Taxtdagi maʼbuda
Тахтдаги маъбуда (албанча: Ҳйжнеша нë фрон, сербча: Богиња на трону / Богинжа на трону) — она маъбуданинг теракотадан ясалган ҳайкали, Винка неолит санъатининг яхши сақланиб қолган намунаси. Приштина ва Косово рамзларидан бири[1].
Тавсиф
Баландлиги 18,5 см бўлган фигура теракотадан ясалган бўлиб, тахтда қўлларини белига боғлаб ўтирган аёлнинг антропоморфик тасвиридир. Кўзга яққол ташланадиган юз бичимига эга бешбурчак боши ярим доира диадема билан безатилган. Безаклардан бири В шаклидаги ёқа ёки юмалоқ медалёнли маржондир.
Тарихи
1956-йилда Радослав Галович бошчилигидаги Сербия Миллий музейининг бир гуруҳ мутахассислари томонидан Приштина чеккасидаги Калабрия тўқимачилик фабрикаси яқинидаги " Предионица [ср] " (албанча: Тжеррторжа) қазиш ишлари олиб борилаётган жойда топилган[2].
У Косово ва Метохия музейида сақланиб, унинг рамзларидан бирига айланган. 1999-йилда Югославия бомбардимон қилинган пайтда у Белградда, Сербия Миллий музейи ва Сербия Фанлар ва санъат академияси томонидан ташкил этилган, „Косово ва Метохия археологик хазиналари“ кўргазмасида бўлган. 2002-йил 30-майда у Косово мақоми бўйича музокаралар пайтида қулай муҳит яратиш мақсадида Косово музейига қайтарилган[3].
Ҳозирда — Косово музейининг доимий кўргазмасида сақланади.
Маъноси
Британиялик археолог Колин Ренфрюнинг сўзларига кўра, нозик тарзда ясалган бош, қиррали бурун ва катта, бодомсимон кўзлар Винка маданиятининг „Приштина услуби“ га хосдир. Мария Гимбутас „Тахтдаги маъбуда“ни ўзига хос топилма ва Приштинадан топилган ҳайкалчалар орасида алоҳида худоларни ажратиб кўрсатиш мумкин деган фаразнинг тасдиғи деб ҳисоблаган. Баъзи тадқиқотчилар аёл қиёфасида қушга ўхшашликни кўради ва ҳайкалчани Қуш маъбудаси сифатида тасвирлайди[2].
Албан публицистлари ҳайкални албанларнинг Иллириядан ва Болқоннинг энг қадимий халқи эканлигидан далолат сифатида кўришади. „Тахтдаги маъбуда“ тасвири Приштина гербида ва қисман тан олинган Косово Республикасининг шахсни тасдиқловчи гувоҳномаларида жойлашган.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Косово - Cултурал лифе“ (эн). Энcйcлопедиа Британниcа.
- ↑ 2,0 2,1 Гимбутас 2006.
- ↑ „Српска арҳеологижа / Сербиан Арчаэологй“ (ср). www.арҳеологижа.народ.ру.
Адабиётлар
- Гимбутас Мария. Цивилизация Великой Богини: Мир Древней Европы, Гендерная коллекция. Зарубежная классика. М.: РОССПЭН, 2006. ИСБН 5-8243-0600-1.