Ziyosfera

Texnik tarjima

Техник таржима — бу турли тилларда сўзлашадиган одамлар ўртасида махсус илмий ва техник маълумотларни алмашиш учун ишлатиладиган таржима. Соддалаштирилган ёндашувда техник таржима деганда техник матнларнинг таржимаси тушунилади.

Таъриф

Техник таржима расмий-мантиқий (жамоавий) услубга асосланиб, аниқлик, ҳиссиёцизлик ва шахссизлик билан ажралиб туради. Унинг луғатида лотин ёки юнонча атамалардан фойдаланилди. Техник таржималар грамматикаси ўзига хос ва қатъий белгиланган грамматик меъёрлардан фойдаланиш билан тавсифланади: ноаниқ шахсий ва шахссиз конструкциялар, пассив иборалар, феълнинг шахссиз шакллари кенг қўлланади. Мантиқий танлаш инверсия ёрдамида амалга оширилади.

Техник таржима турлари

Таржимон аслият матнини қайта ишлаш шаклларига (усулларига) қараб, техник таржиманинг турлари қуйидагиларга ажратилади:

  • тўлиқ ёзма таржима (техник таржиманинг асосий шакли)
  • рефератив таржима
  • аннотатив таржима
  • сарлавҳа таржимаси
  • оғзаки техник таржима (масалан, йирик саноат корхонасида чет элда ишлаб чиқарилган асбоб-ускуналардан фойдаланишни ўргатиш учун талаб қилинади)

Техник таржимон тушунчаси

Техник таржима техник таржимонлар томонидан амалга оширилади. Техник таржимон илмий-техникавий ахборот алмашишда воситачи ҳисобланади.

Техник таржимонга қўйиладиган талаблар

Техник таржимонларга қуйидаги касбий талаблар қўйилади:

  • аслият матнини тушуниш учун етарли даражада камида битта чет тилини билиш
  • таржима қилинаётган тилни (она тили) саводли ифода учун етарли даражада билиш
  • ишчи маълумот манбаларидан фойдаланиш қобилияти
  • техник терминологияни аслият тилида ҳам, таржима тилида ҳам яхши билиш
  • таржима матни тегишли бўлган технология соҳасини яхши билиш
  • техник таржиманинг турли турларини билиш
  • Таржимон учун лингвистик таълимдан ташқари, махсус техник маълумотга ҳам эга бўлиши мақбулдир.

Техник таржима муаммолари

Техник таржиманинг асосий муаммоси чет тилини билиш билан технология билимларини уйғунлаштириш заруратидан иборат. Ҳам лингвистик, ҳам техник маълумотга эга техник таржимонларнинг етишмаслиги туфайли техник таржимоннинг асосий таълим маълумоти ҳақида мунозаралар узоқ вақтдан бери давом этмоқда. Баъзи муаллифлар лингвистик олий маълумотга (яъни, чет тиллари соҳасидаги таълим) эга бўлиб, кейинчалик терминологик асос ва техник билимларни оширишни афзал деб ҳисоблашади. Бошқа муаллифларнинг фикрича, саводли техник таржима тегишли технология соҳаси бўйича профессионал билимни талаб қилади, чет тилини яхши билиш эса, айниқса она тилига таржима қилишда жуда муҳим эмасдир.

Икки турли ёндашувнинг мавжудлиги таржима агентликлари томонидан қўлланадиган таржима технологияларида намоён бўлади. Биринчи ёндашув тарафдорлари таржималарни лингвистик маълумотга эга таржимонларга бажартириб, махсус техник мутахассисларга таҳрир қилдиришади. Иккинчисининг тарафдорлари таржимада фақат ижрочи муҳандисларни жалб қиладилар, таржимани таҳрирлаш эса (тилшунос томонидан) фақат чет тилига таржима қилинганда амалга оширилади. Техник таржималарни амалга ошириш технологиясидан қатъи назар, таржималарни амалга ошириш учун малакали кадрларни топиш муаммоси мавжуд бўлиб, бу таржимонларнинг маълумот даражаси билан ҳам, таржима хизматлари бозоридаги вазият билан ҳам боғлиқ. Натижада, Россияда техник таржималарнинг умумий даражаси нисбатан паст ва бундай ишларни бажариши керак бўлган кўплаб компаниялар уларни таржима агентликлари ёрдамисиз мустақил равишда ташкил қилади.

Яна қаранг

  • Таржима
  • Тугалланган таржима ҳажмини ўлчаш бирликлари
  • Юридик таржима

Адабиётлар

А) Рус адабиёти

  • Борисова, Л. И. Инглизча-русча илмий-техникавий таржиманинг лексик хусусиятлари. — М .: НВИ ТҲЕЗАУРУС, 2005 — 215 п. ИСБН 5-89191-068-3
  • Климзо, Б. Н. Техник таржимоннинг ҳунари. Инглиз тили, илмий-техник адабиётлар таржимаси ва таржимонлари бўйича. 2-нашр, қайта кўриб чиқилган ва кенгайтирилган. ЖАНОБ. Валент", 2006. — 508 б. ИСБН 5-93439-194-1
  • Коваленко, А.Я. Илмий ва техник таржиманинг умумий курси: инглиз тилидан рус тилига таржима қилиш учун қўлланма. — Киэв: „Фирма“ ИНКОС ", 2004. — 320 б. ИСБН 966-8347-01-3 .
  • Пянкова, Т. М. АБC илмий ва техник адабиётларнинг таржимони. — М .: „Хроника“, 1994 йил.
  • Стрелцов, А. А. Илмий ва техник матнларни таржима қилиш бўйича семинар. М., ИНФРА-муҳандислик, 2019. — 380-йиллар. ИСБН 978-5-9729-0292-7

Б) Совет адабиёти

  • Носенко, И. А., Горбунова, Э. В. Илмий ва техник адабиётларни инглиз тилидан рус тилига таржима қилиш бўйича қўлланма. — М., „Юқори. мактаб“, 1974. — 152 б.
  • Пронина Р. Ф. Инглиз илмий ва техник адабиётларни таржима қилиш бўйича қўлланма. — М .: Олий мактаб, 1986. — 3-нашр.
  • Пумпянский, А. Л. Инглиз илмий ва техник адабиётларини ўқиш ва таржима қилиш. — М.: СССР, 1961 йил.
  • Скороходко, Э. Ф. Инглиз техник адабиётларини таржима қилиш масалалари (терминлар таржимаси). — Киэв: Киэв университети нашриёти, 1963 йил.
  • Чебурашкин Н. Д. Мактабда техник таржима: Дарслик технологияси. бошига. ИХ-Х синф ўқувчилари учун бир қатор фанларни инглиз тилида ўргатадиган мактаблар. ланг./Эд. Б. Э. Белицкий. — 4-нашр. — М .: Таълим, 1983. — 255 б.
  • Левицкая Т. Р., Фитерман А. М. Инглиз тилидан рус тилига таржима назарияси ва амалиёти. М., 1963 йил.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Texnik_tarjima" dan olindi