Temiratki

Темиратки — ташқи кўриниши, кечиши ва келтириб чиқарувчи сабаблари турлича бўлган кўпчилик тери касалликяаринч ифодаловчи термин. Қичишиб, усти қипикланиб турадиган ҳар хил тошмалар қадимдан Т. деб аталган. Қизил ясси Т., пушти Т., юздаги оддий Т., псориаз — қипикли Т., трихофития — қирма Т. ва бошқа фарқ қилинади.

Қизил ясси темиратки — терининг сурункали касаллиги. Бунда билакнинг ички, болдирнинг олд юзасига, бел, жинсий аъзолар терисига қизил, оч пушти ёки бинафша ранг, ўртаси ботиқ, ялтироқ, кўпбурчак шаклида майда тугунчалар тошади. Улар қагтиқ қичишади, катталашиб атрофга тарқалади, баъзан бир-бири билан қўшилиб, пиликчалар ҳосил қилади. К,изил ясси Т. кўпроқ катта ёшдаги кишиларда баданнинг ҳамма жойида (юздан ташқари), оғиз шиллиқ қаватида, лабнинг қизил ҳошиясида учрайди.

Пушти темиратки — терининг инфексион касаллиги; турли ёшдаги кишиларда кузатилади. Дастлаб терида юмалоқ ёки овал шаклдаги оч пушти рангли майда доғлар пайдо бўлади. Орадан 4—20 кун ўтгач доғлар баданнинг хийлагина қисмини эгаллайди, ўртаси қазгокланиб туради. Беморнинг умумий аҳволи ўзгармаслиги ҳам мумкин, баъзан унинг температураси кўтарилиб, бадани қичишади, дармонсизланади. Кейинчалик доғлар қўнғир тус олиб, орадан 4—8 ҳафта ўтгач, ўзўзидан йўқолиб кетади, ўрни қолмайди.

Баъзан аллергияга мойил кишиларнинг касаллик вақтида териси нотўғри парвариш қилинса, ўткир яллиғланиш кузатилади (доғлар қипқизил бўлиб, намиқиб туради).

Юздаги оддий темираткин и стрептококклар қўзғатади. Юзга, оғиз атрофига ҳар хил катталикдаги оч пушти ранг тошмалар тошади. Кўпроқ болаларда кузатилади.

Тукли темиратки, асосан, қўлоёқларнинг ёзиладиган жойлари, кўпинча думба соҳасида учрайди. Шй жойларда ичида тук бўлган, усти қипикли, ушлаб кўрилганда қўлга каттик, уннайдиган майда кулранг тугунчалар пайдо бўлади. Кўпроқ болаларда кузатилади. Касалланган тери қуруқ, ғадирбудур бўлади. Соч фолликулаларида мугузланиш жараёнининг бузилиши оқибатида вужудга келади (қаранг Сон). Касалликка хос аломатлар бола 2— 5 ёшлигидаёқ юзага келиб, балоғатга етган даврида аниқ кўзга ташланади, борабора йўқолиб кетади; касаллик аксари қишда қўзийди. Беморни тери касалликлари бўйича мутахассис врач даволайди. Унга доридармонлардан ташқари, махсус парҳез буюрилади. Терини тўғри парвариш қилиш тавсия этилади.