Ziyosfera

Pinocchioning boshidan kechirganlari: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Pinocchioning boshidan kechirganlari
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Pinocchioning boshidan kechirganlari]]
{{Kitob bilgiqutisi
| nomi                = Pinocchioning boshidan kechirganlari
| asl_nomi            = {{lang-it|Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino}}
| tasvir              = Pinocchio.jpg
| izoh                = Kitob uchun {{tah|Enrico Mazzanti|en}} chizgan illyustratsiya
| muallif              = [[Carlo Collodi]]
| bezovchi            = Ugo Fleres (jurnal)<br />{{tah|Enrico Mazzanti|en}} (roman)
| mamlakat            = {{ITA}}
| til                  = [[italyancha]]
| janr                = [[fentezi]], [[sarguzasht]], [[bolalar adabiyoti]]
| nashriyot            = Libreria Editrice Felice Paggi 
| nashr_etilgan_sana  = {{ubl
  | 1881-yil 7-iyul {{mdash}} 1883-yil 25-yanvar (jurnal)
  | 1883-yil fevral (roman)
  }}
| oʻzbek_nashr_sanasi  = 2016-yil
| betlar              = 228
| isbn                =
}}
„'''Pinocchioning boshidan kechirganlari'''“ ({{lang-it|Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino}}) — italyan yozuvchisi [[Carlo Collodi]] qalamiga mansub [[Bolalar adabiyoti|bolalar uchun moʻljallangan]] [[roman]]. Ilk bor 1883-yilda bosilgan. Roman uchun illyustratsiyalarni {{tah|Enrico Mazzanti|en}} chizgan. Asar yolgʻon gapirsa [[Burun|burni]] uzayadigan [[Pinocchio]] ({{talaffuz|Pinokkio}}) ismli [[Marionetka|yogʻoch qoʻgʻirchoq]] sarguzashtlariga bagʻishlangan. Pinocchio qaysarligi, intizomsizligi sabab turli kulfatlarga duch keladi. Yaxshilik, rostgoʻylik, mehnatsevarlik fazilatlarini ogʻir sinovlar orqali oʻrganib boradi. Roman markazida yogʻoch qoʻgʻirchoqning [[Odam|haqiqiy bolaga]] aylanish yoʻlidagi maʼnaviy kamoloti yotadi.
 
Asar dastlab qisqartirilgan shaklda 1881{{mdash}}1883-yillar oraligʻida „Giornale per i bambini“ jurnalida „{{lang|it|La storia di un burattino}}“ („Yogʻoch qoʻgʻirchoq ertagi“) nomi bilan qismlarga boʻlinib nashr etilgan. Toʻliq kitob shaklida 1883-yil fevral oyida chop etilgan. Roman tanqidchilar tomonidan xush qarshilanib, jahon bolalar adabiyotining nodir namunalaridan biri sifatida eʼtirof etiladi<ref name="FondazioneCollodi">{{cite web |title=The Adventures of Pinocchio - Fondazione Pinocchio - Carlo Collodi - Parco di Pinocchio |url=http://www.pinocchio.it/fondazionecollodi/en/the-adventures-of-pinocchio/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909163609/http://www.pinocchio.it/fondazionecollodi/en/the-adventures-of-pinocchio/ |archive-date=2019-09-09 |access-date=2018-10-23 |publisher=Fondazione Pinocchio |language=en}}</ref>.
 
„Pinocchio“ 260 ga yaqin tilga tarjima qilingan<ref name=Gasparini>Giovanni Gasparini. ''La corsa di Pinocchio''. Milano, Vita e Pensiero, 1997. p. 117. {{ISBN|88-343-4889-3}}</ref><ref name=ANILS>{{cite web|url=http://www.anils.it/wp/imparare-le-lingue-con-pinocchio/|title=Imparare le lingue con Pinocchio|language=it|website=ANILS|date=19 November 2015|access-date=29 July 2021|archive-date=20 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120093603/http://www.anils.it/wp/imparare-le-lingue-con-pinocchio/|url-status=live}}</ref>. Rus tilidan Qodir Mirmuhamedov oʻgirgan oʻzbekcha tarjima 2016-yil [[Choʻlpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi]]da chop etilgan<ref>{{kitob manbasi |last1= |first1= |title=Pinokkioning boshidan kechirganlari |date=2016 |publisher=[[Choʻlpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi]] |location=Toshkent |isbn=978-9943-05-785-2}}</ref>. Roman tarixdagi, ehtimol, eng bozori chaqqon kitoblardan biri, ammo qisqartirilgan nashrlari, turli versiyalari koʻpligi bois qancha adadda sotilgani nomaʼlum<ref name=Gasparini/>. Faylasuf [[Benedetto Croce]]ning fikricha, asar [[italyan adabiyoti]]ning eng nodir durdonalaridan biri hisoblanadi<ref name=Croce>Benedetto Croce, ''«Pinocchio»'', in Idem, ''La letteratura della nuova Italia'', vol. V, Laterza, Bari 1957 (IV ed.), pp. 330-334.</ref>. Kitobdagi hikoyalar va qahramonlar asosida bir necha badiiy film, multfilm va serial yaratilgan.
 
== Qahramonlari ==
* '''[[Pinocchio]]''' ({{talaffuz|Pinokkio}}) {{mdash}} [[Marionetka|yogʻoch qoʻgʻirchoq]]. Yakunda ezgu amallari uchun [[Odam|haqiqiy bolaga]] aylanadi.
* '''[[Geppetto]]''' ({{talaffuz|Jeppetto}}) {{mdash}} kambagʻal duradgor chol. Boshidagi sariq parigi zogʻora nonga oʻxshab ketgani bois qoʻshni bolalar unga „Zogʻora non“ (''Polendina'') deb laqab qoʻyishgan.
* '''Gapiruvchi [[chigirtka]]''' (''il Grillo Parlante''). Pinocchioga nasihat qilganda, Pinocchio yogʻoch bolgʻachani otib, uni oʻldiradi. Keyinchalik chigirtka arvoh sifatida paydo boʻlib, Pinocchioga nasihat qilishda davom etadi.
* '''Zangori sochli pari''' (''la Fata dai capelli turchini'') {{mdash}} [[oʻrmon]] ruhi.
* '''Shilliqqurt''' (''la Lumaca'') {{mdash}} Zangori sochli parining uyida xizmat qiladigan [[shilliqqurt]].
* '''Pilik''' (''Lucignolo'') {{mdash}} choʻpday ozgʻin, surbet bola, Pinocchioning eng yaqin doʻsti. Mum [[sham]]ning [[Pilik|piligiga]] oʻxshaydigan tana tuzilishi sabab „Pilik“ laqabini olgan.
* '''Aravakash''' (''l{{'}}Omino'') {{mdash}} Tarallabedod mamlakati xoʻjayini. Yalqov, toʻpolonchi bolalarni aldab-suldab aravasiga ortib, Tarallabedod mamlakatiga olib boradi. U yerga borgan bolalar eshak qiyofasiga kirib qolishadi, aravakash esa ularni mol bozorlariga yetaklab borib sotadi.
* '''Dahshatli akula''' (''l terribile Pesce-cane'') {{mdash}} besh qavatli imoratdan ham baland [[akula]].
* '''Mangiafuoco''' ({{talaffuz|Manjafoko}}) {{mdash}} qoʻgʻirchoq teatrining xoʻjayini. Tashqaridan qoʻrqinchli koʻrinsa-da, aslida yovuz odam emas.
* '''Yashil baliqchi''' (''il Pescatore verde'') {{mdash}} mehnatsevar asalarilar orolidagi dengiz alvastisi. Boshidan oyogʻigacha hammayogʻi yam-yashil. Yashil baliqchi Pinocchioni toʻriga ilintirib olib, uni yemoqchi boʻladi.
* '''[[Tulki]] bilan [[mushuk]]''' (''la Volpe e il Gatto'').
* '''Usta Antonio''' (''Mastro Antonio)'' {{mdash}} duradgor chol. Burnining uchi [[olcha]]ga oʻxshab qip-qizil boʻlib yaraqlab turgani uchun bolalar unga „Usta Olcha“ (''Mastro Ciliegia)'' deb laqab qoʻyishgan.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
== Havolalar ==
* {{commonscat-inline|Pinocchio}}
 
 
{{tashqi havolalar}}
 
[[Turkum:Alifbo boʻyicha kitoblar]]
[[Turkum:1883-yil kitoblari]]
[[Turkum:Italyan tilidagi kitoblar]]
[[Turkum:Bolalar qissalari]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Pinocchioning boshidan kechirganlari

Kitob uchun Enrico Mazzanti [en] chizgan illyustratsiya
Asl nomi italyancha: Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino
Muallif(lar) Carlo Collodi
Bezovchi(lar) Ugo Fleres (jurnal)
Enrico Mazzanti [en] (roman)
Mamlakat Italiya bayrogʻi Italiya
Til italyancha
Janr(lar)i fentezi, sarguzasht, bolalar adabiyoti
Nashr etilgan sanasi
  • 1881-yil 7-iyul — 1883-yil 25-yanvar (jurnal)
  • 1883-yil fevral (roman)
Nashriyot Libreria Editrice Felice Paggi
Oʻzbek tilida nashr etilgan sanasi 2016-yil
Sahifalar soni 228

„Pinocchioning boshidan kechirganlari“ (italyancha: Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino) — italyan yozuvchisi Carlo Collodi qalamiga mansub bolalar uchun moʻljallangan roman. Ilk bor 1883-yilda bosilgan. Roman uchun illyustratsiyalarni Enrico Mazzanti [en] chizgan. Asar yolgʻon gapirsa burni uzayadigan Pinocchio (talaffuzi: Pinokkio) ismli yogʻoch qoʻgʻirchoq sarguzashtlariga bagʻishlangan. Pinocchio qaysarligi, intizomsizligi sabab turli kulfatlarga duch keladi. Yaxshilik, rostgoʻylik, mehnatsevarlik fazilatlarini ogʻir sinovlar orqali oʻrganib boradi. Roman markazida yogʻoch qoʻgʻirchoqning haqiqiy bolaga aylanish yoʻlidagi maʼnaviy kamoloti yotadi.

Asar dastlab qisqartirilgan shaklda 1881—1883-yillar oraligʻida „Giornale per i bambini“ jurnalida „La storia di un burattino“ („Yogʻoch qoʻgʻirchoq ertagi“) nomi bilan qismlarga boʻlinib nashr etilgan. Toʻliq kitob shaklida 1883-yil fevral oyida chop etilgan. Roman tanqidchilar tomonidan xush qarshilanib, jahon bolalar adabiyotining nodir namunalaridan biri sifatida eʼtirof etiladi[1].

„Pinocchio“ 260 ga yaqin tilga tarjima qilingan[2][3]. Rus tilidan Qodir Mirmuhamedov oʻgirgan oʻzbekcha tarjima 2016-yil Choʻlpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyida chop etilgan[4]. Roman tarixdagi, ehtimol, eng bozori chaqqon kitoblardan biri, ammo qisqartirilgan nashrlari, turli versiyalari koʻpligi bois qancha adadda sotilgani nomaʼlum[2]. Faylasuf Benedetto Crocening fikricha, asar italyan adabiyotining eng nodir durdonalaridan biri hisoblanadi[5]. Kitobdagi hikoyalar va qahramonlar asosida bir necha badiiy film, multfilm va serial yaratilgan.

Qahramonlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Pinocchio (talaffuzi: Pinokkio) — yogʻoch qoʻgʻirchoq. Yakunda ezgu amallari uchun haqiqiy bolaga aylanadi.
  • Geppetto (talaffuzi: Jeppetto) — kambagʻal duradgor chol. Boshidagi sariq parigi zogʻora nonga oʻxshab ketgani bois qoʻshni bolalar unga „Zogʻora non“ (Polendina) deb laqab qoʻyishgan.
  • Gapiruvchi chigirtka (il Grillo Parlante). Pinocchioga nasihat qilganda, Pinocchio yogʻoch bolgʻachani otib, uni oʻldiradi. Keyinchalik chigirtka arvoh sifatida paydo boʻlib, Pinocchioga nasihat qilishda davom etadi.
  • Zangori sochli pari (la Fata dai capelli turchini) — oʻrmon ruhi.
  • Shilliqqurt (la Lumaca) — Zangori sochli parining uyida xizmat qiladigan shilliqqurt.
  • Pilik (Lucignolo) — choʻpday ozgʻin, surbet bola, Pinocchioning eng yaqin doʻsti. Mum shamning piligiga oʻxshaydigan tana tuzilishi sabab „Pilik“ laqabini olgan.
  • Aravakash (l'Omino) — Tarallabedod mamlakati xoʻjayini. Yalqov, toʻpolonchi bolalarni aldab-suldab aravasiga ortib, Tarallabedod mamlakatiga olib boradi. U yerga borgan bolalar eshak qiyofasiga kirib qolishadi, aravakash esa ularni mol bozorlariga yetaklab borib sotadi.
  • Dahshatli akula (l terribile Pesce-cane) — besh qavatli imoratdan ham baland akula.
  • Mangiafuoco (talaffuzi: Manjafoko) — qoʻgʻirchoq teatrining xoʻjayini. Tashqaridan qoʻrqinchli koʻrinsa-da, aslida yovuz odam emas.
  • Yashil baliqchi (il Pescatore verde) — mehnatsevar asalarilar orolidagi dengiz alvastisi. Boshidan oyogʻigacha hammayogʻi yam-yashil. Yashil baliqchi Pinocchioni toʻriga ilintirib olib, uni yemoqchi boʻladi.
  • Tulki bilan mushuk (la Volpe e il Gatto).
  • Usta Antonio (Mastro Antonio) — duradgor chol. Burnining uchi olchaga oʻxshab qip-qizil boʻlib yaraqlab turgani uchun bolalar unga „Usta Olcha“ (Mastro Ciliegia) deb laqab qoʻyishgan.

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ „The Adventures of Pinocchio - Fondazione Pinocchio - Carlo Collodi - Parco di Pinocchio“ (en). Fondazione Pinocchio. 2019-yil 9-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 23-oktyabr.
  2. ↑ 2,0 2,1 Giovanni Gasparini. La corsa di Pinocchio. Milano, Vita e Pensiero, 1997. p. 117. ISBN 88-343-4889-3
  3. ↑ „Imparare le lingue con Pinocchio“ (it). ANILS (2015-yil 19-noyabr). 2021-yil 20-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 29-iyul.
  4. ↑ Pinokkioning boshidan kechirganlari. Toshkent: Choʻlpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2016. ISBN 978-9943-05-785-2. 
  5. ↑ Benedetto Croce, «Pinocchio», in Idem, La letteratura della nuova Italia, vol. V, Laterza, Bari 1957 (IV ed.), pp. 330-334.

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/The_Adventures_of_Pinocchio?oldid=702808" dan olindi