Сван тузи (грузинча: სვანური მარილი)[а] — бу Грузиянинг Сванети ҳудудидан келиб чиққан анъанавий грузин зиравор аралашмаси. Бу кўп қиррали зиравор бўлиб, кўпинча шўрвалар, салатлар, шунингдек гўшт, картошка ва балиқ таомларини тайёрлашда қўлланилади[1].

Зираворлар

Сван тузи тайёрланадиган зираворлар таркиби турлича бўлиши мумкин[2], лекин одатда майдаланган кориандр, укроп, тригонелла cаэрулеа, қизил қалампир, мариголд, саримсоқ, зира (кимён) ва оқ тузни ўз ичига олади. Янги тайёрланганда у одатда бироз нам ва жуда хушбўй бўлади[3]. Ёввойи ўтлар Юқори Сванети ҳудудида, 1 800 дан 2 400 метр баландлик оралиғида йиғиб олинади. Анъанага кўра, бу аралашма узоқ умр кўриш учун муҳим бўлган таркибий қисмларни ўз ичига олади[4]. Тарихан, Сванетида туз танқис бўлган, шунинг учун сванлар уни йиғиш ёки қазиб олиш учун, айниқса соҳилбўйи ҳудудларга турли жойлардан сафар қилишган. Уни Сванетига қайтариб олиб келгач, миқдорини кўпайтириш учун турли масаллиқлар билан аралаштиришган[5][2].

2015-йилда Сван тузи бошқа бир қатор сван ошхона ва маданий анъаналари билан бирга Грузиянинг номоддий маданий мерос рўйхатига киритилди[6].

Яна қаранг

Изоҳлар

  1. ↑ У шунингдек Сванети тузи ёки Сванури марили деб ҳам аталади, сван тилида эса у лушну жим (ლუშნუ ჯიმ) номи билан танилган.

Манбалар

  1. ↑ „СВАНЕТИАН САЛТ“ (эн). Георгиан Реcипес (2013-йил 5-сентябр). Қаралди: 2026-йил 20-июн.
  2. ↑ 2,0 2,1 Римпле, Паул „Сванетиан Салт, Георгиа’с Мост Фамоус Спиcе Бленд“ (эн). Cулинарй Баcкстреэц. Қаралди: 2026-йил 20-июн.
  3. ↑ Миқуэл Ҳудин, Дариа Кҳолодилина (2017) Георгиа: А гуиде то тҳе cрадле оф wине, ИСБН 978-1-941598-05-4, п. 74
  4. ↑ Бингемер, Сусанна „Сwанетисчес Геwüрзсалз“ (де). Сüддеуцче.де (2015-йил 11-июл). Қаралди: 2026-йил 20-июн.
  5. ↑ Атлас дес продуиц алиментаирес лиéс à л’оригине де ла Гéоргиэ, Роме, 2019, п. 83
  6. ↑ ბრძანება № 2/34 мацне.гов.ге (არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტებისათვის ძეგლის სტატუსის მინიჭების შესახებ)