизланишидан фойдаланган Бухоро хони Абдуллахон ИИ Бадахшонга ҳужум қилиб уни забт этган. С.М. ва Шоҳрух Мирзо Акбар ҳузурига, Аграга кетишган.

Ад. Файзиев Т., Темурийлар шажараси, Т., 1995; М уҳам маджоно в А., Темур ва темурийлар салтанати, Т., 1994.