Ziyosfera

Sumayya bintu Xabbat

Сумайя бинту Хаббат (арабча: سُمَيَّة ٱبْنَت خَبَّاط‎‎) ёки Сумайя бинту Хаййāṭ (سُمَيَّة ٱبْنَت خَيَّاط ; c. Милодий 550 – 615 / милодий 72 – БҲ 7), Аммар ибн Ёсирнинг онаси ва Ислом пайғамбари Муҳаммад умматининг (жамоатининг) биринчи а’зоси бўлиб, шаҳид (шаҳид аёл) бўлган.

Сумайя бинту Хаббат
سُمَيَّة ٱبْنَت خَبَّاط
Таваллуди c. Милодий 550-йил (72 БҲ)
Вафоти .c. Милодий 615 йил (7 БҲ)
Макка, Ҳижоз
(пресент-дай Саудия Арабистон)
Болалари Ёсир ибн Аммор

Ёшлик даврлари

У Маккадаги Махзум қабиласидан бўлган Абу Ҳузайфа ибн ал-Муғийранинг қулида эди[1]. Хожаси уни Ямандаги Мадҳиж қабиласининг Молик уруғидан бўлган Ёсир ибн Амирга турмушга берди. Маккага адашиб қолган биродарини излаш учун келганидан кейин у ерда Абу Ҳузайфанинг ҳимоясида жойлашишга қарор қилган эди[2]. :188[1] Сумайя ўғли Аммарни туғди, тахминан 566-йилда[2][3][4][1] Ёсирнинг Хурт ва Абдуллоҳ исмли икки укаси ҳам бор эди[2]

Кейинроқ Абу Ҳузайфа Сумайя ва унинг ўғли Амморни озод қилди[2]..

Исломни қабул қилиши

Бир ан'анага кўра, Сумайя "исломни кўрсатган" биринчи еттитадан бири бўлган, қолган олтитаси Муҳаммад, Али, Абу Бакр, Билол, Хаббоб, Суҳайб ва унинг ўғли Аммар эди[2]. "Исломни кўрсатиш" диний қабул қилишдан бошқа нарсани англатиши мумкин, чунки бошқа бир урф-одатга кўра, Аммар мусулмонлар ал-Арқамнинг уйига ўттиз кишидан кирганидан кейин қабул қилинган[2]

Қурайш ижтимоий мавқеи паст бўлган мусулмонларни қувғин қилди.Сумайянинг оиласи ҳомийси ўлимидан сўнг ҳимоясиз бўлиб қолган ва айнан Махзум уруғининг бошқа аъзолари уларни эътиқодларидан воз кечишлари учун қийноққа солишган[4][5][6].. Бир марта уни сув тўла кўза ичига солиб, қочиб қутулолмаслиги учун кўтариб юборишган[2].

Сумайя "жуда кекса ва заиф аёл" деб та'рифланган бўлса-да, собит бўлиб, Исломни тарк этишдан бош тортган[7].

Вафоти

Бир куни кечқурун Махзум уруғидан бўлган Абу Жаҳл, унинг турган жойини кўргани келди. Кейин уни найзаси билан санчиб ўлдирди[7][2]. Абу Жаҳл Бадрда ўлдирилганида Муҳаммад Амморга: "Онангизнинг қотилини Оллоҳ ўлдирди", деди.

Табарий Сумайя ҳаётига оид муқобил ҳикояни эслатиб ўтади. Унинг айтишича, у Ёсир вафотидан кейин Азрақ исмли византиялик қулга турмушга чиққан. У унга Салама исмли ўғил туғди. Табарий, шунингдек, Сумайя исмли икки Маккалик аёл ўртасида чалкашлик бўлиши мумкин бўлган воқеа сифатида ба'зи воқеаларни қайд этади[8].

Тарихий ҳаволалар

Сумайянинг ўлдирилиши ҳақидаги дастлабки маълумот Ибн Ишоқнинг (761-йилда вафот этган)[9] Муҳаммад, Сирату Расулуллоҳнинг таржимаи ҳолида (“ Расулуллоҳнинг таржимаи ҳоли”) учрайди[7]. :143[10] Унинг исми Сумайя Ибн Ишоқда очиқ айтилмаган; Бу унинг ўғли Сумайянинг "ўғли" Аммар деб аталишидан олинган чегирмадир[7] Аммо Ибн Са'д[2]. ва Табарий ривоятларида у Сумайя деб аталади[1].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Муҳаммад ибн Жарир ал-Табари. Тарикҳ ал-Русул wа'л-Мулук. Транслатед бй Ландау-Тассерон, Э. (1998). Волуме 39: Биограпҳиэс оф тҳе Пропҳет'с Cомпанионс анд Тҳеир Суccессорс, пп. 29-30, 116-117. Албанй: Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Муҳаммад ибн Саад (2013), „Китаб ал-Табақат ал-Кабир“, ин Транслатед бй Беwлей, А. (муҳ.), Тҳе Cомпанионс оф Бадр, 3-жилд, Лондон: Та-Ҳа Публишерс Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "Саад3" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  3. ↑ Муҳаммад ибн Саад. Китаб ал-Табақат ал-Кабир вол. 3. Транслатед бй Беwлей, А. (2013). Тҳе Cомпанионс оф Бадр, п. 203. Лондон: Та-Ҳа Публишерс. "Аммар wас киллед ин Сафар 37 АҲ ат тҳе аге оф 93."
  4. ↑ 4,0 4,1 Муҳаммад ибн Саад (1995), „Китаб ал-Табақат ал-Кабир“, ин Транслатед бй Беwлей, А. (муҳ.), Тҳе Wомен оф Мадина, 8-жилд, Лондон: Та-Ҳа Публишерс, 185–186-бетМуҳаммад ибн Саад (1995), "Китаб ал-Табақат ал-Кабир", ин Транслатед бй Беwлей, А. (эд.), Тҳе Wомен оф Мадина, вол. 8, Лондон: Та-Ҳа Публишерс, пп. 185–186
  5. ↑ Разwй, Саед А.А.. А рестатемент оф тҳе ҳисторй оф Ислам & Муслимс : C.Э. 570 то 661. Станморе, Миддлесех: Wорлд Федератион оф КСИ Муслим Cоммунитиэс, 1997. ИСБН 0-9509-8791-3. Қаралди: 31-июл 2014-йил. „Аммар ибн Яссер wас алсо оне оф тҳе эарлиэст cонверц то Ислам. Ас нотед бефоре, ҳис мотҳер анд фатҳер wере тортуред то деатҳ бй тҳе паганс ин Маккаҳ. Тҳей wере тҳе фирст анд тҳе сеcонд мартйрс оф Ислам, анд тҳис ис а дистинcтион тҳат но оне ин алл Ислам cан шаре wитҳ тҳем.“ Разwй, Саед А.А. (1997). А рестатемент оф тҳе ҳисторй оф Ислам & Муслимс : C.Э. 570 то 661. Станморе, Миддлесех: Wорлд Федератион оф КСИ Муслим Cоммунитиэс. ИСБН 0-9509-8791-3. Ретриэвед 31 Жулй 2014. Аммар ибн Яссер wас алсо оне оф тҳе эарлиэст cонверц то Ислам. Ас нотед бефоре, ҳис мотҳер анд фатҳер wере тортуред то деатҳ бй тҳе паганс ин Маккаҳ. Тҳей wере тҳе фирст анд тҳе сеcонд мартйрс оф Ислам, анд тҳис ис а дистинcтион тҳат но оне ин алл Ислам cан шаре wитҳ тҳем.
  6. ↑ Разwй, Саед А.А. „"Тҳе фирст виcтимс оф паган аттритион анд аггрессион wере тҳосе Муслимс wҳо ҳад но трибал аффилиатион ин Маккаҳ. Ясир анд ҳис wифе, Сумайя, анд тҳеир сон, Аммар, ҳад но трибал аффилиатион. Ин Маккаҳ тҳей wере "фореигнерс" анд тҳере wас но оне то протеcт тҳем. Алл тҳреэ wере савагелй тортуред бй Абу Жаҳл анд тҳе отҳер инфиделс. Сумайя, Ясир'с wифе, диэд wҳиле ше wас беинг тортуред. Ше тҳус беcаме тҳе Фирст Мартйр ин Ислам. А литтле латер, ҳер ҳусбанд, Ясир, wас алсо тортуред то деатҳ, анд ҳе беcаме тҳе Сеcонд Мартйр ин Ислам. Қурайш ҳад стаинед тҳеир ҳандс wитҳ инноcент блоод! Ин тҳе ростер оф мартйрс, Сумайя анд ҳер ҳусбанд, Ясир, ранк амонг тҳе ҳигҳест. Тҳей wере киллед фор но реасон отҳер тҳан тҳеир девотион то Аллаҳ анд тҳеир лове фор Ислам анд Муҳаммад Мустафа. Тҳосе Муслимс wҳо wере киллед ин тҳе баттлес оф Бадр анд Уҳуд, ҳад ан армй то дефенд анд то суппорт тҳем. Бут Ясир анд ҳис wифе ҳад но оне то дефенд тҳем; тҳей боре но армс, анд тҳей wере тҳе мост дефенселесс оф алл тҳе мартйрс оф Ислам. Бй саcрифиcинг тҳеир ливес, тҳей ҳигҳлигҳтед тҳе трутҳ оф Ислам, анд тҳей буилт стренгтҳ инто иц струcтуре. Тҳей маде тҳе традитион оф саcрифиcе анд мартйрдом ан интеграл парт оф тҳе этҳос оф Ислам."“, . А рестатемент оф тҳе ҳисторй оф Ислам & Муслимс : C.Э. 570 то 661. Станморе, Миддлесех: Wорлд Федератион оф КСИ Муслин Cоммунитиэс, 1997. ИСБН 0950987913. Қаралди: 31-июл 2014-йил. 
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Муҳаммад ибн Ишақ. Сират Расул Аллаҳ. Транслатед бй Гуиллауме, А. (1955). Тҳе Лифе оф Муҳаммад. Охфорд: Охфорд Университй Пресс. ИСБН 0-19-636033-1 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "Ишақ" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  8. ↑ Ҳисторй оф ал-Табари Вол. 39, Тҳе: Биограпҳиэс оф тҳе Пропҳет'с Cомпанионс п.29-30, СУНЙ Пресс, 07-Жул-2015, ИСБН 9781438409986
  9. ↑ Робинсон 2003, п. хв
  10. ↑ Университй оф Wисcонсин-Мадисон 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Sumayya_bintu_Xabbat" dan olindi