Syzygium samarangense

Сйзйгиум самарангенсе — Мйртаcеаэ оиласига мансуб гулли ўсимлик тури, у Катта Зонд ороллари, Малакка, Андаман ва Никобар оролларида ўсади^[1]. Инглиз тилидаги умумий номлар орасида wах аппле^[1] Жава олмаси, Семаранг атиргул-олма ва wах жамбу бор.

Тавсиф

Сйзйгиум самарангенсе тропик дарахт бўлиб бўйи 12 метр (39 фт), баргларининг узунлиги 10–25 cентиметр (4–10 ин) кенглиги ва 5–10 cентиметр (2–4 ин) га етади. Барглари эллиптик, лекин ости юмалоқ. Пўстлоғи пушти-кулранг рангга эга ва тезда парчаланади^[1]^[2].

Гуллари оқдан сарғиш-оқ ранггача, диаметри 2.5 cм (1 ин) тўртта гулбаргдан иборат. Улар новдалар учлари ёнида 3 дан 30 гача бўлган паникулаларда ҳосил бўлади. Меваси қўнғироқ шаклида, истеъмол қилиш мумкин, ранглари оқ, оч яшил ёки яшилдан қизил, бинафша ёки тўқ қизил ранггача, тўқ бинафша ёки ҳатто қора ранггача ўзгариб туради. Мева узунлиги ёввойи ҳолатда 4–6 cентиметр (1.6–2.4 ин) гача ўсади, учида 4 та гўштли косача бўлаги бор. Пўсти юпқа, гўшти оқ ва шимгичли. Ҳар бир мевада катта бўлмаган 1-2 думалоқ уруғ мавжуд. Вояга етган 700 тагача мева беради^[1]^[2].

Номига қарамай, пишган мева фақат ташқи кўринишида олмага ўхшайди. Мевасиниг таъми олма таъмига ўхшамайди ва унда олма ҳиди ҳам, зичлиги ҳам йўқ. Унинг таъми қор нокига ўхшайди. Олма ёки тарвуздан фарқли ўлароқ, мумли олма эти жуда юмшоқ. Энг ўрта қисмида қандолат пахтасига ўхшаш тўрда жойлашган уруғ бор. Унинг шарбатининг ранги мева навига боғлиқ; бинафша рангдан бутунлай рангсиз бўлиши мумкин.

Овқат

Каттароқ мевали бир қатор навлар яратилган. Умуман олганда, ранг қанчалик очроқ ёки қуюқроқ бўлса, у шунчалик ширин бўлади. Жануби-Шарқий Осиёда қора рангли мевалар „Қора марварид“ ёки „Қора олмос“ лақабини олган бўлса, „Марварид“ деб номланган жуда оч яшил-оқ рангдагилар эса мева бозорларида энг юқори нархга эга. Мева кўпинча кесилмаган ҳолда сотилади. Ҳинд океани ороллари ошхонасида мева тез-тез салатларда, шунингдек, енгил қовурилган таомларда ишлатилади. У асосан мева сифатида истеъмол қилинади ва тузланган бодринг (чамбакка очар) тайёрлаш учун ҳам ишлатилади. Филиппинда унинг маҳаллий номи маcопа (мустамлакачиликдан олдинги қадимги номи „дамбо“)^[1]. Ташқи кўриниши ўхшашлиги сабабли, у кўпинча тамбис (Сйзйгиум ақуэум) билан адаштирилади^[3], иккинчиси кўпроқ ўстирилади.