Ziyosfera

Tenili

Tenili (gruzincha: ტენილი ყველი, soʻzma-soʻz tarjimasi — „ichi toʻldirilgan pishloq“)[a] — anʼanaviy Gruziya tolali pishlogʻi boʻlib, mamlakatning Mesxeti[2][3] mintaqasida tayyorlanadi. Tenili pishlogʻi barcha gruziya pishloqlari ichida eng murakkab ishlab chiqarish texnologiyalariga ega boʻlgan pishloq sifatida maʼlum va YUNESKOning jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan[4].

Tarixi

Tenili pishlogʻi Gruziyaning Samtsxe-Javaxeti mintaqasidagi xonadonlarda va sut mahsulotlari kompaniyalari tomonidan kichik hajmlarda ishlab chiqariladi. Yangi qoʻy suti qaymoq qatlami hosil boʻlguncha tindirib qoʻyiladi. Bu qaymoq ustidan olinadi va sut 24 soatga tindiriladi. Pishloqni „oʻrim“ qilish jarayoni choʻzish va bukish orqali, doimiy ravishda issiq zardobga botirib turish orqali amalga oshiriladi; bu bosqich 25 daqiqacha davom etadi. Pishloq massasi mayda tolalarga aylangach, u sovuq suvga botiriladi, bunda tolalar bir-biriga yopishib qolmasligiga eʼtibor beriladi. Keyingi bosqichda pishloq 15 daqiqa davomida tuzli suvda qoldiriladi. Shundan soʻng pishloq ortiqcha suyuqlik oqib ketishi va biroz qurishi uchun 10 soatga yogʻoch tayoqqa osib qoʻyiladi. Soʻngra tolalar kesiladi va dastlabki ishlab chiqarish jarayonida ustidan olingan qaymoq bilan qoplanishidan oldin, bir yoki ikki kun davomida sochiq bilan yopilgan holda stol ustida qoldiriladi. Yakuniy bosqich — pishloqning loydan yasalgan idishda yetilishi boʻlib, unda havoli boʻshliqlar qolmasligi uchun pishloq yaxshilab zichlab joylanadi (pishloq nomi ham shundan kelib chiqqan). Keyin idish agʻdarilgan holda, ogʻzi kul bilan qoplangan taxta ustiga qoʻyiladi, kul tashqariga chiqqan qaymoqni oʻziga shimib oladi. Shu holatda pishloq taxminan ikki oy davomida yetiltiriladi[5][6].

Yana qarang

Izohlar

  1. ↑ Uni shuningdek, Mesxuri tenili deb ham atashadi[1].

Manbalar

  1. ↑ მესხური ტენილი ბაზარს იპყრობს Kviris Palitra (2022)
  2. ↑ Sergi Makalatia (1938) Mesxet-Javaxeti: istoriul-etnograpiuli narkvevi, Indiana University, p. 75
  3. ↑ Ivan Rasstegaev (2017) Gruzinskaya kuxnya, p. 27, ISBN 978-5-04-092496-7, 5040924968
  4. ↑ Dongying Wei (2020) Global Geographical Heritage, p. 8, ISBN 978-981-15-4956-4, 9811549567
  5. ↑ Chitadze & Dundua, et al. (2022) Georgia: Agritourism guide to Samtskhe-Javakheti, Food & Agriculture Org. p. 22, ISBN 978-92-5-136544-1
  6. ↑ Tenili: local cheese from Samtskhe-Javakheti TasteAtlas 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Tenili" dan olindi