Surami
Сурами (грузинча: სურამი) Грузиянинг Шида Картли вилоятидаги кичик шаҳарчалардан биридир (даба) бўлиб, аҳолиси 792 киши ташкил этади. Бу машҳур тоғ иқлим курорти ва ўрта аср қал’асининг уйидир.
Сурами | |
|---|---|
| Мамлакат | Грузия |
Манзил
Сурами Грузияни шарқий ва ғарбий қисмларга ажрату Лихи тизмасининг жанубий ёнбағирларида (муқобил равишда Сурами тизмаси деб аталган бўлиб у жойлашган жой,Сурами темир йўл тармоғи бўлиб у орқали боғланган Хашури шаҳридан тўрт км узоқликда.
Тарихи
Сурами ҳудудидаги биринчи одамлар турар жойи эрта бронза даврига тўғри келган бўлиб .Бу, эҳтимол,Классик муаллифларнинг Сурами, хусусан,Плиний Элдер мил. 23-79 уни Колхиданинг шарқий қисмида,Иберия томон жойлаштирган.
Боржоми дарасига кираверишда стратегик жиҳатдан жойлашган ва Грузиянинг шарқидан ғарбий қисмига йўлни қўриқлаб турган Сурами ХХИИ асрда мустаҳкам ва мустаҳкамланган шаҳарчага айланди.1170-йиллардан ХХасрнинг охиригача Сурами қалъаси Картли (марказий Грузия) эриставлар сулоласининг („герцоглари“) меросхўр фиэфи бўлиб, у Сурамели (სურამეიიი" фамилиясини олган.[сурами ҳукмдори]").
Кейинчалик, Сурами таназзулга юз тутди, лекин ўзининг жонли савдо нуқтасини, шунингдек,ХВИ-ХВИИ асрларда қайта қурилган қал’ани сақлаб қолди. ХВИИИ аср ўрталарига келиб, шаҳзода Вахуштининг сўзларига кўра,Сурамида 200 та грузин,арман ва яҳудий хонадонлари бўлган.1740-йилларда Сурами шаҳзода Гиви Амилахвари томонидан қирол Теймураз ИИ ва форсларга қарши таянч сифатида фойдаланилган.1745-йилда шаҳзода таслим бўлганидан кейин қал’а вайрон қилинган, аммо кейинчалик рус-грузин қўшинлари томонидан рус-турк уруши (1768-1774) даврида Усмонлиларга қарши операцияларда қайта тикланган ва фойдаланилган1801-йилда Грузия Россия томонидан аннексия қилинганидан сўнг,Сурами ҳарбий постга эга бўлиб, кейинчалик тоғли иқлим курорти сифатида шу сабабли машҳур бўлди кетган.1926-йилда у " шаҳар типидаги аҳоли пункти „(груз. даба) мақомини олди.
Ёдгорликлар ва диққатга сазовор жойлар
Сурами ўзининг ранг-баранг ландшафтлари ва тарихий обидаларнинг кўплиги билан ажралиб турадиган Боржоми-Харагаули миллий боғига туташган. Шаҳарнинг ўзида ХВИ-ХВИИ асрларда қурилган Худонинг она черкови мажмуаси ва ХВИИ-ХИХ асрларда Авлиё Жорж черкови ва 1998-йилда қурилган Квирацховел черкови жойлашган.
Сурами қал’аси қачон қурилганлиги ҳали ҳам аниқланмоқда. Унинг энг қадимги иншоотлари ХИИ асрга тўғри келади, аммо ўшандан бери у бир неча бор реконструксия қилинган. Қал’а билан боғлиқ маҳаллий афсона ёзувчи Даниэл Чонкадзе (1830-1860) томонидан мумтоз грузин адабиётига киритилган ва 1985-йилда арман кинорежиссори Сергей Паражанов томонидан ўзининг мукофотга сазовор бўлган “Сурам қал’аси афсонаси" бадиий филмида машҳур бўлган.
Леся Украинка музейи ўзининг сўнгги ойларини Сурамида ўтказган таниқли украин шоири Леся Украинка (1871-1913) хотирасига бағишланган. Музей шоир вафот этган уй, кутубхона ва грузин ҳайкалтароши Тамар Абакелия муаллифлигидаги Украинка ёдгорлигидан иборат бўлган.(1952).
Таниқли одамлар
- Итзҳак Илан (1956-2020),Исроил агенти ва Исроил хавфсизлик агентлиги директорининг собиқ ўринбосари
Яна қаранг
- Шида Картли
- Сурами довони
- Сурами ибодатхонаси
Манбалар
- Сурами . Боржоми-Харагаули миллий боғи.
- (грузинча) Шида Картлидаги курортлар . Шида Картли минтақавий маъмурияти.
- (грузинча) Шида Картлидаги ёдгорликлар . Шида Картли минтақавий маъмурияти.