Tangentenflyugel
Тангентенфлюгел (олмонча: Тангентенфлüгел ) — клавесин ва пианино хусусиятларини ўзида мужассам этган ХВИИИ асрнинг иккинчи ярмида пайдо бўлган клавиатурали чолғу асбоби; ҳаммерклавиэрнинг аввалги аждоди. У 1750-йилларда Регенсбургда ушбу асбобни ишлаб чиқаришга асос солган Франц Якоб Шпет (Кристоф Фридрих Шмал билан биргаликда Спäтҳ & Счмаҳл)томонидан ихтиро қилинган. Бошқа мамлакатларда шу каби асбоблар аксар ҳолларда тайёр клавесинлардан (механикани алмаштириш орқали) ишлаб чиқарилган. Тангентфлюгел оҳангининг табиатига кўра, юқори регистрларда пианинога, пасткида клавесинга яқинроқ.
Карл Филипп Эммануэл Бахнинг бир қатор клавиэр асарлари тангентенфлüгел учун махсус мўлжалланган, деб ишонилади. У 1777-йилда Волфганг Амадеус Моцартга ёзган мактубида, гарчи унинг фикрлари (Иоганн Андреас Штайн асарининг чолғу асбоби йўналишида, яъни пианинога) ўзгараётганини таъкидласада, „Шпетов клавири“га ҳайрихоҳлиги ҳақида (олмонча: спäттисче Cлавиэр ) сўз юритади[1]. ХВИИИ асрнинг охирига келиб, фортепиано тангентенфлюгел ўрнини бутунлай эгаллади.
Аутентистлар фаолияти туфайли қадимий чолғу асбобларига бўлган қизиқишнинг тикланиши натижасида ХХ асрнинг иккинчи ярмида тангентенфлüгелнинг бир неча нусхаси яратилди. Баъзи мусиқачилар тегишли тарихий даврд мусиқаларини чала бошлади. Хусусан, Дитрих Фишер-Диэскау тангентенфлüгел (Жöрг Демус) жўрлигида К. Ф. Э. Бах қўшиқлари дискини ёзди. Худди шу бастакорнинг клавиэр қисмларини тангентенфлüгелда Миклош Спагни (шу жумладан, бир қатор консертларни) ва Ролф Жунгҳанс ёзиб олган. Гислен Потвлиге ўзи ясаган тангентенфлüгелда[2] Моцарт ва Ҳайдннинг композициялари ижро этади. Моцарт ва Ҳайдн мусиқалари Боян Воденичаров ва бошқалар томонидан ижро этилган. Тангентенфлüгел Россия тингловчиларига илк маротаба Алексей Любомов томонидан 2008-йили бўлиб ўтган „Антиквариум“ Москва қадимги мусиқа фестивалида тақдим этилган[3].
Манбалар
- ↑ Граэме Кай. Мозартъс Пиано // ББC Радио 3
- ↑ Музыкант Алексей Любимов объяснит, что такое тангентенфлюгель // «РИА Новости», 9 июня 2008.
- ↑ Музикант Алексей Любимов объяснит, что такоэ тангентенфлюгел // „РИА Новости“, 9-июня 2008.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |