Tatar adabiyoti

Татар адабиёти (татарча: татар әдәбияти) – Россиядаги Татаристон Республикасида яшаб келувчи, туркий тиллар оиласига мансуб бўлган татар тилида сўзлашувчи халқнинг адабиёти. Татар адабиёти татар жамиятининг бир қисми бўлиб, татар давлати мавжуд бўлганидан бери татар тарихининг асосий қисмларидан бири бўлиб келган[1]. Машҳур татар шоирлари орасида Қосим Бикқулов, Ğабдулла Тўқай ва Нäқи Исäнбäт каби ўз даврининг машҳур ижодкорлари бор.
Тарихи
Татар адабиёти бундан бир неча минг йил аввал бошланган. Илк татар адабиётининг энг машҳур асари Қол Гҳалининг қаламига мансуб „Юсуф қиссаси“ ҳисобланади[2][3]. Татар адабий тили грамматикаси стандарт татар тилидан бироз фарқ қилар эди, чунки унда форс, араб ва эски туркий сўзлар нисбатан кўпроқ бўлган. Россиянинг Татаристонга бостириб кириши ва босиб олиниши даврида татар шоирлари араб ёзувидан фойдаланишар эди. Кейинчалик эса бундай ёзувлар Россия ҳукумати томонидан тақиқланган[4]. Татарлар ҳам ўз динлари бўлган Ислом динининг ривожи учун адабиётдан унумли фойдаланганлар[5]. ХВИИИ асрда ижод қилган машҳур қозоқ шоири Абай Кунанбаев ҳам татар тилида кўплаб шеърлар ёзиб қолдирган[6]. Татар адабиёти ХХ асрда ва бутун совет даврида, айниқса Космик пойга даврида анчагина оммалаша бошлади[7]. Бундан ташқари, Қозон шаҳри ҳам татар ва рус тилларида асарлар ёзган шоир Мусо Жалил туфайли ўз адабиёти билан жуда машҳур бўлган[8].
Бугунги кундаги ҳолати
Татаристон ҳукумати татар адабиётини ривожлантириш мақсадида татар адабиёти бўлими деб номланган махсус татар адабиёти ташкилотини тузди[9].
Манбалар
- ↑ Тҳе модерн Татар литературе ин тҳе cонтехт оф тҳе cултурес оф пеоплес оф Руссиа
- ↑ „Cултуре“.
- ↑ Букҳараэв, Равилʹ; Маттҳеwс, Давид Жоҳн. Ҳисториcал Антҳологй оф Казан Татар Версе: Воиcес оф Этернитй (эн). Псйчологй Пресс, 2000 — 5–6-бет. ИСБН 978-0-7007-1077-5.
- ↑ Воинов, Виталй (Жануарй 1, 2018). "А Граммар оф тҳе Cонтемпорарй Татар Литерарй Лангуаге бй Густав Бурбиэл". Татар Граммар. ҳттпс://www.аcадемиа.эду/40820189.
- ↑ Зайнуллин, Габдулзямил Г. (Жуне 30, 2015). "Тҳе Роле оф Спиритуал анд Тҳеологиcал Литературе ин Татар Cултуре оф тҳе ХВИИИ анд Эарлй ХХ Cентуриэс". Жоурнал оф Сустаинабле Девелопмент 8 (7). дои:10.5539/жсд.в8н7п193. ҳттпс://ccсенет.орг/жоурнал/индех.пҳп/жсд/артиcле/виэw/50633.
- ↑ Тҳе cреативе wритингс оф Абай Кунанбаев ин тҳе Татар литерарй реcептион (ПДФ)
- ↑ Сайфулина, Ф. С.; Гафиятова, Э. В.; Ҳуснутдинов, Д. Ҳ.; Сагдиэва, Р. К.; Искакова, З. М. (Жулй 22, 2020). "Эcологй Проблем Упдатинг ин Татар Литературе оф тҳе 2нд-Ҳалф оф тҳе 20тҳ-Cентурй". Утопíа й Прахис Латиноамериcана 25 (Эсп.6): 454–465. ҳттпс://www.редалйc.орг/жоурнал/279/27964115043/ҳтмл/.
- ↑ „Казан cитй пеопле (Татарс) лангуаге, литературе, поэц“. абоутказан.cом.
- ↑ „Тҳе Департмент оф Татар литературе\Габдулла Тукай Ҳигҳер Счоол оф Натионал Cултуре анд Эдуcатион - Казан (Волга регион) Федерал Университй“.