Texnik kimyo
Техник кимё - технологиянинг кимёвий жиҳатлари бўлиб, технологик жараёнлар кимёси билан бевосита шуғулланадиган кимё фанининг бир қисми ҳисобланади.
Бунга кўпинча тўқимачилик кимёси, материалларни қайта ишлаш кимёси, шиша кимёси (оптик саноат билан боғлиқ), шунингдек, иқтисодиётнинг кимёвий жиҳатларини ўз ичига олади.
Тарихи
ХВ — ХВИИ асрлар техник кимёнинг бошланиши даври ҳисобланади.
- ХВ аср ўрталарида шамол ишлаб чиқариш технологияси ишлаб чиқилган.
- Ҳарбий саноат эҳтиёжлари порох ишлаб чиқариш технологиясини такомиллаштириш бўйича ишларни рағбатлантирди.
- ХВИ аср давомида олтин ишлаб чиқариш икки баравар, кумуш ишлаб чиқариш эса 9 баравар ошди.
Қурилишда, шиша ишлаб чиқаришда, газламаларни бўяшда, озиқ-овқат маҳсулотларини консервалашда, тери бойитишда фойдаланиладиган металл ва турли материаллар ишлаб чиқариш бўйича фундаментал ишлар амалга оширилди.
Спиртли ичимликларни истеъмол қилишнинг кенгайиши билан дистиллаш усуллари ривожлантирилмоқда, янги дистиллаш аппаратлари ишлаб чиқарилди. Кўплаб ишлаб чиқариш лабораториялари, биринчи навбатда, металлургия лабораториялари қурилди.
- Ўша даврнинг кимё технологлари орасида 1540-йилда Венецияда "Пиротехника тўғрисида" классик асари нашр этилган ва миналар, минералларни синаш, металларни тайёрлаш, дистиллаш, ҳарбий санъатга оид 10 та китобни ўз ичига олган Ванноccио Бирингуccио (1480-1539) ни қайд этишимиз мумкин.
- Яна бир машҳур рисола „ Тоғ-кон ва металлургия тўғрисида“ ни Жорж Агрикола (1494-1555) ёзган.
- Рус тилидаги биринчи техник кимё китоби таржимон Михаил Агентов томонидан ХВИИИ асрда ёзилган[1].
Замонавий кимё технология
- Россия Фанлар академиясининг Урал филиали Техник кимё институти (ИТКҳ, Перм).
- Журналлар
- „Тўқимачилик кимёси“
- „Материалларни қайта ишлаш физикаси ва кимёси“
- „Барқарор ривожланиш учун кимё“
- „Ёқилғи ва мойлар кимёси ва технологияси“
- „Қаттиқ ёқилғи кимёси“
- „Бугунги кунда кимё саноати“.
Манбалар
- Аблесимов Н. Э. Кимё конспекти: Умумий кимё бўйича маълумотнома ва ўқув қўлланма — Хабаровск: Узоқ Шарқ давлат университети нашриёти, 2005. — 84 б.
- Аблесимов Н. Э. Дунёда нечта кимё мавжуд? 2-қисм. // Кимё ва ҳаёт — ХХИ аср. — 2009. — Но 6. — С. 34-37.
Манбалар
- ↑ Агентов Михаил Иванович // Словар русского язика ХВИИИ века. — М:. Институт русской литератури и язика. Отвецтвенний редактор словаря — А. М. Панченко. 1988—1999.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |