Tatabanya
Татабаня[2] ( венг.: Татабáня, олмонча: Тотисерколониэ ) — Венгриянинг шимоли-ғарбидаги шаҳар, Комаром-Эстергон графлигининг ма’мурий маркази. Аҳолиси – 67 043[3] нафарни ташкил этади (2014).
Татабаня | |
|---|---|
 Байроқ  Герб | |
 | |
| Ҳукумат | |
| • мер | Чаба Шмидт |
| Майдон | 91.42 км2 (35.30 кв ми) |
| Телефон коди |
+36 34 кенглик = |
География ва транспорти
Шаҳар Будапештдан 55 километр шимоли-ғарбда, Герече ва Вертеш тоғ тизмалари орасидаги водийда жойлашган. Шаҳардан темир йўл ва (М1, Э-60, Э-75) автомагистраллари Будапешт — Венадан ўтади. Будапештдан поездда боришга тахминан бир соат кетади.
Тарихи
Замонавий Татабаня ўрнида учта тарихий— Алшогалла, Фелшёгалла ва Банхида аҳоли яшайдиган жойи бўлган . Уларнинг энг қадимийси — Банхида илк марта — 1288-йилда тилга олинган.
ХВИ асрда шаҳар турклар томонидан қамал этилган, ХВИИ аср охирида турклардан озод қилингандан сўнг, аҳолининг қисқариши немис ва славан мустамлакачиларни жалб қилиш орқали қопланади. 1787-йилда Алшогаллада 580 нафар, Фелшёгалла 842 нафар киши яшаган.
Шаҳар аҳоли сонининг кескин ўсиши яқин жойларда кўмир конлари топилгандан кейин ХИХ асрнинг биринчи ярмида бошланди. Шахталар ёнида янги қишлоқ барпо этилиб, Татабаня деб ном олди.
Иккинчи жаҳон уруши тамомлангач, мамлакат коммунистик ҳукумати саноатлаштириш дастурини қабул қилди, унга кўра Венгриянинг бир қанча кичик шаҳарларини йирик саноат марказларига айлантириш режалаштирилган эди. 1947-йилда учта тарихий ва кончилар Татабаня қишлоғи шаҳарга айлантирилди ва у ерда кенг миқёсли қурилиш ишлари жадал тус олди. Алшогалла, Фелшёгалла ва Банҳида шаҳар ҳудудига кирди. Уч йил ўтгач, шаҳар Комар-Эстергнинг пойтахти бўлди.
Шаҳар иқтисодиётининг асосини металлургия, кўмир қазиб олиш, оғир саноат ташкил этган. 1980-йилларда шаҳар аҳолиси 80 минг нафардан ошди.
1990-йилларда коммунистик ҳукумат қулагандан сўнг оғир вазият юзага келди ва тоғ-кон саноатининг иқтисодий роли кескин пасайиб, шаҳар аҳолиси сезиларли даражада ўз ерини ташлаб кетиши кузатилди. Шаҳар иқтисодиётининг структураси ҳам кескин ўзгарди, айни кунда шаҳар аҳолиси электр қисмлари, қадоқлаш материаллари ишлаб чиқариш, алюминийни қайта ишлаш; шунингдек, хизмат кўрсатиш ва савдо билан шуғулланади. 90-йиллардаги иқтисодий инқирозни енгиб ўтди. Бугунги кунда Татабаня — жадал ривожланаётган шаҳар ҳисобланади.
Манбалар
 | Венгрия географиясига оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |