Теоброма - Гулхайридошлар оиласига мансуб гулли ўсимликлар туркуми. Унинг таркибига Марказий ва Жанубий Американинг тропик ўрмонларига хос бўлган 20 га яқин кичик дарахтлар киради[2].

Тҳеоброма
Тҳеоброма cаcао меваси
Илмий таснифлаш
Ўсимликлар
Юксак ўсимликлар
Гулли ўсимликлар
Икки уруғпаллалилар
Росидс
Малвалес
Гулхайридошлар
Бйттнериоидеаэ
Тҳеоброматеаэ
Тҳеоброма

Л.[1]
Машҳур тури
Тҳеоброма cаcао

Синонимлар

Cаcао Милл. Триброма О. Ф. Cоок[1]

Тҳеоброма какао, бу туркумнинг энг машҳур тури бўлиб, меваси шоколад тайёрлаш учун ишлатилади. Cупуаçу (Тҳеоброма грандифлорум) ва Моcамбо (Тҳеоброма биcолор) ҳам иқтисодий аҳамиятга эга.

Таксономия

Ном юнонча тҳеос „худо“[3], брома „озиқ-овқат“ деган маънони англатади[4] ва „худоларнинг таоми“ деб таржима қилинади[5].

Турлари

Расм Илмий исм Тарқатиш
Тҳеоброма ангустифолиум ДC. Коста-Рика, Мексика, Никарагуа, Панама
Тҳеоброма берноуллии Питтиэр Панама.
Тҳеоброма биcолор Бонпл. – мокамбо Шимолий Бразилия, Колумбия, Перу, Венесуэла
Тҳеоброма cаcао Л. – какао Бразилия, Колумбия, Коста-Рика, Эквадор, Франсия Гвианаси, Гаяна, Перу, Суринам, Венесуэла
Тҳеоброма cануманенсе Пирес & Фрóэс эх Cуатреc. Бразилия
Тҳеоброма cирмолинаэ Cуатреc. Колумбия
Тҳеоброма гилери Cуатреc. Колумбия, Эквадор
Тҳеоброма глауcум Ҳ.Карст. Бразилия, Колумбия, Эквадор, Перу
Тҳеоброма грандифлорум (Wиллд. эх Спренг.) К.Счум. (Wиллд. эх Спренг.) К.Счум. – кубок Боливия, Бразилия, Гаяна, Гондурас, Венесуэла
Тҳеоброма ҳйлаэум Cуатреc. Колумбия, Панама
Тҳеоброма маммосум Cуатреc. & Ж.Леóн Коста-Рика, Никарагуа
Тҳеоброма миcроcарпум Март. Боливия, Бразилия, Колумбия, Венесуэла
Тҳеоброма неморале Cуатреc. Колумбия
Тҳеоброма обоватум Клотзсч эх Берноулли Боливия, Бразилия, Колумбия, Гаяна, Перу, Венесуэла
Тҳеоброма симиарум Донн.См. Колумбия, Коста-Рика, Эквадор, Никарагуа, Панама
Тҳеоброма синуосум Пав. эх Ҳубер Бразилия, Перу
Тҳеоброма спеcиосум Wиллд. эх Спренг. – какау Боливия, Бразилия, Перу, Венесуэла
Тҳеоброма субинcанум Март. Боливия, Бразилия, Колумбия, Эквадор, Франсия Гвианаси, Гаяна, Суринам, Венесуэла
Тҳеоброма сйлвестре Аубл. эх Март. Бразилия.
Тҳеоброма велутинум Беноист Бразилия, Франсия Гвианаси, Суринам

Илгари бу туркумга кирган

Чапдан ўнгга: Т. грандифлорум, Т. биcолор, Т. спеcиосум, Т. какао

Фойдаланиш

Теоброманинг бир нечта турлари ҳосил қиладиган мевадан какао тайёрланади.

Тҳеоброма турлари, Э. чалйбеатус, Э. дамор, Э. ҳосеи ва Э. сериcеус каби Эндоcлита туркумининг баъзи куяларининг личинкалари томонидан озиқ-овқат ўсимликлари сифатида ишлатилади. Бошқа бир куя, Ҳйперcомпе музина личинкалари фақат Тҳеоброма какао билан озиқланади.

Какаонинг фаол моддаси теоброминнинг номи туркумдан олинган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Генус: Тҳеоброма Л.“ Гермпласм Ресоурcес Информатион Нетwорк. Унитед Статес Департмент оф Агриcултуре. 5 Жун 2003. Ретриэвед 9 Деcембер 2010.
  2. ↑ Геновесе, Мариа Инéс; Баррос, Ҳелена Рудге де Мораэс (2017), Мéриллон, Жеан-Мичел; Рамаwат, К.Г. (муҳ.), „Тҳеоброма cаcао анд Тҳеоброма грандифлорум: Биоаcтиве Cомпоундс анд Ассоcиатед Ҳеалтҳ Бенефиц“, Биоаcтиве Молеcулес ин Фоод (инглизча), Чам: Спрингер Интернатионал Публишинг, 1–22-бет, дои:10.1007/978-3-319-54528-8_15-1, ИСБН 978-3-319-54528-8, қаралди: 21-март 2023-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  3. ↑ Лидделл. „θεός“. А Греэк-Энглиш Лехиcон. Персеус Дигитал Либрарй (1940).
  4. ↑ Лидделл. „ἀ“. А Греэк-Энглиш Лехиcон. Персеус Дигитал Либрарй (1940).
  5. ↑ „Тҳеоброма - ан овервиэw | СcиэнcеДиреcт Топиcс“. www.сcиэнcедиреcт.cом. Қаралди: 21-март 2023-йил.
  6. ↑ „ГРИН Спеcиэс Реcордс оф Тҳеоброма“. Гермпласм Ресоурcес Информатион Нетwорк. Унитед Статес Департмент оф Агриcултуре. Қаралди: 9-декабр 2010-йил.