Susay masjidi
| Масжид | |
| Собиқ масжид, 2023-йил | |
| Мамлакат | |
| Жойлашуви | Сусай қишлоғи, Қуба тумани |
| Координаталар | 41°18′33″Н 48°17′30″Э / 41.3092°Н 48.2918°Э |
| Гумбазлар сони | 1 |
| Гумбазлар сони | 1 |
| Қурилиш материаллари | тош, ғишт |
Сусай Мосқуэ (озарбайжонча: Сусай мəсcиди) – собиқ масжид, Озарбайжоннинг Қуба туманидаги Сусай қишлоғида жойлашган тарихий меъморий ёдгорлик.
Собиқ масжид 2001-йил 2-августда Озарбайжон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 132-сонли қарорига кўра маҳаллий аҳамиятга молик муҳим тарихий-маданий ёдгорликлар рўйхатига киритилган.
Тарихи

Сусай масжидининг қурилган санаси борасида турли фикрлар мавжуд, унинг ХИВ асрда ёки ХИХ асрда барпо этилгани айтилади. Озарбайжон мустақиллигини қайта қўлга киритгач, 2001-йилда қайд этилган манбаларда масжиднинг қурилиш санаси 1854-йил деб кўрсатилган[1]. Бироқ қишлоқ аҳолисининг айтишича, масжид ХИВ асрда бунёд этилган. Улар бу маълумотни масжид эшигидаги ёзувга асосланган ҳолда келтиришган. Самандан ясалган дарвоза устида устанинг исми ва ҳижрий 721-йил санаси қайд этилган[2]. Шунингдек, қишлоқ аҳолиси масжиднинг қадимий эшикларидан бири Озарбайжонга келган инглизлар томонидан Лондонга олиб кетилгани ва ҳозирда Франсиядаги музейлардан бирида сақланаётганини ҳам иддао қиладилар[2]. Масжид қурилишида дарё тошлари ва бино яқинидаги Боғча дараси ҳудудидан олинган ғиштлардан фойдаланилган[2]. Масжид ичидаги қадимий белгилар ўйилган катта устунлар ҳам самандан ясалган. Бинонинг айвонидаги тош плиталарда араб ёзувлари мавжуд[2].
Совет босқини 1928-йилда расмий равишда диний ташкилотларга қарши ҳаракатнинг бошланишига олиб келди. Ўша йилнинг декабр ойида Озарбайжон Коммунистик партияси Марказий Қўмитаси кўплаб масжидлар, черковлар ва синагогаларни маърифий фаолият учун клублар ҳисобига ўтказди. Агар 1917-йилда Озарбайжонда 3000 та масжид бўлган бўлса, 1927-йилда бу сон 1700 та, 1933-йилга келиб эса атиги 17 тани ташкил қилган[3]. Босқин ортидан масжидлар ёпилиб, омбор сифатида фойдаланила бошланган.
Озарбайжон мустақиллигини тиклагач, масжид 2001-йил 2-августдаги Вазирлар Маҳкамасининг 132-сон қарорига биноан мамлакатнинг муҳим кўчмас тарихий-маданий ёдгорликлари рўйхатига киритилди[1].
Диний ташкилотлар билан ишлаш бўйича давлат қўмитасида рўйхатга олинган Сусай қишлоғи масжиди ҳозирда диний муассаса сифатида фаолият юритмоқда[4].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Азəрбайcан Республикасı Назирлəр Кабинетинин 2001-cи ил 2 авқуст Тарихли 132 нöмрəли қəрарı илə тəсдиқ эдилмиşдир“ (аз). мcт.гов.аз (2001-йил 2-август). 2021-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-декабр.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Юсифли, Элхан „Қубанıн Сусай кəндиндəки 600 иллик тарихə малик қəдим мəсcидлə баğлı марақлı фактлар“ (аз). Азербаижан Стате Неwс Агенcй (2016-йил 5-август). 2020-йил 24-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 13-ноябр.
- ↑ Юнусов, Ариф. Ислам в Азербайджане. Бакı: Заман, 2004 — 78-бет. ИСБН 9952-8052-0-9. Қаралди: 2022-йил 30-декабр (2023-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган).
- ↑ „Мəсcидлəр вə дини иcмалар - Азəрбайcан Республикасı Мəдəниййəт Назирлийи янıнда Мəдəни İрсин Қорунмасı, İнкиşафı вə Бəрпасı üзрə Дöвлəт Хидмəти“ (аз) (2023-йил 13-октябр). 2023-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 13-ноябр.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Сусай масжиди“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |