Sulaymon ustuni
_(cropped).jpg)
Сулаймон устуни, шунингдек, иккинчи номи арпа-шакар устуни деб ҳам аталади. Бу спирал устун бўлиб, бурама шаклда тавсифланади. Кўпгина мисолларда Коринф ёки Композит мавжуд бўлсада, бу маълум бир классик тартиб билан боғлиқ эмас. Аммо у ҳар қандай дизайн билан безатилган бўлиши мумкин, масалан, Рим Дорик соломони ёки Ион соломон устунини ясашда ҳам шу услубга ўхшашлик бор[1].
Этимологияси ва келиб чиқиши
.jpg)
Қадимги Римдаги Траян устунининг классик намунасидан фарқли ўлароқ, у Траяннинг жангдаги ҳарбий қудратини акс эттирувчи паст релефлардан иборат битта узлуксиз спирал чизиқ билан безатилган бурилиш эга, бурама устун Византия архитектураси ва безакларида олинган шарқона нақш эканлиги маълум.
ИВ асрда Буюк Константин Римга устунлар тўпламини олиб келди ва уларни баланд қурбонгоҳ ва пресвитерияда қайта ишлатиш учун асл Авлиё Пётр Базиликасига берди; Рафаэл устахонасидан олинган "Константин совғаси" расмида бу устунлар асл жойида кўрсатилган. Анъанага кўра, бу устунлар „ Сулаймон мақбараси“ дан келган бўлсада, гарчи Сулаймоннинг ибодатхонаси милоддан аввалги Х асрда қурилган ва милоддан аввалги 70-йилда вайрон қилинган ҳисобланади, балки милоддан аввалги 586-йилда вайрон қилинган Биринчи мақбарадан бўлган бўлиши мумкин. Ҳозирда милодий ИИ асрда қилинган деб ҳисобланган бу устунлар „Сулаймон“ номи билан машҳур бўлган. Константин уларни де Греcиас, яъни Юнонистондан олиб келгани қайд этилган ва улар археологик жиҳатдан юнон мармаридан кесилган деб ҳужжатлаштирилган. Эҳтимол, бундай устуннинг энг қадимий намунаси 324-йилда Буюк Константин томонидан Константинополга кўчирилган Юнонистоннинг Делфи шаҳридан (милоддан аввалги 478-йил) Илон устунидир. Шу каби устунларнинг кам сонли Рим намуналари маълум[2].
Ушбу устунларнинг баъзилари ХВИ асрда Авлиё Пётрнинг эски иншооти бузиб ташлангунига қадар қурбонгоҳда қолган. Қурбонгоҳдан олиб ташланган бўлсада, бу устунларнинг саккизтаси Авлиё Пётрнинг структурасининг бир қисми бўлиб қолмоқда. Гумбаз остидаги тўртта устуннинг ҳар бирида пандантивлар остида иккита устун ўрнатилган.
Агар бу устунлар ҳақиқатан ҳам Қуддусдаги мақбаралардан бирига тегишли бўлса, спирал нақш Ёшуа 24:26 да эслатиб ўтилган биринчи Аҳд сандиғи бўлган эман дарахтини ифодалаган бўлиши мумкин[3].
Византия мисолларидан Сулаймон устуни Ғарбий Романеск меъморчилигига ўтди. Романеск меъморчилигида баъзи устунлар, шунингдек, бир-бирига ўралган спирал элементлардан иборат эди.
Барокко меъморчилигида
Сулаймон устуни барокко меъморчилигининг бир хусусияти сифатида қайта тикланди.
Энг машҳур Сулаймон устунлари — бу Бернинининг Авлиё Пётр соборидаги Балдаккиносида яратган улкан бронза композит устунлари ҳисобланади.
Кейинги асрда Сулаймон устунлари одатда мақбаралар, мебеллар ва дизайннинг бошқа қисмларида ишлатилган. Черков контекстида бундай спирал безак Эучаристъда ишлатиладиган шаробнинг рамзи сифатида ўрнатилган.
.jpg)
ХВИ асрда Энтони Блант устунларни Багнокаваллонинг Луврдаги суннат маросимида ва баъзи Рим қурбонгоҳларида, масалан, Сассиядаги Санто Спиритода, Аммо улардан ҳақиқий архитектурада кенг миқёсда фойдаланиш камдан-кам учрайди: Гиулио Романо Мантуадаги Палаззо Дуcаледаги Cортиле делла Cаваллеризза (1538-39) да деворга ўрнатилган декоратив тарзда ярим устунлар[4] версиясидан фойдаланган.
.jpg)
Питер Пол Рубенс гобелен дизайнида Сулаймон устунларидан фойдаланган, тахминан 1626-йилда у ерда Рафаэл устунлар учун ион капиталининг вариантини тақдим этган ва унинг расмлари архитектурасида рустик ва Сулаймон устунлари шундай изчиллик билан намоён бўлади[5].
Устунлари католик Эвропада, шу жумладан жанубий Германияда машҳур бўлди. Сулаймон устуни Испанияга Бернини ўзининг янги устунларини яратиш билан бир вақтда тарқалди ва Испаниядан Америкадаги испан колонияларига тарқалди, бу ерда саломоника кўпинча черковларда чурригуэреск услубининг ажралмас элементи сифатида ишлатилган. Дизайн Британияда, Оксфорддаги Авлиё Марямнинг жанубий айвонида камдан-кам қўлланган, бу Роберт Дурман томонидан топилган ягона ташқи мисол[6] ва инглиз интерер дизайнида ҳали ҳам кам учрайди, Дурман томонидан қайд этилган мисол дафн маросимидир.
1660-йилдан сўнг, франсуз, голланд ва инглиз мебелларининг оёқларида, ХВИИ аср охири ва ХВИИИ аср бошларида қавс ва узун касса соатларининг теришларини ҳимоя қилувчи сирланган эшикларда бундай бурилишли устунлар таниш хусусиятга айланди.
Галерея
-
Познандаги (Помша) собиқ иезуитлар черковининг ён қурбонгоҳида зарҳал узум билан қопланган Сулаймон устунлари -
Помпей Қуддус ибодатхонасида, Жан Фукет, 1470-1475 -
Рафаэл устахонасининг " Константинни эҳсон қилиш " асари эски базиликадаги қурбонгоҳ олдидаги асл жойида Авлиё Пётрнинг Сулаймон устунларини кўрсатади. -
Авлиё Иоанн Латеран монастиридан Папа тахти -
Ион Сулаймон устуни шаклидаги шамдоннинг Уйғониш даври дизайни, тахминан (1530-1546)йиллар -
Франсуа Боучер томонидан чоп этилган бўлиб, унда Ион бош ҳарфлари билан бир жуфт Сулаймон устунлари кўринади.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Cравен. „Wҳат Ис а Соломониc Cолумн?“. ТҳоугҳтCо. (2017-йил 1-декабр). Қаралди: 2018-йил 24-май.
- ↑ Wард-Перкинс, Ж. (1952). „Тҳе шрине оф Ст. Петер'с анд иц тwелве спирал cолумнс“. Жоурнал оф Роман Студиэс. 42-жилд. п. 21фф.
- ↑ Дурман, Ричард (Септембер 2002). „Спирал Cолумнс ин Салисбурй Cатҳедрал“ (ПДФ). Эccлесиологй Тодай. № 29. 26–35-бет. 2006-02-25да асл нусхадан архивланди.
- ↑ Ҳопкинс, Андреw. Италиан Арчитеcтуре фром Мичелангело то Борромини. Тҳамес & Ҳудсон, 2002 — 21-бет. ИСБН 978-0-500-20361-3. „[Тҳей] сеэм то флоат унсуппортед“
- ↑ Блунт, Антҳонй (Септембер 1977). „Рубенс анд Арчитеcтуре“. Тҳе Бурлингтон Магазине. 609–619 [613 ноте 19]-бет.
- ↑ Дурман, Ричард (Септембер 2002). „Спирал Cолумнс ин Салисбурй Cатҳедрал“ (ПДФ). Эccлесиологй Тодай. № 29. 26–35-бет. 2006-02-25да асл нусхадан архивланди.
Ҳаволалар
- Ҳозирги кунда Санкт-Петерда ишлатилган устунлардан иккитаси
- Рафаэлнинг оқсоқ одамни даволаши, гобелен мултфилми, 1515-16
- Рубенснинг „ Манна йиғилиши“, гобелен учун мойли эскиз, тахминан. 1626, Мадрид, Десcалзас Реалес монастиридаги гобелен учун
