Tetsubin

Тэцубин (японча: 鉄瓶) — японча чўян чойнагининг бир тури.
Анъанавий тецубин ёнаётган кўмир устида иситилади. Япониянинг чой маросими санъатида махсус кўчма мангал 瓶掛 мавжуд.
Тецубиннинг ташқи томони одатда нақшинкор нақшлар билан безатилган. Ушбу чойнакларнинг ўлчамлари ва шакллари турлича бўлиши мумкин, бу эса уларни машҳур тўпламга айлантиради. Кичик тецубиннинг ҳажми 0,5 литрни ташкил эца, каттаси 5 литргача суюқликни ўзига сиғдира олади.
Тецубиннинг тарихий келиб чиқиш муддати аниқ аниқланмаган. Баъзи нуфузли япон манбаси[1] [ ким? ] Тецубиннинг таъкидлашича, тедоригама деб номланган ўчоқлардан келиб чиққан бўлиб, у Сен-но Рикю давридаёқ чой маросимида қўлланила бошланган. ХИХ асрда тўғридан-тўғри стаканда қайнатилган чой кенг тарқалди, шунинг учун тецубин уй-рўзғор буюмлари эмас, балки мақом белгисига айланган. Бундан ташқари, тецубинга ўхшаш, аммо ички қисми эмал билан қопланган, нисбатан кичик ҳажмдаги чўян қозоннинг бир тури ҳам мавжуд. Улар қайнатилувчи чойнак сифатида хизмат қилган. Шунингдек, кюсу (急須) деб аталади, лекин кюсу одатда керамикадан тайёрланади. Бундан ташқари, кюсу одатда чой тўри билан сотилади.
Ивате ва Ямагата префектуралари энг машҳур тецубин ва кюсу ишлаб чиқарувчилари ҳисобланади.
Тарихи
Бир гипотезага кўра, унинг машҳурлигининг ўсиши сентя (яшил баргли чой тури) билан параллел равишда содир бўлган. Сентя ХВИИ аср ўрталарида Хитойдан Японияга кириб келган[2]. Кукунли маттюа яшил чойидан фарқли ўлароқ, сентя ХВИИИ асрда машҳурликка эришди ва чойнакнинг машҳурлиги параллел равишда ўсиб борди.
Тецубиннинг шакли, мустақил шаклда бўлмай, ўз даврининг кўплаб чойнакларига ўхшаб кетган. Бундай маҳсулотлар орасида итедорикама, тояма, мизусосоги, добин ва яккан тецубинга энг яқин тури ҳисобланади. Энг яқини эса яккан бўлиб, у фақат қуйма темирдан эмас, балки мисдан ясалганлиги билан ҳам ажралиб туради.
Манбалар
- ↑ Геншоку Чадō Даижитен 原色茶道大辞典: Танкоша, 1975. Жапанесе иллустратед энcйcлопедиа оф „тҳе wай оф теа“, энтрй фор „тедоригама“.
- ↑ „Ҳисторй оф тҳе тецубин“. Қаралди: 2011-йил 30-декабр.
Адабиётлар
- ПЛW санъати. Тецубин: япон сув идиши. Гелдермалсен нашрлари, Нидерландия, 1988-йил. ИСБН 978-9072370013. 582 б.(Инглизча) )