Sulton Boyazid II majmuasi sahifasining manbasini koʻrish

{{Ziyoratgoh bilgiqutisi|yapı_adı=Sulton Boyazid II majmuasi <br> {{lang|tr|''II. Bayezid Külliyesi''}}|joy=[[Edirne]], [[Turkiya]]|diniy_eʼtiqod=[[Islom]]|funksional_holat=muzey|meʼmorlar=Meʼmor Hayruddin|meʼmoriy_turdagi=masjid|qurilishni_boshlash_yili=1484|tugatish_yili=1488}}
[[File:Beyazit kulliyesi.JPG|thumb|''Darüşşifaning'' ichki hovlisi]]
'''Sulton Boyazid II majmuasi''' ({{lang-tr|Sultan II Bayezid Külliyesi}}) – [[Turkiya]]ning [[Edirne]] shahrida joylashgan ''[[külliye]]'' (diniy-ijtimoiy inshootlar majmuasi). 1488-yilda sulton [[Boyazid II]] ({{hukmronlik|1481|1512}}) uchun [[Usmoniylar imperiyasi]] meʼmori [[Meʼmor Hayruddin]] tomonidan qurilgan.

Majmua tarkibida bir ''Dar ash-Shifo'' ({{lang|tr|''darüşşifa''}} – shifoxona, tibbiyot markazi) mavjud boʻlib, 1488-yildan 1877–1878-yillarda boʻlib oʻtgan Rus-turk urushigacha toʻrt asr davomida faoliyat yuritgan. Ayniqsa, ruhiy xastaliklarni davolashda qoʻllanilgan usullari, jumladan, musiqa, suv shildirashi va xushboʻy hidlar bilan muolaja qilish amallari bilan mashhur boʻlgan.

Tarixiy ''darüşşifa'' 1993-yilda Edirnedagi [[Trakya universiteti]] tarkibiga qoʻshilgan. 1997-yilda tibbiyot tarixi va sogʻliqni saqlash masalalariga bagʻishlangan [[Sulton Boyazid II sogʻliqni saqlash muzeyi]]ga aylantirilgan. Majmua 2016-yilda Turkiyaning UNESCO Butunjahon merosi yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan<ref>{{cite web |title=Sultan Bayezid II Complex: A Center of Medical Treatment |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6117/ | website=UNESCO World Heritage Centre | access-date=11 June 2018}}</ref>.

== Masjid ==
Majmua ichida masjid markaziy oʻrinni egallaydi<ref name=":0">{{Cite book |last=Blessing |first=Patricia |title=Architecture and material politics in the fifteenth-century Ottoman empire |date=2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-51760-4 |location=Cambridge}}</ref>. Ichki muqaddas qismida na yoylar, na ustunlar mavjud boʻlib, masjid poli turli turk gilamlari, „Onadoʻli gilamlari“ deb ataluvchi gilamlar bilan qoplangan. Oʻlchamlari 20.58×20.60 metr, kvadrat shaklida<ref name=":1">Akıncı, H. (2018). Architectural Design of the Complex of Sultan Bayezid II – Health Museum. UNIMUSEUM, 1(1), 28-34. </ref>. Masjid [[gumbaz]]ining balandligi 19.34 metrni tashkil etadi. [[Minbar]]ni bezashda tosh oʻymakorligidan foydalanilgan. Masjidning ikkita [[minora]]si mavjud boʻlib, ularning har biri 1 ta balkonga ega, 149 pogʻonadan iborat. Ularning har ikkisining balandligi 38.50 metrdan. Masjid ichidagi yoysimon derazalar qatori esa tashqaridan tushayotgan nurning ichkarida ibodat qilayotgan kishilar yuziga tushishiga imkon bergan.

== Shifoxona ==
[[Darüşşifa]] masjidning oʻng tomonida joylashgan boʻlib, 3 boʻlimdan iborat. Birinchi hovlida 6 ta ambulatoriya xonasi, xizmat koʻrsatish xonalari yaʼni oshxona, kir yuvish xonasi, dorixona mavjud. Ikkinchi hovlida esa yuqori martabali xodimlar oʻz vazifalarini bajaradigan 4 xona joylashgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Shifoxona ({{lang|tr|''şifa-hane''}}) bemorlar yotqiziladigan boʻlim boʻlib, jami 10 ta xonadan iborat, ularning 6 tasi qish mavsumi, 4 tasi yoz mavsumi uchun moʻljallangan. Bu boʻlimda musiqiy chiqishlar amalga oshiriladigan sahna ham boʻlgan. Musiqa va favvora suvining tovushi ruhiy xastalikka chalingan bemorlarni davolash uchun terapevtik vosita sifatida qoʻllanilgan.

== Tibbiyot maktabi ==
[[File:ComplexSultanBayezidIIEdirne (2).JPG|thumb|left|Tarixiy tibbiyot maktabi hovlisi]]
Majmuada, shuningdek, tibbiyot maktabi ham boʻlgan. Bu maktabda yuqori maosh oluvchi olimlar faoliyat olib borgani sababli [[Usmoniylar imperiyasi]]dagi eng nufuzli 60 madrasadan biri sifatida tanilgan.

Tibbiyot maktabi uch tomoni talabalar xonalari va darsxona bilan oʻralgan hovli shaklida boʻlib, markazida bir [[shodirvon]] joylashgan. Maktabning birinchi mudarrisi Shayx Lutfullohzoda Bahaüddin boʻlgani aytiladi<ref>{{Cite journal |last=Heybeli |first=Nurettin |date=September 2009 |title=Sultan Bayezid II Külliyesi: One of the Earliest Medical Schools—Founded in 1488 |url=https://journals.lww.com/clinorthop/fulltext/2009/09000/sultan_bayezid_ii_k_lliyesi__one_of_the_earliest.33.aspx |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |language=en-US |volume=467 |issue=9 |pages=2457 |doi=10.1007/s11999-008-0645-1 |issn=0009-921X |pmc=2866917 |pmid=19067095}}</ref>. Mashhur usmoniy sayyohi [[Avliyo Chalabiy]] (1611 – 1682-yildan keyin) oʻz asarida maktab talabalari yetuk tabiblar boʻlib, ular qadimgi yunon faylasuflari, olimlari va tabiblari, jumladan, [[Aflotun]] (Platon), [[Sokrat]], Filipp Opuntskiy, [[Aristotel]], [[Galen]] va [[Pifagor]] asarlarini oʻrganib, ular ustida munozara qilganini yozadi. Har bir tabib turli yoʻnalish boʻyicha mutaxassis boʻlib, tibbiyotga oid ilmiy adabiyotlarni oʻrganish orqali eng yaxshi davolash usulini topishga harakat qilgan. Maktabning qoʻlyozma kitoblari hozirda Selimiya masjidining qoʻlyozmalar kutubxonasida saqlanadi.

Avliyo Chalabiy tomonidan keltirilgan maʼlumotlarga koʻra, xodimlar va talabalar quyidagicha kunlik maosh olgan:

* [[Mudarris]] (1): 60 aqcha (bayram kunlari ham qoʻshilgan)
* Yordamchi (1): 7 aqcha
* Kutubxonachi (1): 2 aqcha
* Xizmatchilar (2): 2 aqcha
* Talabalar (18): 2 aqcha va barcha ehtiyojlari taʼminlangan.

== Majmuaning boshqa boʻlimlari ==
=== Hammom ===
Bugungi kunda bu inshoot vayron holatga kelgan, inshootning asl poydevori koʻrinmaydi. Meʼmoriy jihatdan inshoot ikki boʻlimli hammom shaklida bunyod etilgan boʻlib, undan tushgan daromad majmua xarajatlarini qoplashga xizmat qilgan<ref name=":1" />.

=== Imorat ===
Majmuaning bir qismi oshxona yoki ''imaret'' sifatida foydalanilgan boʻlib, u yerda kuniga ikki mahal ovqat berilgan. Bu imorat „Yangi Imorat“ ({{lang|tr|''Yeni İmaret''}}) deb ham ataladi, chunki u Edirnedagi 8 imoratning eng oxirgisi boʻlgan. Majmua xodimlari va kambagʻallar bu yerda bepul ovqatlangan<ref name=":1" />.

== Galereya ==
<gallery>
File:Beyazit II Mosque 1123.jpg|Masjidning balkon qismidan ichki ko‘rinishi
File:Beyazit II Mosque 3048.jpg|Masjid hovlisi
File:Medical museum 6217.jpg|Muzey hududidagi hovli
</gallery>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category|Complex of Sultan Bayezid II}}
* [http://www.pbase.com/dosseman/beyazit/ Masjid majmuasining suratlari] {{in lang|en}}

{{DEFAULTSORT:Bayezid II Kulliye}}
[[Turkum:1488-yilda qurib bitkazilgan inshootlar]]
[[Turkum:Edirnedagi bino va inshootlar]]
[[Turkum:Faoliyati to‘xtagan shifoxonalar]]
[[Turkum:Edirneda Usmoniylar me’morchiligi]]
[[Turkum:1877-yilda tugatilgan tashkilotlar]]
[[Turkum:Usmoniylar shifoxonalari]]
[[Turkum:Turkiyadagi tibbiy va sog‘liqni saqlash tashkilotlari]]
[[Turkum:Meʼmor Hayruddin tomonidagn qurilgan inshootlari]]
[[Turkum:Bimaristonlar]]
[[Turkum:XV asrda tashkil etilgan shifoxonalar]]