Sumamah ibn al-Valid
Тумама ибн ал-Валид ибн Қақа ал-Абсий (арабча: ثمامة بن الوليد بن قعقاع العبسي) – билад аш-шамлик зодагон наслдан бўлган араб генерали. Аббосийлар халифалигига хизмат қилган.
У Бану Абс оиласидан. Бу қабила эски араб қабила зодагонлари (ашраф) таркибига кирарди. Халифа Абдулмалик ибн Марвон (ҳукмронлиги 685–705) Тумаманинг бобоси Қоқо ибн Хулайд ал-Албсийнинг амакиваччасига уйланиш ортидан Умавийлар сулоласи билан алоқа ўрнатган. Отаси ал-Валид Умавийларга лашкарбоши ва Қиннасрин ҳокими сифатида хизмат қилган. Аммо икки ака-ука Валид ИИ нинг тахтга ўтишига қарши чиққани учун, Тумаманинг амакиси Абдулмалик ва бошқа оила аъзолари билан бирга қийноққа солиниб, ўлдирилган[1].
Тумама қотилликлардан омон қолди ва Умавийларни ағдарган Аббосийларга Византия империясига қарши лашкарбоши сифатида хизмат қилди[2]. 777-йилда[3] Византия Кичик Осиёга қилинган ҳужумларни бошқарди. Лекин 778-йилда Византия генерали Мичаэл Лачанодраконга мағлуб бўлди[4]. 779-йилда ҳарбий юришга мас’ул этиб тайинланган. Аммо ат-Табарийнинг ёзишича, у вазифани амалга ошира олмаган ва ўрнига ал-Ҳасан ибн Қоҳтаба тайинланган[5].
Тумама ҳақида бошқа ҳеч нарса маълум эмас. Лекин унинг ўғли Усмон 810-йилларда Тўртинчи Фитнанинг ғалаёнларидан фойдаланиб, ўз ҳудудларининг амалда мустақил ҳукмдорларига айланган Қиннасриннинг маҳаллий етакчиларидан бири эди[6].
Адабиётлар
- Cроне, Патриcиа. Славес он Ҳорсес: Тҳе Эволутион оф тҳе Исламиc Политй. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1980. ИСБН 0-521-52940-9.
- Тҳе Ҳисторй оф ал-Ṭабарī, Волуме ХХИХ: Ал-Мансūр анд ал-Маҳдī, А.Д. 763–786/А.Ҳ. 146–169, СУНЙ Сериэс ин Неар Эастерн Студиэс.. Албанй, Неw Ёрк: Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс, 1990. ИСБН 978-0-7914-0142-2.