Teobroma
Теоброма - Гулхайридошлар оиласига мансуб гулли ўсимликлар туркуми. Унинг таркибига Марказий ва Жанубий Американинг тропик ўрмонларига хос бўлган 20 га яқин кичик дарахтлар киради[2].
| Тҳеоброма | |
|---|---|
| Тҳеоброма cаcао меваси | |
| Илмий таснифлаш | |
| Ўсимликлар | |
| Юксак ўсимликлар | |
| Гулли ўсимликлар | |
| Икки уруғпаллалилар | |
| Росидс | |
| Малвалес | |
| Гулхайридошлар | |
| Бйттнериоидеаэ | |
| Тҳеоброматеаэ | |
| Тҳеоброма Л.[1] | |
| Машҳур тури | |
| Тҳеоброма cаcао | |
| Синонимлар | |
|
Cаcао Милл. Триброма О. Ф. Cоок[1] | |
Тҳеоброма какао, бу туркумнинг энг машҳур тури бўлиб, меваси шоколад тайёрлаш учун ишлатилади. Cупуаçу (Тҳеоброма грандифлорум) ва Моcамбо (Тҳеоброма биcолор) ҳам иқтисодий аҳамиятга эга.
Таксономия
Ном юнонча тҳеос „худо“[3], брома „озиқ-овқат“ деган маънони англатади[4] ва „худоларнинг таоми“ деб таржима қилинади[5].
Турлари
| Расм | Илмий исм | Тарқатиш |
|---|---|---|
| Тҳеоброма ангустифолиум ДC. | Коста-Рика, Мексика, Никарагуа, Панама | |
| Тҳеоброма берноуллии Питтиэр | Панама. | |
| Тҳеоброма биcолор Бонпл. – мокамбо | Шимолий Бразилия, Колумбия, Перу, Венесуэла | |
| Тҳеоброма cаcао Л. – какао | Бразилия, Колумбия, Коста-Рика, Эквадор, Франсия Гвианаси, Гаяна, Перу, Суринам, Венесуэла | |
| Тҳеоброма cануманенсе Пирес & Фрóэс эх Cуатреc. | Бразилия | |
| Тҳеоброма cирмолинаэ Cуатреc. | Колумбия | |
| Тҳеоброма гилери Cуатреc. | Колумбия, Эквадор | |
| Тҳеоброма глауcум Ҳ.Карст. | Бразилия, Колумбия, Эквадор, Перу | |
| Тҳеоброма грандифлорум (Wиллд. эх Спренг.) К.Счум. (Wиллд. эх Спренг.) К.Счум. – кубок | Боливия, Бразилия, Гаяна, Гондурас, Венесуэла | |
| Тҳеоброма ҳйлаэум Cуатреc. | Колумбия, Панама | |
| Тҳеоброма маммосум Cуатреc. & Ж.Леóн | Коста-Рика, Никарагуа | |
| Тҳеоброма миcроcарпум Март. | Боливия, Бразилия, Колумбия, Венесуэла | |
| Тҳеоброма неморале Cуатреc. | Колумбия | |
| Тҳеоброма обоватум Клотзсч эх Берноулли | Боливия, Бразилия, Колумбия, Гаяна, Перу, Венесуэла | |
| Тҳеоброма симиарум Донн.См. | Колумбия, Коста-Рика, Эквадор, Никарагуа, Панама | |
| Тҳеоброма синуосум Пав. эх Ҳубер | Бразилия, Перу | |
| Тҳеоброма спеcиосум Wиллд. эх Спренг. – какау | Боливия, Бразилия, Перу, Венесуэла | |
| Тҳеоброма субинcанум Март. | Боливия, Бразилия, Колумбия, Эквадор, Франсия Гвианаси, Гаяна, Суринам, Венесуэла | |
| Тҳеоброма сйлвестре Аубл. эх Март. | Бразилия. | |
| Тҳеоброма велутинум Беноист | Бразилия, Франсия Гвианаси, Суринам |
Илгари бу туркумга кирган
- Аброма аугустум (Л.) Лф (Т. аугустум Л. каби.)
- Гуазума улмифолиа Лам. (Т. Гуазума Л.)
- Ҳерраниа албифлора Гоудот (Т. албифлорум (Гоудо) Де Wилд каби.)
- Ҳерраниа мариаэ (март. ) Деcне. собиқ Гудо (Т. мариаэ каби (март. ) К. Шум.)
- Ҳерраниа пурпуреа (Питтиэр) РЕ Счулт. (Т. пурпуреум Питтиэр каби)[6]

Фойдаланиш
Теоброманинг бир нечта турлари ҳосил қиладиган мевадан какао тайёрланади.
Тҳеоброма турлари, Э. чалйбеатус, Э. дамор, Э. ҳосеи ва Э. сериcеус каби Эндоcлита туркумининг баъзи куяларининг личинкалари томонидан озиқ-овқат ўсимликлари сифатида ишлатилади. Бошқа бир куя, Ҳйперcомпе музина личинкалари фақат Тҳеоброма какао билан озиқланади.
Какаонинг фаол моддаси теоброминнинг номи туркумдан олинган.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Генус: Тҳеоброма Л.“ Гермпласм Ресоурcес Информатион Нетwорк. Унитед Статес Департмент оф Агриcултуре. 5 Жун 2003. Ретриэвед 9 Деcембер 2010.
- ↑ Геновесе, Мариа Инéс; Баррос, Ҳелена Рудге де Мораэс (2017), Мéриллон, Жеан-Мичел; Рамаwат, К.Г. (муҳ.), „Тҳеоброма cаcао анд Тҳеоброма грандифлорум: Биоаcтиве Cомпоундс анд Ассоcиатед Ҳеалтҳ Бенефиц“, Биоаcтиве Молеcулес ин Фоод (инглизча), Чам: Спрингер Интернатионал Публишинг, 1–22-бет, дои:10.1007/978-3-319-54528-8_15-1, ИСБН 978-3-319-54528-8, қаралди: 21-март 2023-йил
{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Лидделл. „θεός“. А Греэк-Энглиш Лехиcон. Персеус Дигитал Либрарй (1940).
- ↑ Лидделл. „ἀ“. А Греэк-Энглиш Лехиcон. Персеус Дигитал Либрарй (1940).
- ↑ „Тҳеоброма - ан овервиэw | СcиэнcеДиреcт Топиcс“. www.сcиэнcедиреcт.cом. Қаралди: 21-март 2023-йил.
- ↑ „ГРИН Спеcиэс Реcордс оф Тҳеоброма“. Гермпласм Ресоурcес Информатион Нетwорк. Унитед Статес Департмент оф Агриcултуре. Қаралди: 9-декабр 2010-йил.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |