Therese Schlesinger
Тҳересе Счлесингер (талаффузи: Тереза Шлезингер, қизлик фамилияси Эcкстеин; 1863[1] — 1940) — австриялик сиёсатчи ва аёллар ҳуқуқлари фаоли, социалист ёзувчи[2]. Счлесингер Австриянинг Биринчи республикаси парламентига сайланган илк социал-демократ аёллардан бири бўлган.
| Тҳересе Счлесингер | |
|---|---|
|
Тҳересе Счлесингер ўтирганлар қаторида чапдан учинчи. Фрауэнреичскомитеэ, 1917-йил | |
| Таваллуди |
Тҳересе Эcкстеин 6-июн 1863-йил |
| Вафоти |
5-июн 1940-йил (76 ёшда) Блоис, Франсия |
| Фуқаролиги |
|
| Касби | сиёсатчи, ёзувчи, феминист |
Биографияси
Счлесингер 1863-йил 6-июнда Вена шаҳрида туғилган. Либерал яҳудий саноатчи оиласида дунёга келган. Унинг синглиси Эмма Эcкстеин, укалари Фриэдрич Эcкстеин ва Густав Эcкстеин бўлган.
Тҳересе олий маълумот ола олмаган, у хусусий дарсларда иштирок этиб, мустақил равишда ўқиган. 1894-йилда Тереза уни феминизм билан таништирган дўсти Мариэ Ланг орқали Аллгемеине Öстерреичисчен Фрауэнвереин (АÖФВ) аёллар уюшмасига қўшилди. Кўп ўтмай, Аугусте Фиcкертнинг доирасига қўшилади, Тҳересе унинг маслаҳати билан газета ва журналларга мақолалар ёза бошлади. Счлесингер Фердинанд Кронаwеттеррнинг ҳафталик Волксстимме газетасининг аёллар бўлими учун мақолалар ёзган ва кейинчалик АÖФВ вице-президенти бўлган. Счлесингер аёлларнинг олий таълим олиш ва сайлов ҳуқуқи учун курашган.
1896-йилда Тҳересе Счлесингер Роса Майредер билан биргаликда АÖФВ томонидан Вена ишчиларининг аҳволи бўйича Этҳисчен Геселлсчафт Wиэн конференсиясига юборилади ва у ерда социал-демократлар билан биринчи алоқаларни ўрнатишади[3]. Ўша йили Счлесингер Австрия аёллар ҳаракатига бағишланган Берлиндаги биринчи халқаро хотин-қизлар конгрессида (Интернатионален Фрауэнконгресс) нутқ сўзлайди. Счлесингер социал демократиянинг назарий асосларини ўрганишни бошлади ва Вена университетида Эмил Реичнинг ижтимоий ахлоқ бўйича маърузаларида қатнашди. 1897-йил кузида Тҳересе Австрия социал-демократк ишчилар партиясига аъзо бўлади[4]. 1901-йилда Тҳересе Вереинс созиалдемократисчер Фрауэн унд Мäдчен ассоциациясига асос солди[5]. Тҳересе жамиятдаги аёллар муаммолари ҳақида китоблар ёзган, маърузалар қилган, Дер Кампф, Арбеитер-Зеитунг ва Диэ Унзуфриэдене каби социал-демократик нашрларда ва мақолалар чоп этган. Биринчи жаҳон уруши даврида Тҳересе Виктор Адлер ва кейинчалик Отто Бауэр бошчилигидаги партиянинг чап қанотида етакчи шахс бўлган.

1918-йилда аёллар учун умумий сайлов ҳуқуқи жорий этилганда, Тҳересе Счлесингер ва Аделҳеид Попп Миллий таъсис мажлисида (Конституиэренде Натионалверсаммлунг) аёллар биринчи марта иштирок этишлари ва овоз беришлари мумкин бўладиган бўлажак сайловлар муносабати билан ҳафталик чиқадиган "Диэ Вäҳлерин" журналига асос солишади. Аделҳеид Попп, Анна Босчек, Габриэле Профт, Мариа Тусч, Амалиэ Сеидел билан биргаликда Счлесингер Миллий таъсис мажлисининг социал-демократлардан биринчи аёл депутатлари бўлишган. 1919-йилдан 1923-йилгача Австрия Миллий Кенгаши аъзоси, кейин 1930-йилгача Австрия Федерал Кенгаши аъзоси бўлган[6]. 1933-йилда Счлесингер партия раҳбарлигидан чиқади, 1934-йилда партия ноқонуний деб эълон қилинади.
1938-йилда Австриянинг аншлюссидан кейин Счлесингер келиб чиқиши яҳудий бўлганлиги туфайли бу ерда қолиш у учун хавфли бўлиб қолади ва Франсияга қочиб кетади. Счлесингер умрининг қолган қисмини Блоис шаҳридаги санаторийда ўтказади, бу ерда 1940-йил 5-июнда вафот этади[7].
1949-йилда Венанинг Жосефстадт туманидаги Wиcкенбурггассе 8 / Счлöсселгассе 14 турар-жой мажмуаси „Тҳересе-Счлесингер-Ҳоф“ деб номланди. 2006-йилда Венадаги майдонлардан бири унинг номи билан Счлесингерплатз деб атала бошланди.
Оиласи
1888-йилда Тҳересе банк ходими Виcтор Счлесингер билан турмуш қурган. Уларнинг қизи Анна 1890-йилда туғилган. Тҳересе туғруқ вақтида туғруқ иситмаси билан касалланган ва икки ярим йиллик касалликдан сўнг фақат ногиронлар аравачаси ва таёқчада ҳаракатлана олган. Унинг касаллиги пайтида, 1891-йил 23-январда эри сил касаллигидан вафот этди[5]. Адвокат Жозеф Фрейга турмуша чиққан якка қизи Анна 1920-йилда ўз жонига қасд қилган.
Манбалар
- ↑ Георг Гаугусч: * Wер эинмал wар. Дас жüдисче Гроßбüргертум Wиэнс 1800–1938. Банд 1: А-К. Амалтҳеа, Wиэн 2011, ИСБН 978-3-85002-750-2, С. 443.
- ↑ „Счлесингер, Тҳересе (геб. Эcкстеин)“. 2019-йил 8-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 25-апрел.
- ↑ Диэ Арбеиц- унд Лебенсверҳäлтниссе дер Wиэнер Лоҳнарбеитериннен. Эргебниссе унд стенограпҳисчес Протоколл дер Энқуêте üбер Фрауэнарбеит, абгеҳалтен ин Wиэн, вом 1. Мäрз бис 21. Април 1896 (дигиталисиэрт)
- ↑ Зитиэрт вон Мичаэла Раггам-Блесч ин: Маргарете Гранднер унд Эдитҳ Саурер (Ҳрсг.): Гесчлечт, Религион унд Энгагемент. Л’Ҳомме. Счрифтен Банд 9, Бöҳлау 2005, ИСБН 978-3-205-77259-0, С. 49
- ↑ 5,0 5,1 Мичаэла Раггам-Блесч: Тҳересе Счлесингер-Эcкстеин. Жеwиш Wомен: А Cомпреҳенсиве Ҳисториcал Энcйcлопедиа. 1 Марч 2009. Жеwиш Wомен’с Арчиве. (Виэwед он Фебруарй 20, 2016) <ҳттп://жwа.орг/энcйcлопедиа/артиcле/счлесингер-эcкстеин-тҳересе>
- ↑ Ҳауч, 481-с
- ↑ Ҳауч, 479–482-с
Адабиётлар
- Жутта Дик, Марина Сассенберг . Жüдисче Фрауэн мен 19 ёшдаман. ва 20. Жаҳрҳундерт. Лебен ва Wерк луғати. Роволт, Рейнбек 1993, ИСБН 3-499-16344-6 .
- Габриэлла Хауч . Шлесингер, Тереза. Ин: Бригитта Кейнтзел, Илсе Коротин (Ҳрсг.): Wиссенсчафтериннен ин унд аус Öстерреич : Лебен — Wерк — Wиркен. Вена : Бöҳлау, 2002 ИСБН 3-205-99467-1, С. 650-655.
- Ҳауч, Габриэлла „Счлесингер, Тҳересе“, . Биограпҳиcал Диcтионарй оф Wомен'с Мовеменц анд Феминисмс ин Cентрал, Эастерн, анд Соутҳ Эастерн Эуропе: 19тҳ анд 20тҳ Cентуриэс. Неw Ёрк: Cентрал Эуропеан Университй Пресс, 2005. ИСБН 978-963-7326-39-4.