Talxon sahifasining manbasini koʻrish

{{taom bilgiqutisi
| nomi = Talxon
| image            =
| caption          =
| alternate_name   =
| mamlakat = [[Afgʻoniston]]
| region           =
| creator          =
| turi = [[shirinlik]]
| type             =
| served           =
| asosiy komponentlari  = Yongʻoq, qizil yoki oq tut
| variations       =
| calories         =
| other            =
}}
'''Talxon''' – Afgʻon [[tojiklar]]iga xos mahalliy [[shirinlik]] boʻlib, [[yongʻoq]] hamda qizil yoki oq [[tut]]dan tayyorlanadi. Talxon tashqi koʻrinishi jihatidan shokoladni eslatadi, biroq undan yengilroq va donadorroq tuzilishga ega<ref name="Bell1999">{{cite book|author=Bell|title=American Engineer in Afghanistan|url=https://books.google.com/books?id=V57cz7xlcZgC&pg=PA267|accessdate=3 January 2011|date=1 January 1999|publisher=U of Minnesota Press|isbn=978-0-8166-0046-5|page=267}}</ref>. Bu shirinlik asosan [[Hindukush]] togʻlari vodiylarida, ayniqsa [[Panjshir viloyati]]da koʻp tayyorlanadi.

<nowiki>XIX</nowiki> asrda [[Afgʻoniston]]da boʻlgan britaniyalik askarlar afgʻon jangchilari safar paytida oziqa sifatida koʻpincha talxonga tayanishini qayd etganlar<ref>{{cite book |last1=Mubatkir |first1=Nabi |title=Afghan True & Unique History: (the Meeting Place of the East and West Cultures) |date=2002 |publisher=University of Michigan |page=205 |url=https://books.google.com/books?id=tuptAAAAMAAJ&q=talkhan+mulberry|language=en}} „This army slept in fresh air or on snow and ate a handful of wheat and talkhan (ground mulberry)“.</ref>. Afgʻonistonga Sovet qoʻshinlari bostirib kirgan davrda ham Talxon rus qoʻshinlariga qarshi jang qilgan mujohidlar uchun muhim energiya manbai boʻlgan. Tayyorlash osonligi va uzoq vaqt saqlanishi mumkinligi sababli bu ibtidoiy „energiya batonchasi“ Panjshirning qattiq togʻ sharoitida yuzlab jangchilarning ochlikdan saqlanib qolishiga yordam bergan. Baʼzi maʼlumotlarda rus askarlari mujohidlar talxonning quruq va juda qattiq boʻlishi, shuningdek, unda oq va qizil tut hamda yongʻoq ishlatilgani tufayli hosil boʻladigan och jigarrangdan to toʻq jigarranggacha ranglari sababli uni „tosh yeyishayotgandek“ koʻrinadi, deb taʼriflaganlari ham qayd etiladi.
== Tarixi ==
Bu taom juda qadimiy tarixga ega boʻlib, ushbu taomning ildizi 1842-yilda Afgʻoniston bilan [[Angliya]] oʻrtasida boʻlib oʻtgan birinchi urush davriga borib taqaladi. Oʻsha paytda mahalliy jangchilar deyarli ovqat yemayotgandek holda jang qilayotganini koʻrgan boshqa jangchilar hayratda qolib, nima sababdan Panjshir aholisi ovqat yemay turib ham tinimsiz jang qilayotganini tushunolmagan. Keyinchalik maʼlum boʻlishicha, ularning oʻziga xos maxsus oziq-ovqati bor ekan. Hatto hozirgacha talxondan bir parcha [[Britaniya muzeyi]]da saqlanadi.

Mahalliy aholining aksariyati talxonni yuqori oziqaviy qiymati va katta energiya berishi sababli qadrlaydi. Yana bir jihati shundaki, bu shirin taom isteʼmol qilingandan keyin chanqoqlik, oshqozonda ogʻirlik yoki charchoq hissi paydo qilmaydi. Talxon faqat mahalliy isteʼmol uchun tayyorlanmaydi – Afgʻonistonning shimoliy viloyatlaridagi mahalliy bozorlarda, shuningdek quruq mevalar savdosi bilan shugʻullanuvchi bozorlarda ham uchraydi.

Yosh avlodning aksariyati talkhon kabi anʼanaviy taomlarga uncha qiziqish bildirmaydi, biroq yoshi katta odamlar hamda ayrim mahalliy jamoalar uni hanuz isteʼmol qilib kelmoqda. Anʼanaviy mahsulotlarni saqlab qolish Afgʻonistonning oziq-ovqat va madaniy merosining muhim qismi hisoblanadi. Ayniqsa, gʻalaba ramziga aylangan taom sifatida talxonni asrab-avaylash alohida ahamiyatga ega.

== Manbalar ==
{{manbalar}}