Sumo
Сумо (японча: 相撲, сумō, японча талаффузи: [сɯмоː], сўзма-сўз таржимаси: бир-бирига уриш)[1] – рикиши (курашчи) ўз рақибини думалоқ рингдан (доҳйō) ташқарига чиқаришга ёки оёқ кафтидан бошқа исталган тана аъзоси билан ерга тегизишга (одатда улоқтириш, итариш юбориш) мажбурлаши мумкин бўлган рақобатбардош тўлиқ контактли кураш туридир.
Сумо Японияда пайдо бўлган, шунингдек, Япониянинг миллий спорт тури ҳисобланади[2][3]. Сумо замонавий япон жанг санъатига тегишли бўлган гендаи будō ҳисобланади, аммо бу спорт кўп асрлик тарихга эга. Сумода кўплаб қадимий анъаналар сақланиб қолган ва бугунги кунда ҳам спорт синтоизмдан тузни тозалашдан фойдаланиш каби кўплаб маросим элементларини ўз ичига олади.
Қоидалар Япония Сумо ассоциацияси томонидан белгилаб берилади. Аксарият сумо курашчилари япон тилида ҳея деб номланувчи умумий сумо машғулотлари хоналарида яшашлари талаб этилади, бу ерда уларнинг кундалик ҳаётининг барча жабҳалари – овқатланишдан тортиб кийиниш услубигача – қатъий анъаналар билан белгиланади. Турмуш тарзи уларнинг соғлиғига салбий таъсир қилади, сумо курашчиларининг умр кўриш давомийлиги ўртача японияликлардан тахминан 10 йилга кам.
2008-йилдан 2016-йилгача сумо оламини ларзага келтирган бир қатор шов-шувли тортишувлар ва жанжаллар унинг обрўси ва чипталари савдосига таъсир қилди. Бу сумога қизиқувчилар сонига ҳам салбий таъсир кўрсатди[4]. Ушбу ҳолатга қарамай, сумонинг машҳурлиги ва кўлами бир неча йил ичида биринчи марта бир неча марта ёкозуна (ёки гранд чемпионлар) бўлганлиги ва бошқа машҳур курашчиларнинг жамоатчилик эътиборини тортганлиги сабабли қайта тикланди[5].
Манбалар
- ↑ „Сумо“. 2020-йил 9-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-май.
- ↑ „Wҳат Ис Сумо?“. Кидс Wеб Жапан. Министрй оф Фореигн Аффаирс. 2019-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-май.
- ↑ „Ёроку: Тҳе приде оф Жапан'с 'натионал спорт'“. Тҳе Маиничи (2016-йил 25-январ). 2022-йил 30-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-декабр.
- ↑ „Деcлине ин аппрентиcес тҳреатенс футуре оф натионал спорт“. Асаҳи Шимбун. 2013-йил 28-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 23-июн.
- ↑ „Ревивал оф сумо'с популаритй“ (жа). Сага Шинбун. 2015-йил 5-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 8-декабр.