Tembr
Тембр (франсузча: тимбре – қўнғироқ, белги, фарқловчи белги) — бир пардадаги, бир хил баландликдаги ҳар бир товушнинг ўзига хос томони, сифати, товланиши;[1] ҳар бир мусиқа асбобининг ёки ашулачи овозининг ўзига хос характеридир. Чолғу асбобининг тузилиши ва шаклига кўра, унинг тембри турлича бўлиши мумкин.[2] Тембр туфайли бир баландлик ва бир хил динамикадаги товушларни фарқлаш мумкин. Тембр садоланувчи жисмининг материали, товуш ҳосил қилиш усули, тебраниш хусусиятлари, товуш юзага келувчи ва тарқалувчи муҳит ҳамда бошқаларга боғлиқ бўлиб, обертонларнинг сони ва жадаллиги билан аниқланади. Нутқда тембр орқали унли товушлар ажратилади. Нутқ интонациясида тембр ёрдамида турли ҳиссиётлар (хурсандчилик, ғамгинлик, норозилик, қўрқув каби) ўз ифодасини топади.
Оддий қилиб айтганда, тембр — бу ма’лум бир мусиқа асбоби ёки инсон овози, ҳатто улар бир хил нотани ижро қилганда ёки куйлаганда ҳам, бир-биридан фарқ қилади. Масалан, гитара ва пианино ўртасидаги бир хил нотани бир хил овозда ижро этиш ўртасидаги фарқ. Иккала асбоб ҳам бир хил нотани ижро қилгани сабабли бир-бирига нисбатан тенг созланган товуш чиқариши мумкин ва бир хил амплитуда даражасида ўйналганда, ҳар бир асбоб ўзига хос оҳанг ранги билан ажралиб туради. Тажрибали мусиқачилар бир хил турдаги турли хил асбобларни, гарчи бу асбоблар бир хил асосий баландликда ва баланд овозда нота чалаётган бўлса ҳам, уларнинг турли тембрларига қараб фарқлай оладилар.
Нимага билмасанг ҳар нарсани ёзасан
- ↑ Ўзбек тилининг изоҳли луғати. Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйи, 2023 — 964-бет. ИСБН 978-9943-8834-4-4.
- ↑ Икром Акбаров. Мусиқа саводи.