Sultonali Mashhadiy sahifasining manbasini koʻrish

{{Yozuvchi bilgiqutisi
| ismi                       = Sultonali Mashhadiy
| tasvir                     = 
| tasvir_eni                 = 
| izoh                       = 
| taxallusi                  = 
| tavallud_paytidagi_ismi    = 
| tavallud_sanasi            = 1437-yil 
| tavallud_joyi              = {{TavalludJoyi|Mashhad}}, [[Fayl:Timurid.svg|20px]] [[Temuriylar imperiyasi]]
| vafot_sanasi = 1520-yil
| vafot_joyi = {{VafotJoyi|Mashhad}}
| kasbi = [[xattot]]
| ijod_tili =
| fuqaroligi =
| taʼlimi =
| alma_mater =
| faoliyat_yillari =
| janr =
| tanlangan asarlari = Qavoidi xutut
| yoʻnalish =
| shoh_asari =
| turmush_oʻrtogʻi =
| bolalari =
| ota-onasi =
| qarindoshlari =
| mukofotlari =
| imzosi =
| modul =
| veb-sayt = <!-- {{URL|misol.org}} -->
}}
'''Sultonali Mashhadiy''' ([[1437]] [[Mashhad]] – [[1520]]) – xattot, [[shoir]], xat nazariyotchisi; [[nastaʼliq]] xati rivojiga va keng tarqalishiga ulkan hissa qoʻshgan. „Sulton ul-xattotin“ („Xattotlar sultoni“) va „Qiblat ul-kuttob“ („[[Kotib]]lar [[qibla]]si“) [[nom]]li yuksak [[unvon]]lar sohibi. [[Xattotlik]]ka [[bola]]ligidan ishtiyoqi baland boʻlgan. Sultonali Mashhadiyning ustozlari – xattot Zahiriddin Azhar va Xoja Hofiz Muhammad. Sultonali Mashhadiy [[madrasa]]da taʼlim olgan, soʻng madrasada [[dars]] bergan. [[1451-yil]]dan [[Hirot]]da yashab, [[Sulton]] [[Abu Said (Temuriy)|Abu Said]] (1451—69) va [[Husayn Boyqaro|Sulton Husayn]] (1469—1506)lar xizmatida boʻlgan. Hirotdagi badiiy muhit – [[sanʼat]]korlar davrasi, ayniqsa, [[Abdurahmon Jomiy]] va [[Alisher Navoiy]]lar bilan [[ijodiy hamkorlik]] qilish natijasida Sultonali Mashhadiy ustod sanʼatkor darajasiga koʻtarildi (Navoiyning shaxsiy [[kutubxona]]sida [[kitobat sanʼati|kitobat]] ishlari bilan mashgʻul boʻlgan). Ayniqsa, Sultonali Mashhadiyning Navoiy ijodiga [[munosabat]]i oʻzgacha boʻlib, shoirning aksar [[asar]]larini bir necha [[nusxa]]larda koʻchirgan; jumladan, Navoiyning „Ilk devon“ini oʻzi tartib etgan ([[1465]]; [[dastxat]] nusxasi [[Rossiya milliy kutubxonasi]]da). Oʻz navbatida ulugʻ shoir ham xattotga chuqur hurmat bilan qaragan, „[[Majolis un-nafois]]“ asarida unga yuqori [[baho]] bergan. Sultonali Mashhadiy Hirot xattotlariga rahbarlik qilgan; [[yosh]] [[musavvir]] [[Kamoliddin Behzod]]ga oʻz farzandidek munosabatda boʻlgan; ularning oʻzaro hamkorligi tufayli yuksak darajadagi sanʼat asarlari—qoʻlyozmalar yuzaga kelgan. [[Sulton Muhammad Nur]], [[Sulton Muhammad Xandon]], [[Mir Ali Hiraviy]], Muhammad Qosim va boshqa koʻplab xattotlarni [[tarbiya]]lagan. [[Mashhad]]da vafot etgan<ref name="Thackston">{{Cite web |url = https://doi.org/10.1093/gao/9781884446054.article.T082297 | title = Sultan 'Ali Mashhadi |author = [[Wheeler M. Thackston]] | website = [[Grove Art Online]] | year = 2003 | doi = 10.1093/gao/9781884446054.article.T082297 | isbn = 978-1-884446-05-4 |language = en}}</ref><ref>{{Cite web |url = https://www.reed.edu/persian-calligraphy/en/soltan-ali-mashhadi/index.html | title = Soltān 'Ali Mashhadi |author = | website = Anthology of Iranian Masters of Calligraphy|language = en}}</ref>{{sfn|Blair|p=279 - 280, 313}}.

Sultonali Mashhadiy koʻchirgan va tartib qilgan moʻtabar [[qoʻlyozma]]lar ham [[oʻzbek adabiyoti|oʻzbek mumtoz adabiyoti]]ning noyob namunasi, ham Hirot kitobat sanʼatining shoh asarlari, durdonalari sifatida [[qadriyat|qadrli]]dir. Shulardan 50 dan ortiq [[kitob]] va 500 ga yaqin [[qitʼa (lirik janr)|qitʼa]]lar bizgacha saqdangan: [[Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi|Oʻzbekiston FA]] [[Sharqshunoslik instituti]]da Navoiyning 3 [[devon]]i (jumladan, „Navodir unnihoya“ va boshqalar), [[Husayn Voiz Koshifiy]]ning „Hotamnoma“, „Javohirnoma“ asarlari; [[Angliya]]ning [[Windsor qalʼasi|Vindzor saroyi]] kutubxonasida Navoiyning „Devon“i, „[[Xamsa (Navoiy)|Xamsa]]“ asarlari; Rossiya milliy kutubxonasida Navoiyning „Xamsa“ asari; [[AQSH]]ning [[Metropoliten-muzey]]ida Navoiyning „Devon“i; [[Turkiya]]ning [[Istanbul]]dagi [[Topkapı saroyi|Toʻpqopu saroyi]] kutubxonasida Navoiyning „Xamsa“, [[Saʼdiy Sheroziy|Saʼdiy]]ning „Devon“i, [[Husayn Boyqaro|Sulton Husayniy]] „Devon“i (4 nusxa) va boshqa qoʻlyozmalar; u yaratgan [[gʻazal]], [[ruboiy]], qitʼalar ([[husnixat]] parchalari, aksariyat qismi Turkiyadagi Toʻpqopu saroyida) [[muraqqaʼ]] va [[tazkira]]larda dunyo kutubxona va [[muzey]]larida saqlanadi (jumladan, 41 ta qitʼa Rossiya milliy kutubxonasida).

Sultonali Mashhadiyning xat sanʼatiga oid „''Qavoidi xutut''“ („Xat qoidalari“, [[1519]]) [[sheʼriyat|sheʼriy]] [[risola]]sida (dastxat qoʻlyozmasi Rossiya milliy kutubxonasida) xattot va shoirning nozik [[did]]i va holati oʻz aksini topgan: risola matni nastaʼliq xatida kitobat qilinib, [[oltin suvi]] bilan [[hal]]langan; qoʻlyozma [[sahifalash|sahifalari]] [[hoshiya]]lariga [[oʻsimliklar|oʻsimlik]] va [[hayvonlar]] [[tasvir]]lari ishlangan (sarlavha varagʻidagi unvon ichiga [[muzahhib]] Jaloliddinning nomi yozilgan). Sultonali Mashhadiy ushbu risolada xat [[uslub]]lari (jumladan, nastaʼliq xati) ustida toʻxtalgan, [[Ibn Muqla]], [[Ibn Bavvob]] va boshqa xattotlarning xat usullarini [[taʼrif]]lagan.

Sultonali Mashhadiy imoratlar, [[yogʻoch]] va toshlarga oʻyib yoziladigan xatlarni bitishga ham mohir boʻlgan. Sulton Husayn [[qurilish|qurdirgan]] [[bino]]lariga [[kitoba]]lar, uning marhum [[qarindoshlik|qarindosh]] va yaqinlarining [[qabrtosh|qabr tosh]]lariga [[bitik]]lar bitgan.

Sultonali Mashhadiy [[faoliyat]]i, u koʻchirgan va bitgan qoʻlyozmalar, qitʼa, kitoba va bitiklar oʻz davrida va undan keyin ham yuqori baholangan: [[Bobur]], [[Xondamir]] („[[Habib us-siyar]]“), [[Mirxond]] („[[Ravzat us-safo]]“), [[Muhammad Haydar Dugʻlotiy|Mirzo Muhammad Haydar]] ([[Tarixi Rashidiy]]), [[Abdurazzoq Samarqandiy]] („Matlai saʼdayn va majmai bahrayn“) va boshqalar.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* Kostigova G. I., „Traktat po kalligrafii“ Sultan Ali Mashxedi, L., 1957;
* Murodov A., Urta Osiyo xattotlik sanʼati tarixidan, T., 1971;
* Alisher Navoiy asarlariga ishlangan rasmlar, T., 1982;
* Hakimov M., Alisher Navoiyning asarlarini koʻchirgan xaggotlar, T., 1991;
* Norqulov N., Temuriylar davri madaniyati tarixidan lavhalar, Xorazm, 1996;
* Pugachenkova G. A.,. Temurning meʼmoriy merosi, T., 1996.
* Abdumajid Madraimov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000.
* {{Cite book |last=Blair |year=2008 |first=Sheila | author-link=Sheila Blair | title=Islamic Calligraphy |url=https://archive.org/details/islamiccalligrap0000blai |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0748612123 |ref={{SfnRef|Blair}}}}
* {{Cite web |url = https://www.iranicaonline.org/articles/calligraphy | title = CALLIGRAPHY |author = [[Gholam-Hosayn Yusofi]] | website = [[Encyclopædia Iranica]] |language = en}}
* {{Cite web |url = https://doi.org/10.1093/gao/9781884446054.article.T082297 | title = Sultan 'Ali Mashhadi |author = [[Wheeler M. Thackston]] | website = [[Grove Art Online]] | year = 2003 | doi = 10.1093/gao/9781884446054.article.T082297 | isbn = 978-1-884446-05-4 |language = en}}

{{Authority control}}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{bio-stub}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]]
[[Turkum:Xattotlar]]
[[Turkum:1437-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1520-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Imom Rizo maqbarasiga dafn etilganlar]]
[[Turkum:Temuriylar davlati kishilari]]