Tibbiy semiotika

Семиотика (семиология) (қадимги юнонча: σημειωτικός „белги“, „аломат“) — тиббиётда турли касалликларнинг белгилари ва аломатларини ўрганадиган йўналиш. Тиббий семиотика диагностиканинг муҳим таркибий қисмидир. У касалликнинг белги ва симптомлари билан бирга уларнинг юзага келиши, ривожланиши ва ташҳисий аҳамиятини ҳам бирлаштиради.

Умумий ва хусусий семиотика

Тиббиётда умумий ва хусусий семиотика фарқлади. Умумий семиотикани ўрганиш предмети беморнинг умумий хусусиятлари (жинси, ёши, миллати, касби, ирсияти, олдинги касалликлари, физик хусусиятлари) ва унинг ҳолати (онгнинг ўзгариши, тана ҳолати, юз ифодаси, иситма ва бошқалар) билан боғлиқ белгилардир. Ҳар бир белги ташхис қўйишда рол ўйнайди: масалан, аёлларда гемофилия жуда кам учрайди; қизамиқ — бу асосан болалик давридаги касаллик; ўроқсимон ҳужайрали анемия Экваториал Африкада кенг тарқалган, аммо Америка, Австралиянинг маҳаллий халқлари орасида кузатилмайди. Беморнинг кўриниши ва юриши паркинсонизмни ташхислаш имконини беради. Умумий семиотика, шунингдек, органлар ва лаборатория намуналари функцияси ва морфологиясидаги ўзгаришларни ўрганади. Масалан, катталашган жигарнинг диагностик аҳамияти, сийдикдаги сариқлик ва нажаснинг хусусиятлари ва бошқалар.

Хусусий семиотиканинг предмети — касалликларнинг ўзига хос белгилари, диагностик аҳамияти, пайдо бўлиш механизмлари, ўзгаришидаги сабаблари, уларнинг комбинацияси хусусиятлари ҳисобланади (симптомларнинг комбинацияси синдром деб аталади).

Психопатологияда семиотика

Психопатологияда семиотика ёки симптомология психиатрик патология белгиларини ўрганади. Доктрина руҳий бузилиш белгиси тушунчасини, унинг чегараларини, тузилишини, аломатларнинг прогнози ва диагностик аҳамиятини, уларнинг шаклланишини (масалан, нейрокимёвий ёки мия) ўрганади.

Психологик касалликлардан аутизм, абулия, амимия, ангедония, апатия, галлюцинация ёки псевдогаллюцинация, иллюзия (оғзаки, функционал, аффектив), эколалия, экопраксия, стереотипия, ҳаво ёстиғи белгилари кабиларнинг аломатларни келтириш мумкин.