Tajik Air
Тажик Аир (ҳуқуқий жиҳатдан Давлат унитар авиация корхонаси (тожикча: Тоҷикӣ Эйр) Тожикистондаги авиакомпания ҳисобланади. Унинг бош офиси Душанбе шаҳридаги Душанбе халқаро аэропортида жойлашган[2]. Авиакомпаниянинг асосий маркази Душанбе халқаро аэропортида жойлашган, ўтмишда у Хўжанд шаҳридаги Хўжанд аэропортида иккинчи даражали ҳаво тугунини ҳам сақлаб қолган эди.
| |||||||
| Ташкил топган | 1924-йил 3-сентабр | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ҳаво тугуни | Душанбе халқаро аэропорти | ||||||
| Парк ҳудуди | 4 | ||||||
| Парвоз йўналишлари | 3 | ||||||
| Эгаси | Тожикистон ҳукумати | ||||||
| Бош қароргоҳи | Душанбе, Тожикистон | ||||||
| Муҳим шахслар | Парвиз Шодмонзода[1], Бош директор | ||||||
| Сайти | тажикаирлинес.cом/ | ||||||
Тарихи
Авиакомпаниянинг биринчи парвози 1924-йил 3-сентябрда Юнкерс Ф.13 самолётида Бухородан Душанбега амалга оширилиб, Тожикистонда фуқаро авиациясини ривожлантириш ташаббуси билан чиқди. Биринчи самолёт пойтахтда автомобилдан икки йил олдин ва поэзддан беш йил олдин пайдо бўлган. Сталинобод аэродром мажмуаси яратилди ва Помир тоғ тизмаларида янги йўналишлар йўлга қўйилди. 1930-йилда Душанбеда биринчи даражали аэропорт қурилди. Бир йилдан сўнг Кўлоб, Ғарм, Панж ва Данғарада аэропортлар қурилди, уларда Душанбедан мунтазам рейслар амалга оширилди. Ҳаво флоти кенгайиши билан Тожикистон авиацияси жадал ривожланди. Ҳаво транспорти мамлакат халқ хўжалигининг муҳим тармоғига айланди. Тожикистон авиацияси пойтахт билан бориш қийин бўлган Ванж, Рўшон, Шуғнон, Бартанг, Яғноб ва бошқа водийлардаги баланд тоғли аҳоли пунктлари ўртасида мунтазам алоқани таъминлаб, Помир, Қоратегин каби тоғли ҳудудлари йўловчиларининг сафар вақтини қисқартирди, Вахш, Ҳисор водийлари ўнлаб, юзлаб марта гуллайди. 1937-йил март ойида фуқаро ҳаво флотининг Тожикистон ҳудудий бошқармаси ташкил этилди[манба керак].
1945-йилда Тожикистон фуқаролик ҳаво флоти бошқармаси (ТУ ГВФ) янги Лисунов Ли-2 ва Юнкерс Жу 52 самолётларини қабул қилди. Ли-2 самолёти экипажининг биринчи парвози Сталинобод — Москва йўналиши бўйича амалга оширилди. 1950—1960-йилларда Тожикистонда авиация республика халқ хўжалигининг тараққий этган тармоқларидан бири бўлди. 1951-йилдан Антонов Ан-2 самолётлари Тожикистон фуқаролик ҳаво флоти департаменти флотида қўлланила бошланди ва 1954-йилда Илюшин Ил-12 самолётлари олиб келинди, улар билан Сталинобод — Сочи йўналиши бўйича биринчи парвоз амалга оширилди. 1956—1964-йилларда флотга Илюшин Ил-14, Илюшин Ил-18 ва Антонов Ан-6 (Ан-2 нинг такомиллаштирилган версияси), шунингдек Мил Ми-4 вертолётлари қўшилди.

Тожикистон авиаторлари ҳамиша мамлакат ижтимоий-иқтисодий салоҳиятини юксалтиришнинг олдинги қаторида бўлган. Биринчи марта 1959-йилда Б. М. Воробев Сарез кўли музига самолётни (Ан-6) қўндирди. 1960-йилда Сталинобод — Москва йўналиши бўйича биринчи парвоз Илюшин Ил-18 томонидан амалга оширилди. ТУ ГВФ тузилмаси кенгайтирилди ва ривожлантирилди.
1959-йилда Ленинобод авиация корхонаси, бир йилдан сўнг Кўлоб аэропорти ташкил этилди. 1960-йил 3-мартда йўловчи терминали ва учиш-қўниш йўлаги фойдаланишга топширилди. Сталинобод — Фрунзе — Олмаота — Новосибирск йўналиши очилди. 1970—80-йилларда Тожикистон фуқаро авиацияси бошқармаси учувчилари ва навигаторлари Туполев Ту-154, Яковлев Як-40, Антонов Ан-26 ва Антонов Ан-28 каби самолётларни ўзлаштирдилар. 1979-йилда Афғонистонга биринчи парвоз Ил-18 самолёти томонидан гуманитар миссияда амалга оширилди. 1984-йилда маҳаллий авиакомпанияларда ўриндиқларни брон қилиш учун „Сирена“ автоматик брон қилиш тизими жорий этилди. 4 йил ичида Тожикистон фуқаро авиацияси бошқармаси бошқарув ва режалаштиришнинг янги шартларига ўтди.
Як-40 ва Ан-28 самолётларидан фойдаланиш самарадорлигига кўра, Тожикистон фуқаро авиацияси бошқармаси СССР Ҳаво флотида биринчи ўринни эгаллади. 1990—1991-йилларда авиация корхонасининг самолёт-вертолёт парки Илюшин Ил-76 ва Туполев Ту-154М самолётлари ва Мил Ми-8 вертолётлари билан кенгайтирилди. Ўрта Осиёда биринчи „Зардак“ транспондери қурилди ва Душанбе-Урумчи йўналишида ҳаво қатнови очилди[3].
2019-йилнинг 14-январида Тажик Аир авиакомпанияси 2019-йил ноябригача барча операцияларни тўхтатди[4]. Ўшандан бери авиакомпания ўз фаолиятини қайта бошлаган[5].
Парвоз манзиллари
Тажик Аир 2019-йил ноябр ҳолатига кўра қуйидаги йўналишларга парвозларни амалга оширмоқда[6]:
| Мамлакат | Шаҳар | Аэропорт | Эслатмалар | Манбалар |
|---|---|---|---|---|
| Боку | Ҳайдар Алиев халқаро аэропорти | Тугатилган | ||
| Деҳли | Индира Ганди халқаро аэропорти | [6] | ||
| Теҳрон | Имом Хумайний номидаги Теҳрон халқаро аэропорти | Тугатилган | ||
| Олмаота | Олмаота халқаро аэропорти | Тугатилган | ||
| Бишкек | Манас халқаро аэропорти | Тугатилган | ||
| Москва | Домодедово халқаро аэропорти | |||
| Новосибирск | Толмачево аэропорти | Тугатилган | ||
| Санкт-Петербург | Пулково аэропорти | Тугатилган | ||
| Сургут | Сургут халқаро аэропорти | Тугатилган | ||
| Екатеринбург | Колцово халқаро аэропорти | Тугатилган | ||
| Душанбе | Душанбе халқаро аэропорти | Ҳаби | ||
| Хоруғ | Хоруғ аэропорти | Тугатилган | ||
| Хўжанд | Хўжанд аэропорти | Тугатилган | ||
| Бохтар | Бохтар халқаро аэропорти | Тугатилган | ||
| Киэв | Борйспил халқаро аэропорти | Тугатилган | ||
| Шаржа | Шаржа халқаро аэропорти | Тугатилган |
Авиапарки
Авиапаркнинг жорий ҳолати
2023-йил феврал ҳолатига кўра, Тажик Аир авиапарки қуйидаги самолётлардан иборат[7][8]:


| Самолёт | Хизматда | Буюртмалар | Йўловчилар | Эслатмалар |
|---|---|---|---|---|
| Антонов Ан-28 | 2 | — | 17 | |
| Боэинг 757-200 | 1 | — | 239 | |
| Мил Ми-8 | 1 | — | 24 | |
| Жами | 4 | 0 |
Авиапаркининг аввалги ҳолати
Тажик Аир ўтмишда турли хил самолётлардан фойдаланган [манба керак]:
- Антонов Ан-24
- Антонов Ан-26
- Боэинг 737-200
- Боэинг 737-300
- Боэинг737-400
- Боэинг 737-500
- Боэинг 737-800
- Боэинг 747СП
- Боэинг 767-300
- Бомбардиэр CРЖ200
- Жункерс Ф.13
- Жункерс Жу 52
- Лисунов Ли-2
- Мил Ми-8
- Туполев Ту-134А
- Туполев Ту-154Б
- Туполев Ту-154М
- Хиан МА60
- Яковлев Як-40
Бахциз ҳодисалар ва фалокатлар
- 1993-йил 17-июн куни Антонов Ан-26 самолёти Грузиянинг Батуми шаҳридан Озарбайжоннинг Боку шаҳрига парвоз қилаётганда нотинч вазиятга тушиб қолган. Самолёт бортидаги 33 кишининг барчаси ҳалок бўлган[9].
- 1993-йил 28-августда Яковлев Як-40 самолёти Душанбега парвоз қилаётганда Хоруғда учиш чоғида ҳалокатга учради. Барча 5 экипаж аъзоси ва 81 йўловчидан 77 нафари ҳалок бўлди. Самолёт 28 йўловчини ташишга мўлжалланган, бироқ ҳаддан ташқари кўп одам бортда бўлган. Экипаж аъзоларини қуролланган одамлар учишга мажбур қилишган[10].
- 1997-йил 15-декабрда Тажикистан Аирлинеснинг 3183-рейси, Туполев Ту-154Б самолёти Бирлашган Араб Амирликларининг Шаржа шаҳрида қўнишга яқинлашиши жуда паст бўлганлиги сабабли ҳалокатга учради. Бортдаги 86 кишидан фақат биттаси, Сергей Петров тирик қолган[11][12].
Манбалар
- ↑ „Эмомали Раҳмон дисмиссес ҳигҳ-ранкинг оффиcиалс ин Тажикистан“. cентраласиа.неwс (2022-йил 1-октябр). 2022-йил 14-декабрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ "Диреcторй: Wорлд Аирлинес."
- ↑ „ТажикАир.ТЖ – Таджикские Авиалинии – ТАРИФЫ“ (2012-йил 18-феврал). 2012-йил 18-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 21-май.
- ↑ аэротелеграпҳ.cом — „Тажик Аир: Wорлд’с эигҳт-олдест аирлине cеасес оператионс“ (Герман) 16 Жануарй 2019
- ↑ „Тажик Аир ресумес флигҳт оператионс“ 27 Жулй 2019
- ↑ 6,0 6,1 „Тажик Аир ресумес иц флигҳц то Индиа'с Неw Делҳи, Сомон Аир то флй тҳере фром Деcембер 1ст – C.А.А.Н“. cаан.асиа (2019-йил 27-ноябр). 2019-йил 28-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 28-ноябр.
- ↑ планеспоттерс.нет — Тажик Аир ретриэвед 16 Жануарй 2019
- ↑ „Авиакомпания Таджик Эйр: купить авиабилеты на самолет онлайн, бронирование билетов, продажа электронных билетов на самолет, цены, авиабилеты Душанбе Москва Душанбе от 188 евро, расписание и покупка на официальном сайте“. 2018-йил 1-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 17-июл.
- ↑ „Аccидент десcриптион“. Авиатион Сафетй Нетwорк. Қаралди: 2009-йил 5-сентябр.
- ↑ „АСН Аирcрафт аccидент Яковлев 40 87995 Кҳорог“. авиатион-сафетй.нет. Қаралди: 2015-йил 3-декабр.
- ↑ „Аирcрафт аccидент Туполев Ту-154Б-1 ЭЙ-85281“. Авиатион Сафетй Нетwорк. Қаралди: 2020-йил 25-ноябр.
- ↑ „Оне сурвивор оф аир cраш, 85 аре виcтимс“. Тҳе Брян Тимес (1997-йил 16-декабр). Қаралди: 2020-йил 25-ноябр.
Ҳаволалар
- Расмий сайти
- Расмий сайти (русча)
- Расмий сайти (тожикча)
- Оффиcиал Wебсите (Арчиве: 2003-2007)