Tanjer sulhi
Танжер тинчлик шартномаси ― 1844-йил 10-сентабрда Танжер шаҳрида Франсия ва Марокаш ўртасида имзоланган. Шартнома Франко-Марокаш урушини тугатди.
Буюк Британия Шимолий Африкада франсуз таъсирининг кучайишига йўл қўймаслик учун можарони ҳал қилишда фаол рол ўйнади. Шундай қилиб, Буюк Британиянинг Париждаги элчиси Франсия ташқи ишлар вазирига унинг мамлакати Марокаш ҳудудларини аннексия қилишга тоқат қилмаслигини айтди. Франсуз манбаларининг таъкидлашича, Британиянинг Танжердаги консули сер Жон Друммонд Хей Султон Мулай Абдурраҳмонни музокараларда франсузларга бўйсунмасликка чақирган ва унга Британия қўллаб-қувватлашини ваъда қилган. Дипломатик миссия архиви бу баёнотни тасдиқламайди. Аксинча, уларнинг фикрича, Британия консули султонни Франсиянинг қўшни Жазоирга экспансиясига нисбатан бетараф бўлишга ва ҳар қандай куч қўллашдан тийилишга чақирган[1].
Шартнома Марокаш ва Франсия Жазоири ўртасидаги чегарани ўрнатди, яъни Султон Франсиянинг қўшни ҳудудга бўлган ҳуқуқини тўлиқ тан олди[2]. Султон, шунингдек, дастлаб франсузлар билан ҳарбий можарога олиб келган Жазоир амири Абд ал-Қодирга кўпроқ ёрдам бермасликка ва энди уни жиноятчи деб ҳисоблашга ваъда берди. Бундан ташқари, Марокаш қўшинлари Жазоир чегарасидан олиб чиқилиши керак эди. Шунингдек, шартнома асосида Франсия Марокашда имтиёзли режим олди[3].
Манбалар
- ↑ Стуарт, Граҳам Ҳ.. Тҳе интернатионал Cитй оф Тангиэр. Сеcонд Эдитион. Станфорд: Станфорд Университй Пресс, 1955 — 11-бет.
- ↑ Миллер, Сусан Гилсон.. А Ҳисторй оф Модерн Мороccо. Cамбридге Университй Пресс, 2013 — 19-бет. ИСБН 978-0521810708.
- ↑ Сергеев, М. С.. История Марокко. ХХ век. М.: Институт востоковедения РАН, 2001 — 32—34-бет. ИСБН 5-89282-177-3.