Surunkali kolit
Сурункали колит – йўғон ичакнинг шиллиқ қаватидаги яллиғланиш ва дистрофик ўзгаришлар билан кечадиган касаллик[1].
| Сурункали колит | |
|---|---|
 Ё'г'он ичакнинг ко'риниши |
Этиологияси ва патогенези
Сурункали колитнинг сабаблари турлича бўлиб, баъзи ҳолларда ўткир инфексия (бактериялар, дизентериялар, салмонеллёз ва бошқалар), паразитлар (амёбиаз, балантидиоз, лямблиёз ва бошқалар), ичак томирларининг атеросклеротик зарарланиши (ишемик колит), нурланиш (радиацион колит), овқат маҳсулотларига аллергия ва дори воситаларини узоқ вақт давомида қабул қилишда юзага келади.
Патогенези этиологияси билан боғлиқ бўлган ҳолда, шунга мос равишда бир-биридан фарқ қилса ҳам, одатда йўғон ичак шиллиқ қаватида шиш, геморрагиялар, эрозив ярали зарарланишлар билан кечади[2].
Клиник кўриниши
Одатда беморларнинг энг кўп қиладиган шикоятлари:
Йўғон ичак бўйлаб оғриқнинг бўлиши, дефекация ва газ ажралишидан кейин оғриқнинг камайиши, ич келишининг бузилиши (қабзият, ич кетиши – кун давомида 10-15 мартагача), метеоризм, қорин қулдираши ва бошқалар. Яллиғланиш жараёни йўғон ичакнинг сероз қаватида юзага келса, оғриқ доимий бўлиб юрганда, ҳаракатланганда кучайиб, ётган ҳолатда енгиллашади.
Ишемик колитда овқатланишдан сўнг ва жисмоний ҳаракатдан кейин оғриқ кучаяди.
Нур таъсиридаги колитда қабзият ва диарея тез-тез алмашиб, нажасда қон бўлиши билан фарқланади.
Дори воситалари таъсиридаги колитда касаллик белгилари 5-10 кундан, бир ойгача муддатда юзага келади.
Касалликнинг турини фарқлашда оғриқни, дефекация билан боғлиқлигини аниқлаш муҳим. Сурункали колитда дефекациядан кейин беморларда енгиллик ҳисси юзага келмайди. Қорин палпациясида йўғон ичакнинг турли қисмларида оғриқ ва спастик қисқаришлар кузатилади[2].
Диагностикаси
Қон таҳлилида гипохром камқонлик, касалликнинг авж олган даврида эса лейкоцитоз ва унинг чапга силжиши кузатилади.
Микроскопик текширувда нажасда эритроцитлар, лейкоцитлар, гижжа тухумлари ва содда ҳужайралиларнинг кисталари аниқланади. Ичак суртмаси махсус озуқа муҳитига экилганда кўпинча дисбактериоз кузатилади.
Ташхисни тасдиқлаш учун эндоскопик текширишлар (ректороманоскопия ва колоноскопия) ўтказилади.
Даволаш
Комплекс даво чораларини ўз ичига олган бўлиб, махсус парҳез ва ич кетишини мўтадиллаштирувчи препаратларлар тавсия этилади. Шифокор кўрсатмаларига қараб антибактериал, паразитлар ва дизбактериозга қарши дори воситалари берилади[3].
Профилактикаси
Ўткир ичак инфексияларининг олдини олиш, ўз вақтида аниқлаш ва даволаш, рационал овқатланиш, шахсий санитария ва гигиена қоидаларига амал қилиш керак. Бир йилда бир марта шифокор кўригидан ўтиш тавсия этилади[2].
Манбалар
- ↑ „Колит ва унинг турлари“. Қаралди: 2024-йил 4-май.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Сурункали колит — 529-530-бет. Қаралди: 2024-йил 4-май.
- ↑ Ички касалликлар пропедевтикаси. зиё.уз.cом — 530-бет. Қаралди: 2024-йил 4-май.