Takin al-Xazoriy
Takin al-Xassa Abu Mansur Takin ibn Abdulloh al-Harbiy al-Xazoriy (arabcha: تكين الخزري) (933-yil 16-martda vafot etgan) – asli xazarlardan boʻlgan Abbosiylar xalifaligi qoʻmondoni, uch marta Misr hokimi lavozimida xizmat qilgan.
Takin xalifa al-Mu’tadid (h. 892–902) davrida voyaga yetib, zobitlik darajasiga koʻtarilgan[1]. 910-yil avgust oyida Iso an-Nushariyning oʻrniga Misr hokimi etib tayinlangan va bu lavozimda 915-yil 31-maygacha xizmat qilgan. Biroq viloyatga qilingan Fotimiylar bosqinini jilovlay olmagani sababli bosh qoʻmondon Mu’nis al-Muzaffar tomonidan lavozimidan chetlatilgan va uning oʻrniga Zuka ar-Rumiy tayinlangan[1].
919-yil kuzida Zuka vafot etgach, Fotimiylarning ikkinchi yurishi avjiga chiqqan pallada Takin yana Misr hokimi lavozimiga tayinlandi. U 920-yil 6-yanvarda Fustatga yetib keldi. Bu safar ham Mu’nis al-Muzaffar boshchiligidagi armiya va Samal ad-Dulafiy boshchiligidagi flot aralashuvi tufayli Fotimiylar bosqiniga barham berildi. 921-yil 8-iyulda Fotimiylarning soʻnggi qoʻshinlari Fayyum vohasini tark etib, sahro orqali chekinishga majbur boʻlishdi[1]. Takin 22-iyulda lavozimidan chetlatilgan boʻlsa-da, bir necha kun oʻtib, qisqa muddatga yana bu xizmatga qayta tiklandi[1].
Uning uchinchi va eng uzoq xizmat davri 924-yilning mart/aprelida boshlangan va 933-yil 16-martda oʻlimiga qadar davom etgan[1].
Manbalar
Adabiyotlar
- Halm, Heinz. The Empire of the Mahdi: The Rise of the Fatimids, Handbook of Oriental Studies. Leiden: BRILL, 1996. ISBN 9004100563.
- The History of al-Ṭabarī, Volume XXXVIII: The Return of the Caliphate to Baghdad: The Caliphates of al-Muʿtaḍid, al-Muktafī and al-Muqtadir, A.D. 892–915/A.H. 279–302, SUNY Series in Near Eastern Studies.. Albany, New York: State University of New York Press, 1985. ISBN 978-0-87395-876-9.