Ziyosfera

Тҳе Севен Диалс Мйстерй

Тҳе Севен Диалс Мйстерй (таржимаси „Етти сиферблат сирли воқеаси“) – Агатҳа Чристиэнинг детектив романларидан бири бўлиб, илк бор 1929-йил 24-январда Буюк Британияда Wиллиам Cоллинс & Сонс томонидан ва ўша йилнинг ўзида АҚШда Додд, Меад анд Cомпанй томонидан чоп этилган[1][2][3].

Тҳе Севен Диалс Мйстерй
Асл номи Тҳе Севен Диалс Мйстерй
Муаллиф(лар) Агатҳа Чристиэ
Мамлакат Буюк Британия
Тил инглизча
Қисмлар Суперинтендент Баттле
Жанр(лар)и Детектив роман
Нашр этилган санаси 24 январ 1929
Нашриёт Wиллиам Cоллинс & Сонс (Британия)
Додд, Меад анд Cомпанй (АҚШ)
Саҳифалар сони 282 (биринчи нашр, қаттиқ муқова)
Аввалгиси Тҳе Сеcрет оф Чимнейс
Кейингиси Мурдер ис Эасй

Ушбу романда Чристиэ ўзининг аввалги асари Тҳе Сеcрет оф Чимнейсдан таниш қаҳрамонларни яна қайтаради: Ладй Эилеэн (Бундле) Брент, Лорд Cатерҳам, Билл Эверслеигҳ, Георге Ломах, Тредwелл ва Суперинтендент Баттле.

Роман нашр этилган вақтда кўпинча салбий шарҳлар олган. Бир шарҳловчи услубдаги ўзгариш ҳақида гапириб, „услуб жиҳатидан унчалик яхши эмас“ деб баҳолаган бўлса-да, роман барибир „муаллифнинг зукколик обрўсини сақлаб қолади“, деб ёзади[4]. Яна бир танқидчи Чристиэнинг аввалги романларидаги услубдан кескин четга чиққанини айтиб, шундай ёзган: „У ягона, аниқ чегараланган жиноятни методик тергов қилиш услубини ташлаб, глобал фитналар ва халқаро жиноятчилар ҳақидаги романтик услубга ўтиб кетган.“ Бошқа бир шарҳловчи эса ҳикоя яхши бошланганини, аммо кейинчалик муаллиф кескин танқидга лойиқ бўлганини айтади: „Муаллиф ҳақиқий жиноятчига ишора қиладиган ҳар қандай ишорани атайлаб четлаб ўтган[5]. Энг ёмони, ечимнинг ўзи мутлақо кулгили ва ишонарсиз[6].“ 1990-йилда берилган яна бир баҳода ушбу романда Тҳе Сеcрет оф Чимнейс асаридаги каби бир хил қаҳрамонлар ва уй зиёфатлари мавжуд, аммо ўша асар каби „шижоат ва дадиллик“ка эга эмас деб топилган[7].

Сюжети

Сер Осwалд ва Леди Cооте бир мавсумга ижарага олган ҳашаматли Чимнейс уйида зиёфат уюштиради. Меҳмонлар орасида Геррй Wаде, Жиммй Тҳесигер, Роннй Девереух, Билл Эверслеигҳ ва Руперт „Понго“ Батеман бўлади. Wаденинг ухлаб қолиш одати туфайли, бошқалар унга ҳазил қилиб, хонасига саккизта будилник қўйишади ва уларни турли вақтларда чалинишга созлашади. Эртаси куни эрталаб хизматкор Wадени тўшагида ўлик ҳолда топади, ёнида хлорал турган эди. Тҳесигер саккизта будилникдан бири йўқлигини пайқайди. Кейинчалик у чегара тўсиқда топилади.

Лорд Cатерҳам ва унинг қизи Леди Эилеэн „Бундле“ Брент Чимнейсга қайтиб келишади. Бундле Лондонга Эверслеигҳни кўргани бораётганида, Роннй Девереух унинг машинаси олдига сакраб чиқади. Жонини таслим қилишдан олдин Девереух „Севен Диалс…“ ва „Жиммй Тҳесигерга айт…“ деб ғўлдирайди. Бундле жасадни шифокорга олиб боради, у Бундленинг машинаси Девереухга тегмаганини, балки у отиб ўлдирилганини айтади.

Севен Диалс Лондоннинг Севен Диалс ҳудудидаги шубҳали тунги клуб ва казино экани маълум бўлади. Бундле клубнинг эшикбонини кўриб, уни Чимнейсдан келган собиқ хизматкор – Алфред эканини таниб олади. Алфред унга клуб эгаси Мосгоровскй Чимнейсдагидан анча юқори маош таклиф қилгани учун у ердан кетганини айтади.

Алфред Бундлени махфий хонага олиб боради. Бундле эса у ерда шкаф ичига яшириниб олади ва капюшон кийган, юзларида соат чизилган ниқоблар бўлган олти кишининг йиғилишини кузатади. Улар доимо йўқ бўлиб юрадиган „Еттинчи рақам“ ва Wйверн Аббейда бўладиган яқин орадаги зиёфат ҳақида гаплашишади. Ўша зиёфатда Эберҳард исмли олим Британия Ҳаво кучлари вазирига сотиш учун махфий формула таклиф қилмоқчи эканини айтишади.

Зиёфат вақтида махфий формула ўғирланади, бироқ Wаденинг синглиси уни қайтариб олишга муваффақ бўлади. Шу пайтда Жиммй Тҳесигернинг ўнг қўли ўқдан яраланади. Тҳесигернинг айтишича, у чирмовиққа ўралиб тушган бир одам билан олишган. Эртаси куни эрталаб Суперинтендент Баттле камин ичидан тиш излари тушган, куйган чап қўлқоп топади. Унинг тахминича, ўғри тўппончани айвондан майсазорга улоқтирган ва кейин чирмовуқ орқали уйга қайтиб кирган. Бундленинг отаси Алфреднинг ўрнига хизматга олинган Бауэр исмли хизматкорнинг бедарак йўқолганини хабар қилади.

Манбалар

  1. ↑ Тҳе Обсервер 20 Жануарй 1929 (Паге 10)
  2. ↑ Жоҳн Cоопер анд Б.А. Пйке. Детеcтиве Фиcтион – тҳе cоллеcтор'с гуиде: Сеcонд Эдитион (Пагес 82 анд 86) Счолар Пресс. 1994. ИСБН 0-85967-991-8
  3. ↑ „Америcан Трибуте то Агатҳа Чристиэ“. 2020-йил 17-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 30-ноябр.
  4. ↑ Тҳе Сcоцман 28 Жануарй 1929 (Паге 2)
  5. ↑ Тҳе Тимес Литерарй Супплемент 4 Април 1929 (Паге 278)
  6. ↑ Тҳе Неw Ёрк Тимес Боок Ревиэw 7 Април 1929 (Паге 20)
  7. ↑ Барнард, Роберт. А Талент то Деcеиве – ан аппреcиатион оф Агатҳа Чристиэ, Ревисед, Фонтана Боокс, 1990 — 205-бет. ИСБН 0-00-637474-3. 

Ҳаволалар

Викиомборда „Тҳе Севен Диалс Мйстерй“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/The_Seven_Dials_Mystery" dan olindi