Sulton Malikshoh hayoti

Султон Маликшоҳ

Маликшоҳ—буюк қўмондон 1055 йил 6 августда туғилган. Отаси — Буюк Салжуқийлар давлатининг иккинчи султони Алп Арслондир. У 9 ​​ёшида вазир Низомулмулк билан бирга урушга қатнашди. У давлат ишларида аъло даражада эди. У 10 ёшида Қорахонийлар хонининг қизи Туркан Хотунга уйланди.Алпарслон 1066 йилда Маликшоҳни ворис этиб тайинлади. 1072 йилда отаси ўлдирилганидан кейин 17 ёшида ҳукмдор бўлди. Маликшоҳ 1072-йилда султон бўлгач, отаси даврида вазирликка олиб келинган Низомулмулкни ўз ўрнида қолдирган.

Отаси 1071 йилда Малазгирт жанги учун Ҳалабдан чиқиб кетганида , Маликшоҳ Ҳалабда қолди. У 1073-йил 17-апрелда Меликшоҳнинг ҳукмронлигини қабул қилмаган амакиси Кавурдни Кирмонда Ҳамадон яқинида енгиб, уни асирга олади. Кавурт бей қатл қилинди, икки ўғлининг кўзлари жароҳатланиб кўр бўлди. Шундай қилиб, у Салжуқийлар мамлакатидаги амирлар орасидан Маликшоҳ Султон сифатида белгиланди. Маликшоҳ Самарқанд хони иккинчи Наср томонидан асирга олинган Термиз устига юриш қилди. Бироқ, Наср узр сўраб, садоқатини таклиф қилгани келганида, уни кечирди.

Маликшоҳ юришлари

1074 йилда у Ғарбий Қорахонийлар хонлигини Салжуқийлар билан боғлади. 1075 йилда у Кавказга йўл олди. У Грузиянинг бир қисмини босиб олди. Пойтахтни Рейдан Исфаҳонга кўчиргач, у 1076 йилда Кавказга иккинчи экспедициясини уюштирди. Бунинг ортидан 1078 йилда учинчи экспедиция амалга оширилди. Ушбу экспедиция билан Кавказ тоғларидан Каспий денгизигача бўлган катта ҳудуд Салжуқийлар чегараларига қўшилди.

Кучли сиёсат

1077-йилда укаси Тутушни Сурия ҳукмдори этиб тайинлайди. Амир ҳам Порсукни Анадолуга юборди. Оциз Бей ва Куталмишоғлу Сулаймон Шоҳнинг Сурияда давлат қуришига тўсқинлик қилишни мақсад қилган. Бу орада Сурия шоҳи Тутуш Султон Маликшоҳга қарши исён кўтарган Оцизни қўлга олиб, бўғиб ўлдирди. Шундай қилиб, у Сурия салжуқийлар султонлигининг биринчи султони бўлди.

Муносиб давомчи

1085 йилда Диёрбакирни эгаллашлари натижасида Марвонийлар давлати қулади. Кейинги йили Сурия сафарига йўл олган Султон Маликшоҳ Урфа, Манбиж ва Ҳалаб қалъаларидан кейин Анталияда Ўрта ер денгизига етиб келди. Маликшоҳ денгиздаги қумни Эронга олиб, отаси Алп Арслоннинг қабри устига сепиб, деди; „Ота! Мана сенга хушхабар, болалигингда қолдирган ўғлинг Аллоҳнинг изни билан бутун дунёни забт этди“ деди.

Маликшоҳ 1092 йили Бағдодга бориб , Ҳижоз, Яман ва Адан ҳудудларини эгаллаш учун қўшинларини юришга тайёрлади. Худди шу йили Макка ва Мадина ҳамда Арабистон ярим оролининг катта қисми қўлга киритилди. Зиёрат йўллари таъминланди.

Давлат арбоби

Маликшоҳ ҳукмронлиги даврида Буюк Салжуқийлар давлати ўзининг энг кенг чегарасига етди. Чегаралари Анадолудан Уммонгача, Кавказдан Ҳиндистонгача (10 000 000 км²) чўзилган. Маликшоҳдан кейин салжуқийлар аввалги ҳокимиятини тиклай олмадилар. Қошғарли Маҳмуд, Ғаззоли, Умар Ҳайём илм- фан ва Низомулмулк сиёсатида даврнинг энг муҳим шахсларидандир.

Вафоти ва салтанат фожеаси

Маликшоҳ 1092 йил 19 ноябрда 37 ёшида Бағдодда хотини томонидан заҳарланиб ўлдирилган.

Маликшоҳ вафотидан сўнг 13 ёшда бўлган ва унинг қонуний вориси деб эълон қилинган Эбу’л Музаффер Беркярук Буюк Салжуқийлар давлати тахтига ўтирди . Маликшоҳ вафотидан кейин унинг ўғли Беркярук отасининг ҳукмронлигини сақлаб қола олмади. Маликшоҳнинг ўлимидан фойдаланган салтанат ворислари бирин-кетин бош кўтариб, Буюк Салжуқийлар давлатини заифлаштириб, бўлиб ташлаш жараёнини бошлаб юбордилар. Биринчи исёнчилардан бири Маликшоҳнинг укаси Салжуқий Моликий (губернатори) Тутуш бўлди. Тутуш жияни Беркярукнинг ҳукмронлигини қабул қилмади ва султонликни даъво қилди. Беркярук амакиси Тутушнинг исёни ва ҳужумига қарши олиб борган урушда Тутушни ўлдириш орқали бу таҳдидни бартараф этган эди, аммо Маликшоҳнинг ўлими, исён ва қўзғолон учун фурсат кутаётган уруғларнинг қўзғолонлари билан янада ёмонроқ кўринишга олиб келди. Натижада салтанат заифлашди.

Манбалар

1.ТР/энканали

2.биография

Қўшимча қараш учун

1.википеди

2.ёу тубе

3.энсиклопедия