Тенонтозавр[1] (лотинча: Тенонтосаурус; ҳарфлар. „Қаттиқ пайли калтакесак“) Шимолий Американинг ғарбий қисмида Қуйи бўр даврида яшаган ўтхўр орнитопод инфратартибли динозаврлар жинси бўлиб, 115-108 миллион йил олдин яшаган. Илгари, бу динозаврлар гипсилофодонтлар тегишли деб хато ҳисоблашган. Тенонтозаврлар ҳозирги кунда кўпчилик олимлар томонидан игуанодонтлар сифатида таснифланди[2].

Тенонтозавр
Илмий таснифлашUshbu tasnifni tahrirlash
Олам: Эукариотлар
Тип: Чордатлар
Туркум: †Орнитҳисчидаэ
Оила: Динозаврлар
Уруғ: †Тенонтосаурус
Халқаро илмий номи
Тенонтосаурус Остром, 1970
Кичик турлар
  • †Т. досси Wинклер ва бошқалар, 1997
  • †Т. тиллетти Остром, 1970

Қайта тикланган Т. тиллетти

Таъриф

Т. теллетти (қизил) бошқа игуанодонтлар ва одамларга нисбатан

Унинг узунлиги 6,5-8 метр, баландлиги тахминан 2-3 метр ва оғирлиги 1-2 тоннага етган. У икки ёки тўрт оёқда ҳаракат қилди, орқа оёқлари олдинги оёқлардан каттароқ. Унинг жуда узун ва кучли думи бор эди, у тана узунлигидан каттароқ ва орқа ва дум суяклари бўйлаб жойлашган кўплаб тендонлар билан жойлашган. Етарлича узун бўлган олд оёқлари бешта бармоқдан иборат. Кўпинча тенонтозавр қолдиқлари орасида деинонихнинг тишлари топилади, улар уни овлаган ёки ҳеч бўлмаганда ўлик тана гўштини кемирган. Тенонтосаурус учун бошқа потенциал йиртқичлар акрокантосаурус эди.

Турлари

Жинс иккита турни ўз ичига олади, 1970-йилда Жон Остром томонидантасвирланган Тенонтосаурус тиллетти[3] ва 1997-йилда (Wинклер), (Мюррей) ва (Жаcобс) томонидан тасвирланган Тенонтосаурус досси[4]. Т. тиллеттининг кўплаб намуналари Шимолий Американинг ғарбий қисмидаги бир қанча геологик тузилмалардан тўпланган. Т. досси фақат (Тwин Моунтаинс), Техасда тўпланган бир нечта намуналардан маълум.

Тенонтосаурус тиллетти Владимир Серебряков ва Андрей Улановнинг „Топилган дунё“ романида мавжуд.

Манбалар

  1. ↑ Курочкин Е. Н., Лопатин А. В.. Ископаемые позвоночные России и сопредельных стран. Ископаемые рептилии и птицы. Часть 2. Андоза:М.: Геос, 2012 — 208-бет. ИСБН 978-5-89118-594-4. 
  2. ↑ Р. Ж. Бутлер, П. Упчурч, анд Д. Б. Норман. 2008. „Тҳе пҳйлогенй оф орнитҳисчиан диносаурс.“ Жоурнал оф Сйстематиc Палаэонтологй 6(1):1-40.
  3. ↑ Ж. Ҳ. Остром. 1970. Стратиграпҳй анд палеонтологй оф тҳе Cловерлй Форматион (Лоwер Cретаcеоус) оф тҳе Бигҳорн Басин ареа, Wёминг анд Монтана. Пеабодй Мусеум Буллетин 35:1-234.
  4. ↑ Д. А. Wинклер, П. А. Муррй, анд Л. Л. Жаcобс. 1997. А неw спеcиэс оф Тенонтосаурус (Диносауриа: Орнитҳопода) фром тҳе Эарлй Cретаcеоус оф Техас. Жоурнал оф Вертебрате Палеонтологй 17(2):330-348.

Ҳаволалар