Ziyosfera

Susay masjidi

Susay Mosque (ozarbayjoncha: Susay məscidi) – sobiq masjid, Ozarbayjonning Quba tumanidagi Susay qishlogʻida joylashgan tarixiy meʼmoriy yodgorlik.

Masjid
Susay masjidi
ozarbayjoncha: Susay məscidi
Sobiq masjid, 2023-yil
Mamlakat  Ozarbayjon
Joylashuvi Susay qishlogʻi, Quba tumani
Koordinatalar 41°18′33″N 48°17′30″E / 41.3092°N 48.2918°E / 41.3092; 48.2918
Gumbazlar soni 1
Gumbazlar soni 1
Qurilish materiallari tosh, gʻisht

Sobiq masjid 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qaroriga koʻra mahalliy ahamiyatga molik muhim tarixiy-madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi

Susay masjidining qurilgan sanasi borasida turli fikrlar mavjud, uning XIV asrda yoki XIX asrda barpo etilgani aytiladi. Ozarbayjon mustaqilligini qayta qoʻlga kiritgach, 2001-yilda qayd etilgan manbalarda masjidning qurilish sanasi 1854-yil deb koʻrsatilgan[1]. Biroq qishloq aholisining aytishicha, masjid XIV asrda bunyod etilgan. Ular bu maʼlumotni masjid eshigidagi yozuvga asoslangan holda keltirishgan. Samandan yasalgan darvoza ustida ustaning ismi va hijriy 721-yil sanasi qayd etilgan[2]. Shuningdek, qishloq aholisi masjidning qadimiy eshiklaridan biri Ozarbayjonga kelgan inglizlar tomonidan Londonga olib ketilgani va hozirda Fransiyadagi muzeylardan birida saqlanayotganini ham iddao qiladilar[2]. Masjid qurilishida daryo toshlari va bino yaqinidagi Bogʻcha darasi hududidan olingan gʻishtlardan foydalanilgan[2]. Masjid ichidagi qadimiy belgilar oʻyilgan katta ustunlar ham samandan yasalgan. Binoning ayvonidagi tosh plitalarda arab yozuvlari mavjud[2].

Sovet bosqini 1928-yilda rasmiy ravishda diniy tashkilotlarga qarshi harakatning boshlanishiga olib keldi. Oʻsha yilning dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagogalarni maʼrifiy faoliyat uchun klublar hisobiga oʻtkazdi. Agar 1917-yilda Ozarbayjonda 3000 ta masjid boʻlgan boʻlsa, 1927-yilda bu son 1700 ta, 1933-yilga kelib esa atigi 17 tani tashkil qilgan[3]. Bosqin ortidan masjidlar yopilib, ombor sifatida foydalanila boshlangan.

Ozarbayjon mustaqilligini tiklagach, masjid 2001-yil 2-avgustdagi Vazirlar Mahkamasining 132-son qaroriga binoan mamlakatning muhim koʻchmas tarixiy-madaniy yodgorliklari roʻyxatiga kiritildi[1].

Diniy tashkilotlar bilan ishlash boʻyicha davlat qoʻmitasida roʻyxatga olingan Susay qishlogʻi masjidi hozirda diniy muassasa sifatida faoliyat yuritmoqda[4].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 „Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir“ (az). mct.gov.az (2001-yil 2-avgust). 2021-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-dekabr.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Yusifli, Elxan „Qubanın Susay kəndindəki 600 illik tarixə malik qədim məscidlə bağlı maraqlı faktlar“ (az). Azerbaijan State News Agency (2016-yil 5-avgust). 2020-yil 24-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 13-noyabr.
  3. ↑ Yunusov, Arif. Ислам в Азербайджане. Bakı: Zaman, 2004 — 78-bet. ISBN 9952-8052-0-9. Qaraldi: 2022-yil 30-dekabr (2023-yil 5-iyulda asl nusxadan arxivlangan). 
  4. ↑ „Məscidlər və dini icmalar - Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti“ (az) (2023-yil 13-oktyabr). 2023-yil 13-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 13-noyabr.

Havolalar

Vikiomborda „Susay masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Susay_masjidi" dan olindi