Sunbula deltasi
Сунбула Делтаси (инглизча: Делта Виргинис, д Вир), шунингдек, Минелаува деб ҳам аталади[1] — Сунбула туркумидаги юлдуз. Кўриниб турувчи катталиги 3,4 бўлган юлдуз кузатиш мосламасисиз кўз билан ҳам кўринади. Параллакс ўлчовлари асосида ҳисобланган масофа 198 ёруғлик йилига тенг[2][3].
Номи
δ Сунбула — ушбу юлдуз учун Баер белгиси[4][5].
Юлдузнинг анъанавий номи Аува ва Минелаува арабча عوى cаwwаъ дан келиб чиққан бўлиб, „ҳураётган ит“ деган маънони англатади. 2016-йилда Халқаро Астрономия Иттифоқи юлдуз номларини каталоглаш ва стандартлаштириш учун Юлдузларни номлаш (WГСН) бўйича ишчи гуруҳини[6] тузди. WГСН 2017-йил 30-июнда ушбу юлдуз учун Минелаува номини тасдиқлади[6].
Бу юлдуз Сунбула Бетаси, Сунбула Гаммаси ва Вирго Сунбула Эпсилони билан биргаликда Ал ʽАввāъ астеризмининг бир қисми эди[7].
Хитой тилида 太微左垣 (Тàи Wēи Зуǒ Юáн) номи Сунбула Делтаси, Сунбула Этаси, Сунбула Гаммаси, Сунбула Эпсилони ва Вероника Сочи Алфасидан иборат астеризмни англатади. Сунбула Делтаси 太微左垣三 (Тàи Wēи Зуǒ Юáн сāн), яъни „Иккинчи Шарқ вазири“ номи билан танилган[8][9][10][11].
Хусусиятлари
Юлдузнинг спектри М3 ИИИ спектрал синфига мос келади, Делта Вирго қизил гигант ҳисобланади[12]. Атмосферанинг ташқи қатламлари кенгайиб, юлдуз радиуси Қуёшдан 48 марта ошиб кетди. Юлдуз массаси тахминан 1,4 қуёш массаси бўлган юлдузнинг ёрқинлиги 468 та қуёш нурига етади. Энергия 4000 К атрофида самарали ҳароратга эга бўлган нисбатан совуқ ташқи атмосфера томонидан чиқарилади. Бу ҳарорат М спектрал типидаги юлдузнинг қизил-оловранг рангига тўғри келади[13].
Юлдузнинг ташқи қобиғи ярим мунтазам ўзгарувчан юлдузларда пайдо бўладиган пулсацияларни бошдан кечиради; кўринадиган юлдуз катталиги +3,32 дан +3,40 гача ўзгариб туради[14]. Кузатилган эгри ёрқинликнинг частотали таҳлили асосида бир нечта пулсация даври аниқланди. 13,0, 17,2, 25,6, 110,1 ва 125,8 кунлик даврлар топилди. Сунбула Делтаси — юқори тезликдаги юлдуз бўлиб, ўзига хос тезлиги Қуёш яқинидаги юлдузларнинг ўртача ҳаракатига нисбатан 30 км с−1 дан ошади.
Сунбула Делтаси, эҳтимол, қўшалоқ юлдуздир, иккинчи 11 юлдуз катталигидаги компонент, тахминан 80 сония бурчак масофасида жойлашган. Ушбу К синф юлдузининг инқилоб даври тахминан 200 минг йил бўлиши мумкин, аммо бу маълумотлар текширишни талаб қилади[15].
Манбалар
- ↑ „Наминг Старс“. ИАУ.орг. 2020-йил 11-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 16-декабр.
- ↑ ван Леэуwен, Ф. (Новембер 2007), „Валидатион оф тҳе неw Ҳиппарcос редуcтион“, Астрономй анд Астропҳйсиcс, 474 (2): 653–664, арХив:0708.1752, Бибcоде:2007А&А...474..653В, дои:10.1051/0004-6361:20078357
- ↑ Табур, В.; эт ал. (Деcембер 2009), „Лонг-терм пҳотометрй анд периодс фор 261 неарбй пулсатинг М гианц“, Монтҳлй Нотиcес оф тҳе Роял Астрономиcал Соcиэтй, 400 (4): 1945–1961, арХив:0908.3228, Бибcоде:2009МНРАС.400.1945Т, дои:10.1111/ж.1365-2966.2009.15588.х
- ↑ Массаротти, Алессандро; эт ал. (Жануарй 2008), „Ротатионал анд Радиал Велоcитиэс фор а Сампле оф 761 ҲИППАРCОС Гианц анд тҳе Роле оф Бинаритй“, Тҳе Астрономиcал Жоурнал, 135 (1): 209–231, Бибcоде:2008АЖ....135..209М, дои:10.1088/0004-6256/135/1/209
- ↑ Цужи, Т. (Оcтобер 2008), „Cоол луминоус старс: тҳе ҳйбрид натуре оф тҳеир инфраред спеcтра“, Астрономй анд Астропҳйсиcс, 489 (3): 1271–1289, арХив:0807.4387, Бибcоде:2008А&А...489.1271Т, дои:10.1051/0004-6361:200809869
- ↑ 6,0 6,1 ИАУ Wоркинг Гроуп он Стар Намес (WГСН), Интернатионал Астрономиcал Унион, 2019-06-26да асл нусхадан архивланди, қаралди: 22-май 2016-йил.
{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Маллик, Сушма В. (Деcембер 1999), „Литҳиум абунданcе анд масс“, Астрономй анд Астропҳйсиcс, 352: 495–507, Бибcоде:1999А&А...352..495М
- ↑ 中國星座神話, wриттен бй 陳久金. Публишед бй 台灣書房出版有限公司, 2005, ИСБН 978-986-7332-25-7
- ↑ „Энглиш-Чинесе Глоссарй оф Чинесе Стар Регионс, Астерисмс анд Стар Наме“ (деадлинк). 2010-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 1-январ., Ҳонг Конг Спаcе Мусеум. Аccессед он лине Новембер 23, 2010.
- ↑ Cелис С., Л. (Оcтобер 1975), „Пҳотоэлеcтриc пҳотометрй оф лате-тйпе вариабле старс“, Астрономй анд Астропҳйсиcс Супплемент Сериэс, 22: 9–17, Бибcоде:1975А&АС...22....9C
- ↑ Д.; Ҳоффлеит; Wаррен, W. Ҳ. ВизиэР Онлине Дата Cаталог: Бригҳт Стар Cаталогуэ, 5тҳ Ревисед Эд. (Ҳоффлеит+, 1991) (эн) // ВизиэР Он-лине Дата Cаталог: В/50. Оригиналлй публишед ин: 1964БС....C......0Ҳ : жоурнал. — 1995. — Вол. 5050. — Бибcоде:1995йCат.5050....0Ҳ.
- ↑ Фамаэй, Б.; эт ал., „Лоcал кинематиcс оф К анд М гианц фром CОРАВЕЛ/Ҳиппарcос/Тйчо-2 дата. Ревиситинг тҳе cонcепт оф суперcлустерс“, Астрономй анд Астропҳйсиcс, 430: 165–186, арХив:астро-пҳ/0409579, Бибcоде:2005А&А...430..165Ф, дои:10.1051/0004-6361:20041272
- ↑ Аллен, Р. Ҳ. (1963), Стар Намес: Тҳеир Лоре анд Меанинг (Репринт-нашр), Неw Ёрк, НЙ: Довер Публиcатионс Инc, 469-бет, ИСБН 0-486-21079-0, қаралди: 2010-12-12
- ↑ Калер, Жамес Б., „Делта Виргинис“, Старс, Университй оф Иллиноис, қаралди: 2012-02-07
- ↑ „Тҳе Cолоур оф Старс“, Аустралиа Телесcопе, Оутреач анд Эдуcатион, Cоммонwеалтҳ Сcиэнтифиc анд Индустриал Ресеарч Органисатион, 21-декабр 2004-йил, 2012-03-10да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2012-01-16
{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
Ҳаволалар
- Алcёне эпҳемерис(ингл.)