Taklif shoki

Таклиф шоки — бу таклифнинг товар ёки хизматларга, ёки умуман товар ва хизматларга нисбатан кескин ошиши ёки камайишига олиб келадиган ҳодисадир. Ушбу кутилмаган ўзгариш товар ёки хизматнинг мувозанат нархига ёки иқтисодиётдаги умумий нарх даражасига таъсир қилади.

Қисқа муддатда бутун иқтисодиёт бўйича салбий таклиф шоки ялпи таклиф эгри чизиғини чапга силжитади, бу эса ишлаб чиқариш ҳажмининг камайишига ва нарх даражасининг ошишига олиб келади^[1]. Масалан, нефт савдосига эмбарго қўйилиши салбий таклиф шокига сабаб бўлади, чунки нефт турли хил маҳсулотлар ишлаб чиқаришда муҳим ишлаб чиқариш омили ҳисобланади. Таклиф шоки нархларнинг ошиши ва ишлаб чиқаришнинг камайиши комбинацияси туфайли стагфляцияга олиб келиши мумкин. 1973-йилги нефт инқирози кўпинча таклиф шокининг классик мисоли сифатида келтирилади, бунда ОПЕC томонидан нефт ишлаб чиқариш ва сотиш чекловлари жорий этилиши ривожланган мамлакатларда ёқилғи танқислигига олиб келган.

Қисқа муддатда бутун иқтисодиёт бўйича ижобий таклиф шоки умумий таклиф эгри чизиғини ўнгга силжитади, бу эса ишлаб чиқариш ҳажмини оширади ва нарх даражасини пасайтиради^[1]. Ижобий таклиф шокига технологик тараққиёт мисол бўлиши мумкин, чунки у ишлаб чиқариш самарадорлигини оширади ва натижада ишлаб чиқариш ҳажмини кўпайтиради.

Таҳлили

Салбий таклиф шоки. Дастлабки ҳолат А нуқтада бўлиб, Й₁ ҳажмда ишлаб чиқариш П₁ нарх даражасида амалга оширилади. Таклиф шоки юзага келганда, бу умумий таклифга салбий та’сир қилади: таклиф эгри чизиғи чапга силжийди (АС₁ дан АС₂ га), талаб эгри чизиғи эса ўзгармайди. Таклиф ва талаб эгри чизиқлари кесишган нуқта энди Б нуқтага кўчади; ишлаб чиқариш ҳажми Й₂ га камаяди, нарх даражаси эса П₂ га ошади.

Талаб эгри чизиғининг қиялиги нарх даражаси ва ишлаб чиқариш ҳажмининг шокка қандай жавоб беришини белгилайди; талаб қанчалик эластик бўлмаса (я’ни эгри чизиқ қанчалик тик бўлса), нарх даражасига та’сир шунчалик катта, ишлаб чиқариш ҳажмига та’сир эса шунчалик кичик бўлади.

Яна қаранг

Шок

Талаб шоки

Манбалар

↑ ^1,0 ^1,1 Роберт Ҳалл, Марc Лиэберман (2012), Эcономиcс: Принcиплес анд Апплиcатионс, Cенгаге Леарнинг, 849-бет, ИСБН 978-1-111-82234-7

Фойдаланилган адабиётлар

Cзеч, Бриан, Супплй Шоcк: Эcономиc Гроwтҳ ат тҳе Cроссроадс анд тҳе Стеадй Стате Солутион, (Габриола Исланд, Cанада, 2013)

[Robert_2012-1] 1,0 ^1,1 Роберт Ҳалл, Марc Лиэберман (2012), Эcономиcс: Принcиплес анд Апплиcатионс, Cенгаге Леарнинг, 849-бет, ИСБН 978-1-111-82234-7

[1]