В-92-Т-90 МБТ учун замонавий тўрт тактли, В шаклидаги, 12 силиндрли, кўп ёнилғи сарфловчи, суюқ совутгичли турбо зарядланган дизел двигател.
АҚШ М88 АРВ АГТ1500 газ турбинали двигателини М1 Абрамс МБТ билан алмаштириш жараёни. Қувайт, 2003-йил

Танк двигатели — танкларга ўрнатиш учун мўлжалланган ички ёнув двигатели бўлиб, кўпинча танк двигателлари зирҳли транспорт воситаларига ёки ўзиюрар артиллерия мосламаларига ва бошқаларга ўрнатилади.Чунки, бу двигателларнинг қуввати ва самарадорлиги жуда юқори ҳисобланади[1][2].

Замонавий танк двигателига қўйиладиган асосий талаблар шундан иборатки, унинг ихчамлиги, турли иқлим шароитида ишончлилиги хизмат қила олиши, юқори энергия самарадорлигига эгалиги, ҳисобланади[1].

Иккинчи жаҳон урушидан олдин, танк двигателлари автомобил ва мослаштирилган самолёт двигателлари бўлишга мойил эди. 1950-йилларга келиб, улар бутунлай махсус ишлаб чиқилган моторлар билан алмаштирилган. Ҳозирги вақтда замонавий танклар 735-880 кВт (1000-1200 от кучи) ва ундан ҳам кўп қувватга эга[1][2].

Ички ёнув двигателларидан ташқари, турли вақтларда танкларни бошқа турдаги электр станциялари билан жиҳозлашга уринишлар бўлган, аммо улар кутилган натижани бермаган. Биринчи жаҳон уруши даврида (шу жумладан СССРда) буг 'двигателли танклар учун бир қатор лойиҳалар мавжуд бўлган. Баъзи буғли идишлар (масалан, 1918-йилдаги Америка ўт ўчирувчи буғ идиши) металларга ўрнатилган, аммо умуман олганда, буғ двигателларини танк двигателлари сифатида ишлатиш бўйича ўтказилган тажрибалар муваффақияциз тугаган. Совуқ уруш даврида Америка Қўшма Штатлари атом стансиясини двигател сифатида ишлатиши керак бўлган, атом танки концепциясини фаол равишда ишлаб чиқган, аммо бу йўналишдаги ишларни амалиётга жорий этиша олмаганлар.

Танк двигатели ривожланишининг дастлабки босқичларида одатда автомобил типидаги бензинли карбюраторли двигателлардан кейинроқ эса самолёт типидаги (шу жумладан юлдуз шаклидаги двигателлар) двигателлардан фойдаланилган. Иккинчи жаҳон уруши олдидан, дизел двигателлари кенг тарқалган (асосан СССР ва АҚШда), улар 1950-йилларнинг иккинчи ярмидан бошлаб бутун дунёда танк двигателларининг асосий турига айлана бошлаган. Кейинчалик кўп двигателлар билан алмаштирилган. Асосий двигател сифатида газ турбинали двигател биринчи бор ишлаб чиқилган эди. Бу танк двигатели Совет Т-80 бўлган.

Танк двигателининг қуввати, ишончлилиги ва бошқа бир қатор параметрлари доимий равишда ўсиб борган ва яхшиланган. Агар дастлабки моделларда улар аслида автомобил двигателлари билан кифояланган бўлса, 1920—1940-йилларда танклар массасининг ортиши билан мослаштирилган самолёт двигателлари кенг тарқалган[3]. Танкнинг мақбул ҳайдаш қобилиятини таъминлаш учун унинг двигателининг қуввати катта бўлиши керак.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Танковый двигатель“, Военный энциклопедический словарь, 2-е изд, Андоза:М. 
  2. ↑ 2,0 2,1 „Танковый двигатель“, Словарь военных терминов, Андоза:М. ИСБН 5-203-00175-8. 
  3. ↑ „… И танки наши быстры“. 9-март 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-март 2018-йил.