Sulton sayidxon

Султон Сайидхон (1490, Турфон 1533.9.7) — Ёркенд хонлиги ҳукмдори (1514—1533). Чиғатойлардан Султон Аҳмадхоннинг ўғли. 1503-йил отаси билан амакиси Султон Маҳмудхоннмт Ахси яқинида Шайбонийхон билан бўлган жангида қатнашган. Султон Аҳмадхон вафотидан сўнг тахт учун курашларда акаси Мансурхондан енгилган. Султон Сайидхон Андижонга, сўнгра Кобулга, қариндоши Бобур ҳузурига борган. Бобур уни иззат-икром билан кутиб олган. 1510-йил Бобурнинг Кобулдан Қундузга юриши чоғида С.С. у билан бирга бўлган. Тарихчи Мирзо Ҳайдарнинг амакиси Сайид Муҳаммад мирзо Андижонни шайбонийлардан (Жонибек султондан) қайтариб олгач (1511), Бобурни таклиф этади. Бобур С.С.га Андижон тахтини беради. Қашқар ҳокими Абу Бакр мирзо 20 минг кишилик қўшин билан Андижонга юриш қилган, С.С. кичик қўшин (1,5 минг киши) билан Андижондан 2 фарсах узокликдаги НутНуғ мавзеида бу катта қўшин устидан зафар қозонган (1511-йил 24 октабр). С.С. шайбонийларга қарши курашда Бобурга ёрдам берган. 1514-йил шайбоний султонлар Андижонга юриш уюштирганлар. С.С. шаҳарни ташлаб Шарқий Туркистонга кетган. 1514-йил Абу Бакр мирзони енгиб, Қашқарни эгаллаган. 1522-йил бутун Шарқий Туркистонни тобе этган. Умрининг сўнгги йилларида Тибетни эгаллаш учун кураш олиб борган. Мамлакатда тартиб ўрнатиш юзасидан қатор тадбирларни амалга оширган. Абу Бакр мирзодан келган давлат хазинасини мусодара этиб, унинг бир қисмини давлат арконлари, лашкарбошилари, қўшин ва фуқароларга тақсимлаб берган. Оқсу ва Турфон шаҳарлари ва бир қанча киштоклар қайта курилган. Дин арбобларига катта ҳурмат кўрсатилган. Бироқ, С.С. 1522-йилдан бошлаб маишатга, ичкиликка берилиб кетиб давлат ишларига эътибор бермай қўйган. Тарихчиларнинг таърифига кўра, С.С. атоқли сиёсатдон бўлибгина қолмасдан, таниқли олим, шоир, мусиқашунос ҳам эди. Саъид тахаллуси билан шеърлар ёзган. С.С. моҳир хаттот, мусаввирликда, муҳр ўйиш, тош қирқиш (сангтарошлик), заргарлик, отни безаш, қуймачилик, камон, ханжар, шамшир ясаш, дурадгорлик ҳунарларида шуҳрат қозонган. С.С. шикорни яхши кўрган, унинг қонун-қоидаларидан сабоқ берган.